SA/Sz 749/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant st. sekr. sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004r. sprawy ze skargi T.M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], II. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego T.M kwotę [...] zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania, a na rzecz J.M. kwotę [...]) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] wydaną, po rozpatrzeniu wniosków J.M i T.M. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy linii kablowej [...] mającej zasilać stację uzdatniania wody w [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołując się na art. 157 § 3 w związku z art.145 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /tekst. jedn. Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 856) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia SKO stwierdza, iż w/w decyzja Wójta Gminy [...] wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku Miejskich Wodociągów i Kanalizacji Spółka z o.o. w [...] doręczona została J.M. jako właścicielowi działki Nr [...] oraz T.M jako właścicielowi działki nr [...], przez które przebiegać ma wyżej opisana inwestycja liniowa w dniu [...] r. W dniu [...] r. J.M i T.M. złożyli wnioski o stwierdzenie nieważności w/w decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu podnosząc, iż nie otrzymali odpisu tej decyzji zaraz po jej wydaniu a także, iż nie zapewniono im czynnego udziału postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji. Ponadto podnieśli zarzut niezgodności objętego decyzją przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Okoliczności te nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Zdaniem Kolegium - instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma pewne cechy wspólne z instytucją wznowienia postępowania uregulowaną w art. 145 i nast. kodeksu postępowania administracyjnego. W obu instytucjach chodzi o poważne wady wyliczone wyczerpująco w kpa. Różnica polega na tym, że w przypadkach, które uzasadniają wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1) wadą jest dotknięte samo postępowanie gdy np. strona bez własnej winy nie brała w nim udziału. Wada postępowania powoduje w następstwie wadliwość decyzji, trzeba więc przeprowadzić powtórne postępowanie, dla zbadania, czy dana wada nie wpłynęła na treść decyzji. Natomiast w przypadkach wymienionych wart. 156 § 1 kpa określających przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, wada - i to wada ciężka - tkwi w samej decyzji. W rozpatrywanej sprawie J. i T.M. zostali pozbawieni udziału w postępowaniu, poprzedzającym wydanie przedmiotowej decyzji, a zatem mogą skutecznie bronić swego interesu prawnego przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Taka droga obrony interesu prawnego przez osobę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia poszanowanie zasady dwuinstancyjności, nie naruszając ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej. Z tych przyczyn – zdaniem SKO - należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. i T.M. podnieśli, iż Kolegium odniosło się wyłącznie do kwestii proceduralnych związanych z wydaniem przez Wójta Gminy [...] decyzji o w.z.z.t. pominęło zaś podniesione przez nich zarzuty dotyczące ciężkich wad w niej zawartych. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy swą decyzją z [...] r., podtrzymując stanowisko zawarte w poprzedniej decyzji, że wadliwa procedura poprzedzająca wydanie merytorycznej decyzji administracyjnej powoduje w następstwie wadliwość samej decyzji a zatem koniecznym jest przeprowadzenie ponownego postępowania celem zbadania, czy ta wadliwość nie miała wpływu na treść merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Podnoszone przez wnioskodawców zarzuty odnoszą się do merytorycznego rozstrzygnięcia decyzji Wójta Gminy [...] z [...] r. i nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu. W tych okolicznościach art.145 § 1 pkt 4 Kpa znajduje tu w pełni zastosowanie. Poprzedni skład orzekający SKO słusznie zatem odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji organu pierwszej instancji. W sprawie tej zastosowanie znajduje art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Powyższą decyzję skarżący zaskarżyli skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się stwierdzenia jej nieważności oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili: 1/ rażące naruszenie art. 157 § 2 Kpa, polegające na odmowie wszczęcia postępowania pomimo iż żądanie dokonania tej czynności pochodzi od strony. 2/ rażące naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez przyjęcie, że wznowienie postępowania i jego ponowne przeprowadzenie stanowi przesłankę prejudycjalną dla wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, co do której postępowanie mogłoby być wznowione. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wyjaśniono, iż w zaskarżonej decyzji doręczonej skarżącym błędnie powołano w podstawie prawnej art. 97 § 1 pkt 4 zamiast art. 145 § 1 pkt 4 kpa co później zostało sprostowane. Zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa jest zatem bezprzedmiotowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na podstawie art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania niniejszej skargi właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270; zm. Dz. U z 2004 r. Nr 162 poz. 1692), dalej przytaczanej skrótowo: P.p.s.a. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, iż wydana została z naruszeniem prawa. Art. 157 § 2 kpa stanowi, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z redakcji tego przepisu oraz art. 61 § 3 kpa wynika, iż wniesione przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 Kpa żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (por.wyrok NSA OZ w Białymstoku z dnia 5.08.1994 r. sygn. II SAB 25/94). Odrębną kwestią jest wynik tego postępowania i ustalenie, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki wznowieniowe wymienione w art. 156 § 1 kpa. Można to jednak stwierdzić dopiero w wyniku przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uniemożliwia taką ocenę. Przesłanką odmowy wszczęcia takiego postępowania może być wyłącznie brak przymiotu strony, po stronie wnioskodawcy tego postępowania lub występowanie przesłanek przedmiotowych uniemożliwiających takie wszczęcie, jak np. nie istnienie decyzji, której oceny ważności wnioskodawca żąda. W przedmiotowej sprawie skarżący, jako właściciele nieruchomości, której dotyczy decyzja Wójta Gminy [...] z [...] r.owarunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o której stwierdzenie nieważności wystąpili, są stroną tego postępowania. Mają bowiem wynikający z prawa własności interes prawny /art. 28 kpa/. To, że skarżący bez własnej winy w postępowaniu tym nie brali udziału i zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania przymiotu strony ich nie pozbawia. W rozumieniu art. 157 § 2 kpa stroną jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji lub skutki stwierdzenia jej nieważności. Należy więc stwierdzić, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 157 § 2 Kpa niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ właściwy do wszczęcia, na żądanie strony, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie jest uprawniony do dokonywania oceny co do słuszności tego żądania, przed jego wszczęciem oraz podejmowania za stronę decyzji co do wyboru rodzaju nadzwyczajnego środka wzruszenia prawomocnej decyzji, z którego strona chce skorzystać celem obrony swych praw. Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji pomimo wyczerpania przesłanek art. 157 § 2 Kpa, stanowi naruszenie tego przepisu, uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.