SA/Sz 821/03
WyrokWSA w Szczecinie2004-09-29
Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Danuta Strzelecka-Kuligowska, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, wynikające z wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności nowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organy administracji publicznej nie mogą wydawać nowych decyzji merytorycznie tożsamych z już istniejącymi ostatecznymi decyzjami.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Służby Więziennej złożył wniosek o wyrównanie równoważnika pieniężnego za brak mieszkania do kwoty przysługującej funkcjonariuszom posiadającym rodzinę. Organy I i II instancji odmówiły uwzględnienia wniosku, utrzymując w mocy decyzję przyznającą równoważnik w niższej wysokości. Skarżący zarzucił, że akty wykonawcze są niższej rangi niż ustawa, a ustawa nie różnicuje wysokości równoważnika ze względu na posiadanie rodziny. Sąd administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodu naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska/spr/ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st.sekr. sąd. Daria Ptak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22września 2004r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I. s t w i e r d z a nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu II. III. s t w i e r d z a, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości III. z a s ą d z a na rzecz skarżącego od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej Kwotę x ZŁ tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu [...] r. [...] - starszy strażnik Działu Ochrony Zakładu Karnego. zwrócił się z wnioskiem do Dyrektora Zakładu Karnego o wypłatę wyrównania otrzymywanego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny na podstawie art. 86 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zmianami), za okres od marca 2000 r.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Zakładu Karnego na podstawie art. 89 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej /Dz.U. Nr 61, poz. 283/, § 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67, poz. 712), nie uwzględnił wniosku [...] dotyczącego zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania z wyrównaniem od dnia [...]r..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podaje, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem skarżącemu przyznano równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przysługującej osobie samotnej. Do przyznania podwyższonego równoważnika brak jest podstaw prawnych. Organ powołał się również na § 3 pkt 2 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997r. r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
Dyrektor Okręgowy-Służby Więziennej decyzją Nr z dnia [...] r. na podstawie art. 104, 127 § 2, 138 § 1 pkt 1, art. 89 ustawy o służbie więziennej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia [...] . oraz podał wysokość równoważnika przysługującego dla funkcjonariuszy nie posiadających rodziny wynoszący 6,00 zł. Powołał również zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. i obowiązujące zgodnie z tym zarządzeniem stawki równoważnika oraz stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wyrównania [...] równoważnika pieniężnego za okres od [...] W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. [...] domaga się stwierdzenia nieważności tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego..
Zdaniem skarżącego akty prawne, na które powołały się organy obu instancji - zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. są aktami niższej rangi aniżeli ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, a to z art. 89 ust. 1 wynika prawo funkcjonariusza Służby Więziennej do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Zdaniem skarżącego ustawa nie dokonuje podziału na funkcjonariuszy samotnych i posiadających rodzinę i różnicowania wysokości równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wnosi o jej oddalenie.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do
Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, ze skarga jest zasadna. Przyczyny uwzględnienia skargi są jednak odmienne od tych, które przytoczył skarżący.
Okolicznością w sprawie bezsporną jest funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznych decyzji Dyrektora Zakładu Karnego. z dnia [...].,[...] ., z [...] . przyznających [...] równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania.
Wniosek skarżącego z dnia [...] r. skierowany do Dyrektora Zakładu Karnego dotyczył wyrównania równoważnika pieniężnego od [...] r. do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny.
Wobec istnienia ostatecznych decyzji administracyjnych o przyznaniu skarżącemu równoważnika pieniężnego, organy rozstrzygające w sprawie winny były rozpatrzyć raport skarżącego o wyrównanie wypłaconych kwot równoważnika pieniężnego uwzględniając istniejącą, tożsamą ze sprawą decyzję ostateczną.
Nie od rzeczy będzie w tym miejscu przypomnienie, ze kodeks postępowania administracyjnego umożliwia przy zastosowaniu trybów nadzwyczajnych zmianę decyzji ostatecznej na podstawie, której strona nabyła prawo, o ile strona wyrazi zgodę na zmianę. Regulację taką zawiera art. 155 kpa.
Tymczasem organy I i II instancji za właściwe uznały wydanie nowych decyzji załatwiających sprawę co do istoty i z nią tożsamych.
Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty zawarte w decyzji ostatecznej stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej (res iudicata),okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygniecie danej sprawy (ne bis in idem). Naruszenie tej zasady, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156§ 1 pkt 3 kpa. Przesłanką tego przepisu jest bowiem zarówno tożsamość sprawy rozstrzygniętej inną decyzją, jak również istnienie w dacie wydania kolejnego rozstrzygnięcia decyzji załatwiającej tą sama sprawę co do jej istoty.
Zważywszy na to, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło