SA/Sz 839/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wnioskiem z dnia [...] . [...] ( mł. inspektor Działu Ewidencji Z.K. ) wystąpił o " wypłacenie wyrównania równoważnika" pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Dyrektor Zakładu Karnego. decyzją z dnia [...] . Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 K.p.a., art. 89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61, poz. 283 z późn. zm. ) oraz § 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania ( Dz. U. Nr 6, poz. 712 ) nie uwzględnił wniosku [...] dotyczącego " zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania do wysokości stawki podwyższonej o 100% za okres od 1 lipca 2001r". Dyrektor ustalił, jak wynika to z uzasadnienia decyzji, że wnioskodawca pobierał od [...] . równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania na podstawie decyzji z dnia [...] zmienionej decyzją z dnia [...] . Wysokość równoważnika ustalono w oparciu o § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] . w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, który stanowi, że " wysokość równoważnika pieniężnego dla funkcjonariusza wynosi 6 zł. dziennie." Organ stwierdził zatem, że wszystkie dotychczasowe decyzje wydano na podstawie obowiązujących przepisów i nie było w nich podstaw prawnych do określenia innych stawek. W odwołaniu od tej decyzji [...] twierdził, że organ I instancji swoją odmowną decyzję uzasadnił tym, że obowiązujące przepisy wykonawcze - zarządzenie Nr [...] . w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania - stanowią, że funkcjonariuszowi samotnemu wypłaca się równoważnik w wysokości - stawki diety, co zdaniem strony, jest niezgodne z ustawą o Służbie Więziennej, która nie daje podstaw do różnicowania stawek ekwiwalentu. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzja z dnia [...] . Nr [...] działając na podstawie art. 104, 127§ 2 i 138 § 1 pkt1 K.p.a. oraz art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że [...] , będący od [...] . funkcjonariuszem stałym Zakładu Karnego, mieszka w lokalu należącym do matki. Od [...] . spełniał ustawowe warunki umożliwiające przyznanie mu równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Przepis art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej daje funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Zgodnie z art.89 ust.1 cyt. ustawy, szczegółowo problematykę tę reguluje obowiązujące od 1 lipca 2001r. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] . w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. Nr 67, poz.712). Dyrektor Zakładu Karnego decyzją z dnia [...] . (oraz kolejnymi ) przyznał stronie równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości stawki określonej w § 3 pkt 1 tego rozporządzenia tzn. 6 zł. dziennie (z uwzględnieniem waloryzacji). Wydane decyzje przyznające ten równoważnik pieniężny były, zdaniem organu II instancji, zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i określały jego wysokość zgodnie z zawartymi w nich zapisami ustalającymi wysokość stawek.. W skardze wniesionej na powyższą decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie [...] nie sprecyzował zarzutów ani wniosków. Z uzasadnienia skargi wynika jednakże, że skarga oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego, a to art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który to przepis, zdaniem skarżącego, nie daje podstaw do różnicowania wysokości stawki równoważnika zależnie od tego czy uprawniony funkcjonariusz posiada rodzinę czy też jest samotny. Nadto skarżący poddał w wątpliwość zgodność § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.06.2001r. z ustawą o Służbie Więziennej w części dotyczącej określenia wysokości równoważnika za brak lokalu. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 13, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana przez sąd według kryterium zgodności z prawem dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( § 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W rozpatrywanej sprawie, z przyczyn dostrzeżonych przez sąd z urzędu, zaistniała konieczność wyjścia poza zarzuty skargi, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, że Dyrektor Zakładu Karnego decyzją z dnia [...] . przyznał skarżącemu od dnia [...] . równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, decyzją z dnia [...] . przyznał ten równoważnik za okres od dnia [...] zaś decyzją z dnia [...] . przyznał równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania za okres od [...] . z waloryzacją jego wysokości. Żadna z tych decyzji, jak wynika to z przedstawionych sądowi akt administracyjnych, nie została zaskarżona przez [...] w administracyjnym toku instancji. Podstawę prawną przyznanego (powyższymi decyzjami ostatecznymi) równoważnika pieniężnego poczynając od [...] . w wysokości 6 zł. dziennie, stanowiły przepisy art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61, poz.283 z późn. zm. ) oraz § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania ( Dz. U. Nr 67, poz.712 ). Wniosek skarżącego z dnia [...] . o " wypłacenie wyrównania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania" dotyczył okresu począwszy od dnia [...] do dnia złożenia podania i oparty był na przekonaniu wnoszącego (będącego osobą samotną ), że w świetle art. 89 § 1 ustawy o Służbie Więziennej powinien otrzymywać równoważnik w wysokości 12 zł. dziennie a więc w kwocie jaka przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny. Z powyższego wynika, że wniosek dotyczył sprawy już rozstrzygniętej innymi decyzjami ostatecznymi i zmierzał do ich zmiany. Tymczasem z zasady trwałości decyzji ostatecznej- sformułowanej w art.16 § 1 K.p.a. - wynika, że decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Skoro zatem w sprawie, której dotyczył wniosek [...] wydane zostały decyzje ostateczne w przedmiocie jego prawa do równoważnika pieniężnego za wskazany we wniosku z dnia [...] . okres, to rozpoznanie tego wniosku było dopuszczalne tylko z zastosowaniem jednego, z przewidzianych w Rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej. Między innymi art.155 Kpa przewiduje, przy spełnieniu określonych w nim przesłanek, zmianę decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo. Należy zatem wyjaśnić, że rozstrzygnięcie decyzją ostateczną sprawy co do jej istoty stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej (res iudicata), czyli okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygniecie danej sprawy (ne bis in idem). Naruszenie powyższej zasady, tak jak zaistniało to w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., niezależnie od zarzutów skargi. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.