SA/Sz 91/03
WyrokWSA w Szczecinie2004-05-12
Skład orzekający: S. Kłosowski, K. Grzegorczyk-Meder, E. Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeśli on sam lub jego małżonek posiada lokal mieszkalny w innej miejscowości, mimo braku przydzielonej kwatery tymczasowej w miejscowości pełnienia służby?Ratio decidendi
Funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Posiadanie przez małżonka lokalu mieszkalnego w innej miejscowości, nawet w trakcie postępowania rozwodowego i rozdzielności majątkowej, wyklucza przyznanie tego świadczenia, jeśli nie zapadło prawomocne orzeczenie o podziale majątku lub utracie tytułu prawnego do lokalu.Stan faktyczny
J. P., funkcjonariuszka Służby Więziennej, złożyła wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania w miejscowości pełnienia służby. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca posiada mieszkanie w innej miejscowości. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące dowolnej interpretacji przepisów, braku wezwania do uzupełnienia dokumentacji oraz nieuwzględnienia stanu faktycznego. Wskazała również na pozbawienie jej kwatery tymczasowej i potencjalne intencje pozbawienia jej możliwości wykonywania pracy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA S. Kłosowski, Sędziowie NSA K. Grzegorczyk-Meder, E. Makowska (spr.), Protokolant M. Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania oddala skargę
Komendant Ośrodka Doskonalenia Kadr Służby Więziennej w [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 89 p.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. Nr 61, poz. 263 z późn.zm./ i § 1 p.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania odmówił J. P. - instruktorowi Działu [...]Ośrodka Doskonalenia Kadr Służby Więziennej w [...]przyznania równoważnika z tytułu braku mieszkania.
W uzasadnieniu decyzji Komendant stwierdził, że z dokumentacji służby mieszkaniowej Ośrodka wynika, iż zainteresowana posiada mieszkanie w innej miejscowości, w związku z czym, w świetle aktualnie obowiązujących przepisów równoważnik z tytułu braku mieszkania nie przysługuje.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. P. domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy podniosła, że z decyzji organu I instancji nie wynika jakich warunków nie spełniła, aby otrzymać równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, organ nie wezwał jej do uzupełnienia posiadanej dokumentacji oraz nie uwzględnił stanu faktycznego, na podstawie którego [...]miesięcy wcześniej złożyła wniosek.
Strona zasygnalizowała, że przy uwzględnieniu wcześniejszej decyzji o pozbawieniu Jej kwatery tymczasowej, odnosi wrażenie, że "chce się" pozbawić Ją w ten sposób możliwości wykonywania pracy.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 kpa i § 5, § 2 pkt 16 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 1996r. w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej oraz struktury organizacyjnej Okręgowych Inspektoratów Służby Więziennej oraz § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania po rozpatrzeniu odwołania – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji ustalił, że strona posiada mieszkanie w innej miejscowości oraz że nie została zatrudniona w ODK SW w [...]wyniku przeniesienia z urzędu. Wobec tego stwierdził, że w świetle § 1 pkt 3 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości brak jest podstaw do przyznania wymienionej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W skardze z dnia [...]r. wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzuciła, że dowolna interpretacja ustawy, przyjęta w zaskarżonej decyzji, pozbawia Ją prawa do otrzymania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania w miejscu pełnienia służby, które to świadczenie gwarantuje Jej ustawa o Służbie Więziennej /art. 85 pkt 1.3 oraz art. 89 pkt 1/.
Skarżąca wyjaśniła, że od [...]r. jest funkcjonariuszem Służby Więziennej. Do końca [...]r. zamieszkiwała w kwaterze tymczasowej, której Ją pozbawiono decyzją Dyrektora Okręgowego w [...]. Posiada stałe zameldowanie w [...], oddalonym od miejsca pełnienia służby o [...] km, gdzie "na zasadzie lokatora" ma prawo zamieszkiwać /nie jest członkiem Spółdzielni/. Tym mieszkaniem spółdzielczym "zawiaduje" Jej mąż, z którym jest w trakcie rozwodu, na zasadzie prawnej rozdzielności majątkowej prowadzi z mężem osobne gospodarstwo domowe.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem /materialnym i przepisami postępowania administracyjnego/ nie dała podstaw do uwzględnienia skargi.
Z art. 85 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 207, poz.1761/ wynika zasada, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.
Z dalszych przepisów rozdziału 6 omawianej ustawy, zatytułowanego "Mieszkania funkcjonariuszy" wynika, że realizacja tego prawa może przebiegać dwutorowo, tj. albo w formie przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, albo w formie przewidzianych w ustawie świadczeń pieniężnych.
Jednym z takich świadczeń jest równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. O przyznanie tej właśnie formy realizacji prawa do mieszkania wystąpiła do właściwego organu skarżąca, będąca funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej.
Materialnoprawne przesłanki prawa funkcjonariusza w służbie stałej do równoważnika pieniężnego z tytułu brak mieszkania określone zostały w art. 89 /powołanym w podstawie prawnej decyzji organu I instancji/.
Zgodnie z tym artykułem "funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej /ust.1/. Funkcjonariuszowi w służbie stałej, przeniesionemu z urzędu do pełnienia służby w innej miejscowości, przysługuje równoważnik pieniężny, o którym mowa w ust.1, jeżeli on sam lub małżonek nie posiada lokalu mieszkalnego albo domu w nowym miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej".
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest ustalenie, skoro skarżąca tego nie kwestionuje, że J. P. nie została przeniesiona z urzędu do pełnienia służby w innej miejscowości, a zatem nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie sytuacja, do której odnoszą się przesłanki prawa do równoważnika pieniężnego określone w art. 89 ust.2.
Natomiast faktem jest, że w dacie zaskarżonej decyzji skarżąca nie miała przydzielonej kwatery tymczasowej. Jednakże ustawowym warunkiem przyznania stronie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania na podstawie art. 89 ust.1 było-jak wynika to z wyżej cytowanego przepisu - nie tylko nie posiadanie przydzielonej kwatery tymczasowej, ale jednocześnie nie posiadanie przez wnioskodawcę lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu. Tymczasem w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego za prawidłowe należy uznać ustalenie organu II instancji, że skarżąca posiada mieszkanie w innej miejscowości. Jak przyznała to J. P. na rozprawie sądowej, prawo do mieszkania spółdzielczego położonego w [...], w którym jest zameldowana nabyła wraz z mężem w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej.
Wskazane w skardze okoliczności podobnie jak i podnoszone wcześniej w odwołaniu, prawidłowości ustalenia organu nie podważają, skoro postępowanie rozwodowe nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem sądu orzekającym o rozwiązaniu małżeństwa skarżącej, jak też nie zapadło orzeczenie o podziale majątku dorobkowego małżonków oraz prawa do lokalu spółdzielczego, z którego wynikałoby, że skarżąca utraciła tytuł prawny do posiadanego mieszkania. Bez znaczenia są w tej sytuacji argumenty dotyczące tego, które z małżonków jest członkiem spółdzielni mieszkaniowej, a także wskazujące na umowne dokonanie /w formie aktu notarialnego/ zniesienia małżeńskiej wspólności ustawowej, bowiem rozdzielność taka reguluje wyłączne stosunki majątkowe między małżonkami na przyszłość.
Skoro zatem w stanie faktycznym sprawy nie ma podstaw do pozytywnego stwierdzenia, że skarżąca lub jej małżonek nie posiada lokalu mieszkalnego, to nie ma również podstaw prawnych do uznania, że zaskarżona decyzja niezgodna jest z prawem.
Wprawdzie organy orzekające obu instancji sporządziły nad wyraz lakoniczne uzasadnienia faktyczne i prawne zaskarżonych decyzji, a ponadto organ odwoławczy w podstawie prawnej swojej decyzji powołał wyłącznie przepis rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 89 ust.3 ustawy o Służbie Więziennej, jednakże Sąd uznał, że uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło