SA/Sz 916/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędzia WSA Marzena Kowalewska /spr/ Protokolant Beata Majewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...]r. Nr [...], II, uchyla decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia 29 listopada 2001 r. Nr [...] lII. nie orzeka o wykonaniu uchylonych decyzji IV. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Pani B.S. w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego dla pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, uzasadniając to tym, iż ukończyła [...] lat, posiada ponad [...] okres uprawniający do emerytury i przepracowała ponad [...] lat w Zakładzie Rolnym [...], co zostało udokumentowane świadectwami pracy. Starosta decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zgodnie z przepisem art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. Nr 6, poz. 56 z 2001r. ze zm ./ pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu [...] r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek-co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury- wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie ( gminie ) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Zdaniem organu z dokumentów wynika, iż Pani B.S. zgłosiła się do PUP [...] r. i tego też dnia po raz pierwszy złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. W związku z tym, na mocy decyzji z dnia [...]. (zmieniającej decyzję z dnia [...]r.) została uznana za osobę bezrobotną z dniem [...] r. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem organu Pani B.S. nie spełnia warunków do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego dla pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, albowiem na dzień [...] r. nie posiadała statusu osoby bezrobotnej. Odwołując się [...] r. B.S. wniosła o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Podniosła, że spełnia warunki do przyznania jej świadczenia przedemerytalnego tj. osiągnęła wiek [...] lat, posiada okres do emerytury co najmniej [...] lat, była zatrudniona w PGR przez okres [...] lat i zamieszkuje w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem. Wskazuje jednocześnie na trudna sytuację finansową. 3 Sygn.aktSA/Sz 916/02 Decyzją z dnia [...] Wojewoda w [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, że B.S. zgłosiła się do PUP celem rejestracji w dniu [...] r., zatem w dniu [...] r. bezspornie nie posiadała statusu osoby bezrobotnej, brak więc podstaw do przyznania świadczenia przedemerytalnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.S. podniosła, że spełnia warunki do przyznania jej świadczenia przedemerytalnego. Ponadto wskazuje na trudną sytuację finansową i materialną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Organ podniósł, że w dniu rejestracji tj. w dniu [...] r. strona złożyła podanie o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. nr[...] odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Od powyższej decyzji strona nie odwołała się. W dniu [...]r. Pani B.S. złożyła kolejny wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Starosta decyzją z dnia [...] r. nr [...]odmówił przyznania stronie świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu strona wnosi o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, wskazuje na trudną sytuację materialną oraz na wiek. Rozpatrujący odwołanie od powyższej decyzji organ II instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w uzasadnieniu decyzji motywy rozstrzygnięcia. Zdaniem organu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane w sprawie decyzje zgodne są z przepisami Kpa oraz z przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z obowiązującym od dnia [...] r. brzmieniem przepisu art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek co najmniej 50 lat kobieta 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat d!a kobiet 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym 4 Sygn.aktSA/Sz 916/02 Na podstawie akt sprawy ustalono, iż Pani B.S. zarejestrowała się w PUP w dniu [...] r., zatem bezspornym jest, iż w dniu [...]r. nie posiadała statusu osoby bezrobotnej - brak więc podstaw do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest zasadna. Właściwość Sądu ustalono na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz, U. Nr 153, poz. 1271) przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz.U. Nr 122, poz. 1323/ wprowadziła istotne zmiany w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. Nr 6 z 2001 r., poz.56 zez zm.A Między innymi w art. 37k dodano ust 9 w brzmieniu: "9. Pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy: 1/ osiągnął wiek 50 lat - kobieta i 55 lat - mężczyzna, 2/przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej najmniej 10 lat, 3/ zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Nowelizacja ta weszła w życie w dniu 7 listopada 2001 r. Następnie ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r., o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793, z dnia 29 grudnia 2001 r./ mocą art. 3, pkt 14 lit. "f - nadała nowe brzmienie ust. 9 art. 37k - ust. 9 otrzymał brzmienie: 5 Sygn.aktSA/Sz 916/02 "9. Pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1/ osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2/ posiadał okres uprawniający do emerytury -wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3/ był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4/ zamieszkiwał w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym", Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Centralne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej ma wykładnia użytego w ust. 9 art. 37k sformułowania "(...) przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy": Brak bliższego określenia jaką ustawę miał na myśii ustawodawca /czy ww. ustawę z dnia 14 grudnia 1994 r.o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r./-zrodził wątpliwości interpretacyjne. Zdaniem Sądu w obecnym składzie, wolą ustawodawcy było przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego nowym grupom uprawnionych /byłym pracownikom państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej/ z dniem wejścia w życie ustawy przyznającej te uprawnienia, a więc ww. ustawy z dnia 18 września 2001 r. - ustawa ta weszła w życie 7 listopada 2002 r. Przemawia za tym nie tylko wykładnia logiczna, ale także systemowa i celowościowa. Za taką wykładnią przemawia także konstrukcja nowego ust. 9 dodanego do art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W pkt 3 ust. 9 zamieszczono warunek, by osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne zamieszkiwała w dniu nabycia prawa do tego świadczenia "w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym". Należy więc wręcz wykluczyć, aby intencją racjonalnego ustawodawcy było odniesienie tego warunku do dość dalekiej przeszłości /dzień 1 stycznia 1995 r./. Przyjęte w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu rozwiązania systemowe, uwzględniają istniejącą aktualnie, a nie w dość odległej przeszłości, stopę bezrobocia t sytuację na lokalnych rynkach pracy, a także aktualne zagrożenie bezrobociem strukturalnym. Tak więc należy przyjąć, że ustawodawca w ww. nowelizacji z dnia 17 grudnia 2001 r. w ust. 9 art. 37k w celu usunięcia mogących powstawać wątpliwości interpretacyjnych, jednoznacznie potwierdził, że posiadanie statusu bezrobotnego i spełnienie łącznie 6 Sygn.akt SA/Sz 916/02 warunków określonych w tym przepisie, odnosi się do dnia 7 listopada 2001 r., /tj. do dnia, w którym weszła w życie nowelizacja z dnia 18 września 2001 r./. Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (...) osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 1 stycznia 2002 r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego nabywają do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Skarżąca wniosek o świadczenie przedemerytalne złożyła w dniu 14 listopada 2001 r, i organy zatrudnienia powinny ustalić, czy na dzień 7 listopada 2001 r. spełniała określone w ustawie warunki tj. czy spełniała warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku a nie czy posiadała status osoby bezrobotnej. Zauważyć jednocześnie należy co istotne w przedmiotowej sprawie, że organ uznał skarżącą za bezrobotną z dniem 14 listopada 2001 r. (decyzja Starosty Choszczeńskiego z dnia 9 stycznia 2002 r.). Z uwagi na powyższe zachodzi potrzeba na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenia decyzji Starosty z dnia [...]r. nr [...]. Rozważenia wymaga jeszcze kwestia, czy sąd orzekający może wyjść poza granice skargi i zająć się oceną decyzji wydanej w innym postępowaniu (decyzja o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego Starosty z dnia [...] r.) i czy na przeszkodzie takiej ocenie nie stoją względy formalne. W pierwszej kwestii należy wskazać, że art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zezwala sądowi na wyjście poza granice skargi i zajęcie się "wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy". Nie ulega wątpliwości, że chodzi tu o granice matenalnoprawne, a więc z pewnością w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie chodzi o związki między decyzjami. Tak sprawę ujmuje się w piśmiennictwie: "Sąd jest władny wyciągnąć przewidziane prawem konsekwencje do wszystkich wydanych aktów prawnych i czynności w sprawie, w celu finalnego doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem". Sąd może więc sięgnąć również do wadliwych decyzji, wydanych w niższych -warstwach- postępowania. Granice rozpoznania sądu administracyjnego są szersze od granic zaskarżenia decyzji w dwóch płaszczyznach: -wszerz- i -w głąb-. Sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego. W tym znaczeniu sprawa administracyjnoprawna jest sprawą stosunku prawnego..." (T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 211-212). Należy zatem przyjąć, że zgodnie z art. 135 ww. ustawy pojęcie "granic danej sprawy" jest wyznaczane nie przez granice zaskarżenia ani granice postępowania w danej 7 Sygn.aktSA/Sz 916/02 sprawie, ale przez granice sprawy w materialnoprawnym znaczeniu tego słowa. (Tak też uchwała składu 7 sędziów NSA z 27.Vl.2000 r., FPS 12/99). Zdaniem sądu orzekającego z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zadaniem dokonania kontroli w granicach dopuszczonych przez art. 135 ww. ustawy jest "stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność administracji publicznej niezgodne z prawem". (T. Woś: jw., s. 230). Mając powyższe na uwadze uznając, że decyzja Wojewody z dnia [...] r. i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. oraz decyzja Starosty z dnia [...] r. narusza powołane przepisy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 oraz art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.