SA/Sz 951/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska/spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] . Nr [..] w przedmiocie zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Raportem z dnia [...] . A. B. (starszy strażnik Działu Ochrony Zakładu Karnego) wystąpił o wypłatę wyrównania otrzymanego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny określonych w art.86 ustawy o Służbie Więziennej za okres od 16 listopada 2000r. Dyrektor Zakładu Karnego. decyzją z dnia [...]. Nr [...]wydaną na podstawie art. 104 K.p.a., art. 89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61, poz. 283 z późn. zm. ) oraz § 1 i § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania ( Dz. U. Nr 67, poz. 712 ) nie uwzględnił wniosku A. B. dotyczącego zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 16 listopada 2000r. Dyrektor ustalił, że decyzją nr [...]z dnia [...]roku przyznano skarżącemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości - stawki diety płatny od dnia [...]roku w oparciu o art.89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej i obowiązujący wówczas przepis wykonawczy - Zarządzenie Nr 16/97/CZSW/MS z dnia 16.04.1997 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W myśl § 3 pkt 2 w/w zarządzenia funkcjonariuszowi samotnemu wypłaca się równoważnik I pieniężny w wysokości - stawki diety określonej w przepisach w sprawie zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikom, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, obowiązującej w dniu 1 stycznia, za każdy dzień w danym roku kalendarzowym. Taka stawka równoważnika została przyznana i A. B. pobierał ją do [...]roku. Od dnia [...]roku na podstawie Decyzji [...]z dnia [...]roku zmienionej Decyzją [...]z dnia [...]roku i Decyzją [...]z dnia [...]roku A. B. pobiera równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Jego wielkość ustalono w oparciu o § 3 ust.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...]r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej I równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, który stanowi że "wysokość równoważnika pieniężnego dla funkcjonariusza wynosi 6 zł dziennie". Wszystkie dotychczasowe decyzje wydano na podstawie obowiązujących przepisów i nie było w nich podstaw prawnych do określenia innych stawek. Od decyzji tej odwołał się A. B. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej na podstawie art. 104, 127 §2 i 138 §1 pkt 1 kpa oraz art.89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania A. B. postanowił odwołania nie uwzględnić i utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej stwierdził, że przepis art.89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej (Dz.U. 2002 nr 207 poz.1761) daje funkcjonariuszowi w służbie stałej prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Zgodnie z przepisem art.89 ust.3 ustawy o Służbie Więziennej szczegółowo problematykę tę uprzednio regulowało Zarządzenie Nr 16/97/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 16.04.1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.Urz. MS 1997 Nr 2 poz.9), a obecnie obowiązuje Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.06.2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67 poz.712). A. B. od dnia [...]r. spełniał ustawowe warunki umożliwiające przyznanie mu równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Wydane przez Dyrektora Zakładu Karnego decyzje przyznające mu ten równoważnik pieniężny były zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami (wymienionymi powyżej) i określały jego wysokość zgodnie z zawartymi w nich zapisami ustalającymi wysokość stawek. Z tych względów organ II instancji stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do zmiany decyzji Dyrektora Zakładu Karnego. cytowanej na wstępie, a także wyrównania za okres od [...]. W skardze wniesionej na powyższą decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie A. B. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji orzekających w sprawie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzje te zostały wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001r. a więc aktu prawnego niższej rangi niż ustawa o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996r. Zdaniem skarżącego, przepis art.89 ust. 1 tej ustawy nie dokonuje podziału funkcjonariuszy na samotnych i posiadających rodzinę. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Szczecinie odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 13, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana przez sąd według kryterium zgodności z prawem dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( § 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności ( § 2 ). W rozpatrywanej sprawie, z przyczyn dostrzeżonych przez sąd z urzędu, zaistniała konieczność wyjścia poza zarzuty skargi, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności, lecz z innych powodów niż zostały podniesione w skardze. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, że Dyrektor Zakładu Karnego decyzjami z dnia [...]. , [...].,[...]. i [...]., przyznał skarżącemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Decyzje te, jak wynika to z przedstawionych sądowi akt administracyjnych, nie zostały zaskarżone przez A.B. w administracyjnym toku instancji. Wniosek skarżącego z dnia [...]. o wypłatę wyrównania otrzymanego równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny dotyczył okresu objętego tymi decyzjami i oparty był na przekonaniu wnoszącego (będącego osobą samotną), że w świetle art. 89 § 1 ustawy o Służbie Więziennej powinien otrzymywać równoważnik w kwocie jaka przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny. Z powyższego wynika, że wniosek dotyczył sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i zmierzał do jej zmiany. Tymczasem z zasady trwałości decyzji ostatecznej- sformułowanej w art.16 § 1 K.p.a.- wynika, że decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Skoro zatem w sprawie, której dotyczył wniosek skarżącego wydana została decyzja ostateczna w przedmiocie jego prawa do równoważnika pieniężnego za wskazany we wniosku z dnia [...] . okres, to rozpoznanie tego wniosku było dopuszczalne tylko z zastosowaniem jednego, z przewidzianych w Rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej. Między innymi art.155 Kpa przewiduje, przy spełnieniu określonych w nim przesłanek, zmianę decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo. Należy zatem wyjaśnić, że rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej ( res iudicata ), czyli okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygniecie danej sprawy ( ne bis in idem ). Naruszenie powyższej zasady, tak jak zaistniało to w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., niezależnie od zarzutów skargi. Mając na względzie wskazane naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia nieważności należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.