6/II SA 3302/02

WyrokWSA w Warszawie2004-03-22

Skład orzekający: Sędzia WSA (sprawozdawca)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy małżonkowie prowadzący wspólnie działalność gospodarczą, wpisani do ewidencji działalności gospodarczej, mogą zostać wykreśleni z tej ewidencji na podstawie domniemania istnienia między nimi spółki cywilnej, jeśli nie dostosowali formy działalności do nowych przepisów?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nawet jeśli małżonkowie nie zawarli formalnie umowy spółki cywilnej, to w powszechnej praktyce przyjmuje się istnienie takiej spółki między małżonkami prowadzącymi wspólnie działalność gospodarczą. Wobec tego, że przepisy ustawy Prawo działalności gospodarczej z 2001 r. nie przewidywały prowadzenia działalności w formie, w jakiej funkcjonowali skarżący, organ miał prawo wykreślić ich z ewidencji, niezależnie od faktycznego istnienia spółki cywilnej.
Stan faktyczny
Małżonkowie Anna G.-P. i Jerzy P. zostali wpisani do ewidencji działalności gospodarczej. Decyzją Burmistrza zostali wykreśleni z tej ewidencji na podstawie przepisów ustawy Prawo działalności gospodarczej z 1999 r., która nakazywała wykreślenie jednostek organizacyjnych niebędących przedsiębiorcami w dniu 1 stycznia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, powołując się na domniemanie istnienia spółki cywilnej między małżonkami i konieczność dostosowania formy działalności do nowych przepisów. Skarżący kwestionowali istnienie spółki cywilnej i domagali się uchylenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2004 r. sprawy ze skargi Anny G.-P. i Jerzego P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 sierpnia 2002 r. (...) w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej - oddala skargę. Anna G.-P. i Jerzy P. - małżonkowie, jako prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "J.P.I.", 17 grudnia 1999 r. zostali wpisani do prowadzonej przez Prezydenta m.st. W. dla Dzielnicy M. Gminy W.-C. ewidencji działalności gospodarczej pod (...). Prawną podstawę wpisu stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./. Decyzją z 14 maja 2002 r. Burmistrz Gminy W.-C. wykreślił powyższy wpis z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 28 maja 2002 r. Powołał się w tym względzie na art. 88i w zw. z art. 88e ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178 ze zm./. Stosownie do tych przepisów wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu, a wykreślenie to następuje w drodze decyzji administracyjnej. Małżonkowie Anna G.-P. i Jerzy P. odwołali się od ww. decyzji Burmistrza do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. /zwanego dalej SKO/. Podnieśli, że jako małżonkowie nie składali nigdy oświadczenia woli o zawiązaniu spółki cywilnej. Prowadzą działalność gospodarczą jako jeden przedsiębiorca. Objęci są wspólnością majątkową małżeńską. SKO nie uwzględniło odwołania. Decyzją z 26 sierpnia 2002 r. na zasadzie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa powyższą decyzję Burmistrza utrzymało w mocy. Wskazało w pierwszym rzędzie na art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz.U. nr 121 poz. 770 ze zm. Według tego przepisu osoby fizyczne, które do 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, są obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w ust. 1 /chodzi o ustawę Prawo działalności gospodarczej, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r./ dostosować formę wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy. Według SKO w powszechnej praktyce przyjmuje się, iż między małżonkami prowadzącymi działalność gospodarczą wpisanymi do ewidencji istnieje umowa spółki cywilnej /domniemanie spółki cywilnej/. Zatem także małżonkowie łącznie wpisani do ewidencji powinni dostosować prowadzoną działalność do wymogów ustawy o KRS. Jeżeli nie dokonali odpowiednich zgłoszeń, organ prowadzący ewidencję działalności gospodarczej, miał prawo wykreślić ich z ewidencji. Anna G.-P. i Jerzy P. zaskarżyli powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/, wnosząc o jej uchylenie. Powtórzyli argumentację odwołania, że nie zawierali umowy spółki cywilnej, natomiast przyjęcie domniemania w tym względzie nie znajduje prawnego uzasadnienia. Skarżący powołali się na przepisy dotyczące instytucji spółki cywilnej /art. 860 i nast. Kc/, akcentując dowolność stanowiska decyzji o istnieniu między nimi umowy spółki cywilnej. Zdaniem skarżących, nawet przy przyjęciu domniemania istnienia spółki cywilnej, zaskarżona decyzja narusza prawo przez przyjęcie daty wykreślenia z ewidencji na dzień 28 maja 2002 r. Stosownie bowiem do uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2001 r. OPK 21/01 /ONSA 2002 Nr 3 poz. 105/, jeżeli wspólnicy spółki cywilnej nie przekształcili jej zgodnie z przepisami nowego prawa gospodarczego, wykreślenie z urzędu wpisu z ewidencji następuje z dniem, w którym decyzja o wykreśleniu stała się ostateczna. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko. Podkreśliło, że ww. ustawa Prawo działalności gospodarczej zdefiniowała na nowo katalog przedsiębiorców mogących prowadzić działalność gospodarczą w oparciu o wpis w ewidencji gospodarczej przedsiębiorców. Katalog ten ma charakter zamknięty, a enumeratywnie wymienione w ustawie formy działalności są jedynymi możliwymi w ramach jej obowiązywania. Wobec tego, że ustawodawca nie dopuścił prowadzenia działalności w formie, w jakiej dotychczas funkcjonowali skarżący, wydane w sprawie orzeczenie jest uzasadnione /bez względu na to, czy zawarli umowę spółki cywilnej czy nie/. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: - ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/, - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/, zwana - Przepisy wprowadzające. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. W świetle art. 97 par. 1 Przepisów wprowadzających, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło