I SA 1016/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2005 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej H. Z. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1016/03 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: W dniu [...] grudnia 2002 r. do Kolegium wpłynął wniosek Z. Z. o wszczęcie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta P., nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie podziału działki nr [...], położonej w P. przy ul. [...]. Kolegium decyzją nr [...], z dnia [...] stycznia 2003 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Prezydenta Miasta P. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. Zgodnie z przepisami art. 61 § 4 kpa, oraz art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo ko żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, przy czym w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28, oraz inne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego lub obowiązku danej osoby. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Z dokonanych ustaleń jednoznacznie wynika, że skarżącym nie przysługuje atrybut strony postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, brak bowiem konkretnego przepisu administracyjnego prawa materialnego, który przyznawałby im uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Zgodnie z art. 97 ust 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Jeżeli nieruchomość jest objęta współwłasnością lub współużytkowaniem wieczystym, podziału można dokonać na wniosek współwłaścicieli albo użytkowników wieczystych. Przepis art. 199 kc stosuje się odpowiednio. Nie dotyczy to podziału, o którym orzeka sąd. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż stronami postępowania zakończonym decyzją zatwierdzającą projekt podziału, a zarazem stronami postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętej podziałem. Takie stanowisko wyrażane jest w orzecznictwie sądowym. Jeżeli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodzi od strony, organ administracji obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 kpa, co w sprawie niniejszej miało miejsce. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. Z. jako pełnomocnik H. Z., który domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności z prawem i wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że kwestionowana decyzja krzywdzi spadkobierców po byłych właścicielach nieruchomości A. i T. L., odmawiając im atrybutu strony w postępowaniu dotyczącym podziału działki ewidencyjnej nr [...] położonej w P. przy ul. [...]. W stosunku do nieruchomości objętej podziałem, toczy się od 1998 r. sprawa z wniosku spadkobierców byłych właścicieli o jej zwrot i osoby te powinny być traktowane jako strony postępowania dotyczącego podziału działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się z dniem 1 stycznia 2004 r. właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych powodów, niż zarzuty w niej podniesione. Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Regulacja ta oznacza, że sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu stwierdzone w sprawie uchybienia obowiązującym przepisom. Art. 157 § 2 kpa stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, po wpłynięciu wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ nadzorczy obowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy w sprawie nie występują okoliczności wyłączające możliwość wszczęcia postępowania nadzorczego. W pierwszym rzędzie organ winien ustalić krąg podmiotów mających przymiot strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest nie budzący wątpliwości pogląd, że stronami postępowania nadzorczego są strony postępowania zwykłego zakończonego ocenianą w tym postępowaniu decyzją (bądź ich następcy prawni) oraz inne podmioty, jeżeli wykażą, że ich udział w tym postępowaniu uzasadnia interes prawny. Udział w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji podziałowej właścicieli i użytkowników wieczystych tej nieruchomości jest oczywisty, zaś z akt sprawy niniejszej wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, przeprowadzone zostało bez udziału Zakładu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. "[...]", która ta Spółka w dniu [...] kwietnia 2002 r. wpisana była w księdze wieczystej KW nr [...] jako użytkownik wieczysty gruntu i właściciel budowli na działce, której dotyczyła decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2002 r. zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości. W świetle powyższego uznać należało, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 10 § 1 kpa, który to przepis ustanawia zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Realizacja tej zasady należy do obowiązków organów administracji, a odstąpienie od jej realizacji nastąpić może tylko w przypadkach wskazanych w art. 10 § 2 kpa, co w sprawie nie miało miejsca. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wznowienia na wniosek strony postępowania. Sąd administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji obwiązany jest ją uchylić, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z powyższych względów koniecznym stało się uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji w celu ponownego rozpatrzenia wniosku dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] z udziałem stron postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Podnieść należy, że w aktach przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę brak jest stosownego umocowania do występowania Z. Z. jako pełnomocnika wskazanych we wniosku osób, mimo to tylko Z. Z. doręczono decyzję w sprawie. Wskazany brak wymaga uzupełnienia. Zauważyć ponadto trzeba, że organy administracji, nie ustosunkowały się w motywach rozstrzygnięć do twierdzeń wnioskodawców uzasadniających interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej zgłoszonym w dniu [...] czerwca 1998 r. wnioskiem o zwrot nieruchomości, które to postępowanie nie zostało dotychczas zakończone. Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.