I SA 1028/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz AWSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr. 123, poz. 781 ze zm.), utrzymało decyzję Burmistrza Dzielnicy [...] miasta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonych w W. przy ul. [...] (dawniej [...]), oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] w obrębie [...], dla których prowadzone są księgi wieczyste KW nr [...] i KW nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedstawiło następujący stan sprawy: wnioskiem z dnia 22 listopada 2002 r. J.C. wystąpił o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonych w W. przy ul. [...], opisanych w księdze wieczystej KW nr [...], KW nr [...] stanowiących działki o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., po rozpatrzeniu tego wniosku, Burmistrz Dzielnicy [...] miasta W., odmówił J. C. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności podając, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Od decyzji organu pierwszej instancji J.C. wniósł odwołanie podnosząc, iż decyzja ta narusza przepis art. 6 ust. 1 pkt. 6 ustawy o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, który to artykuł stanowi "lex specialis" do ogólnej zasady wyrażonej w art. 1 ust. 2 tej ustawy. W ocenie odwołującego art. 6 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy wprowadził wyjątek odnośnie terminu nabycia prawa użytkowania wieczystego określonego w przepisie art. 1 ust. 2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że regulacja zawarta w ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 r., Nr. 65, poz. 746 ze zm.), normująca szczególny tryb nabywania własności skierowana została do ściśle określonego przez art. 1 ust. 2 kręgu podmiotów. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ust. 2 powołanej ustawy przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych, będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2002 r. Jednocześnie ustawodawca, formułując zakres przedmiotowy ustawy, wskazał w art. 1 ust. 1, że określa ona zasady przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności osób fizycznych będących dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi. Zestawienie treści dwóch powołanych wyżej przepisów daje jednoznaczną podstawę do stwierdzenia, że z dobrodziejstwa tej ustawy mogą skorzystać osoby fizyczne, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r. oraz osoby fizyczne będące ich następcami prawnymi. Nie można zgodzić się z twierdzeniem odwołującego, iż przepis art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, wprowadził wyjątek odnośnie terminu nabycia prawa użytkowania wieczystego określonego w art. 1 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy. Krąg osób uprawnionych do uzyskanie prawa własności w trybie powołanej ustawy określa przepis art. 1. Art. 6 ust. 1 wskazuje jedynie sytuacje, w których przekształcenie następuje nieodpłatnie, przepis ten może mieć zastosowanie tylko do podmiotów spełniających warunki, o których mowa w art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Zatem konieczne jest ustalenie, kiedy odwołujący nabył prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości. Nieodzowne w tej mierze będą odwołania się do przepisów prawa cywilnego. Art. 2451 kc stanowi, iż do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą oraz – jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej (a tak jest, w myśl art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, w przypadku użytkowania wieczystego) – wpis do tej księgi. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece – domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, w myśl zaś art. 4 powołanej ustawy, przeciwko domniemaniu prawa wynikającego z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania. Ponadto w art. 245 § 1 k.c. stanowi, iż z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego (a takim jest, w myśl art. 244 § 1 k.c., m.in. użytkowanie wieczyste) stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności. Tym samym o formie umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste na nieruchomości decyduje – wobec braku odmiennego unormowania w obowiązujących przepisach – dyspozycja art. 158 k.c.., który do skutecznego przeniesienia własności nieruchomości wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Z powyższych unormowań wynika zatem, że do skutecznego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości gruntowej niezbędne jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego. Fakt ustanowienia takiego prawa powinien zaś zostać ujawniony w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. W aktach niniejszej sprawy znajduje się kopia wypisu aktu notarialnego Repetytorium A. nr [...], z treści którego wynika, że w dniu 11 kwietnia 2002 r., w Kancelarii Notarialnej w W. przy ul. [...] – w celu zawarcia umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste – stawili się: K.C. i W.G. – działająca w imieniu i na rzecz Gminy W.. W § 3 umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste objętej powołanym aktem znajduje się zapis, że W.G. w imieniu Gminy W. – w wykonaniu postanowień ostatecznej decyzji nr [...], z dnia [...] marca 2002 r.– Burmistrza Gminy W., znak: [...]– na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr. 50, poz. 279) oraz w związku z przepisami kodeksu cywilnego, oddaje w użytkowanie wieczyste (...) działki gruntu nr [...]o powierzchni [...] m2, oraz nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...], położone w W., Gminie W, Dzielnicy [...] przy ul. [...] (dawniej [...]) na rzecz J.C. – na okres 99 lat – to jest do dnia 11 kwietnia 2101 r. – z przeznaczeniem pod funkcje mieszkaniowo-usługowe, a J. C. oświadcza, że na powyższe wyraża zgodę, a nabycia dokonuje do majątku odrębnego. Z powyższego wynika zatem, iż prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości ustanowione zostało - na rzecz J. C. - w dniu 11 kwietnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało zatem, że nie zaistniała przesłanka niezbędna do skutecznego wystąpienia o dokonanie przekształcenia istniejącego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tejże nieruchomości, określone w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożył skargę J.C. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Decyzjom tym zarzucił niezgodność z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, który to przepis stanowi lex specialis dla ogólnej zasady wyrażonej w przepisie art. 1 ust. 2 zawierającej ograniczenie czasowe w postaci obowiązku nabycia prawa użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 6 ust. 1 pkt 6 tej ustawy nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym przyznano jako dotychczasowym właścicielom lub ich następcom prawnym prawo wieczystej dzierżawy na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr. 50, poz. 279), bez względu na termin przyznania tego prawa. A zatem przepis art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o przekształceni prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wprowadził wyjątek odnośnie terminu nabycia prawa użytkowania wieczystego określonego w przepisie art. 1 ust. 2 oraz określa krąg osób uprawnionych do skorzystania z tego dobrodziejstwa. Jak wynika z zapisów zawartych w umowie notarialnej zawartej przed notariuszem C.K. za nr Rep. A nr [...] umowa użytkowania wieczystego została zawarta w wykonaniu decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. Burmistrza Gminy W. podjętej na podstawie przepisu art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Opisany powyżej stan faktyczny uzasadnia zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy przy rozpatrywaniu wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie mogła być uwzględniona. Zakres podmiotowy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r., Nr. 120, poz. 1299 ze zm.), określony jest w art. 1 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek o przekształcenie, do dnia 31 grudnia 2000 r. Jednakże ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr. 72, poz. 749), w art. 2 wskazała, że osoby spełniające warunki określone w ustawie z dnia 4 września 1997 r. i na zasadach w niej określonych, w brzmieniu ustalonym ustawą o zmianie ustawy, mogą także składać wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do dnia 31 grudnia 2002 r. Oznacza to, że wprawdzie przedłużony został termin składania wniosków o przekształcenie, lecz zakres podmiotowy ustawy nie uległ zmianie. Powołana ustawa z dnia 4 września 1997 r. określa również zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, o czym stanowi art. 1 ust. 1 tej ustawy. Do zasad tych należy między innymi określenie wysokości opłaty za przekształcenie prawa oraz wskazanie przypadków, w których przekształcenie tego prawa następuje nieodpłatnie. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy z dnia 4 września 1997 r. po zmianie dokonanej powołaną nowelą z dnia 21 czerwca 2001 r. przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym przyznano jako dotychczasowym właścicielom lub ich następcom prawnym prawo wieczystej dzierżawy lub prawo zabudowy (prawo użytkowania wieczystego) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr. 50, poz. 279) bez względu na termin przyznania tego prawa lub termin wniesienia czynszu lub opłaty. Skarżący J.C. z przepisów tych wyprowadza wniosek, że art. 6 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy wskazujący przypadki nieodpłatnego przekształcenia prawa, stanowi wyjątek od określonego w art. 1 ust. 2 tej ustawy zakresu podmiotowego ustawy. Wykładnia taka jest wadliwa, gdyż zakres podmiotowy ustawy odnosi się do wszystkich jej przepisów, a zatem przepis o nieodpłatnym przekształceniu prawa może odnosić się tylko do podmiotów określonych w art. 1 ust. 2 powołanej ustawy. Umowa użytkowania wieczystego została zawarta przez J.C. w dniu 11 kwietnia 2002 r. (akt notarialny znajdujący się w aktach sprawy), a zatem skarżący nie spełnił warunków określonych w art. 1 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 4 września 1997 r. do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, co zostało prawidłowo ustalone przez organy obu instancji. Z tych względów sąd, uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.