I SA 1045/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie WSA Daniela Kozłowska /spr./ NSA Leszek Włoskiewicz Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi P. SA na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę I SA 1045/02 Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., [...], stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia [...] stycznia 1988 r., [...], w przedmiocie opłat za użytkowanie gruntów w części dotyczącej nieruchomości położonych w obr. [...], oznaczonych jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...], o łącznej powierzchni 17678 m2. W trakcie postępowania - z wniosku P. - o stwierdzenie nabycie użytkowania wieczystego gruntów położonych w O. ustalono, iż część działek nr [...] i [...], z których powstały wymienione wyżej działki, w dniu [...] stycznia 1988 r., zajęta była pod drogi publiczne. Decyzja Naczelnika Miasta i Gminy O. z [...] stycznia 1988 r. wydana została z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zarządcami dróg krajowych i wojewódzkich były wyłącznie dyrekcje okręgowe dróg publicznych oraz terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. P. nie mogły być zarządcą drogi wojewódzkiej, ani krajowej. P. SA w odwołaniu od tej decyzji podniosły, że grunty, o których mowa w decyzji Wojewody, już stały się przedmiotem użytkowania wieczystego na podstawie art. 32 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948) oraz art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Prawo to potwierdza wojewoda w decyzji wydanej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) nie dokonała wywłaszczenia z mocy prawa części nieruchomości zajętych pod drogi. Uwłaszczenie nie przeszkadza regulacji stanu prawnego polegającej na wydzieleniu działek pod drogi, co nastąpi za odszkodowaniem na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazane w decyzji przepisy nie zawierają postanowień, które uwłaszczałyby dyrekcje okręgowe dróg publicznych. Nie ma wobec tego podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1988 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] i przyjął, że decyzją z [...] stycznia 1988 r. objęte zostały także grunty, które nie znajdowały się w użytkowaniu P., gdyż zajęte były pod drogi wojewódzką i krajową nr 513. Dlatego decyzja ta w części dotyczącej działek nr [...],[...],[...],[...] i [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 47 ust. 1 i art. 39 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy o drogach publicznych. P. SA w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z powodu naruszenia art. 37 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzaacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. Zdaniem skarżącej Prezes UMiRM nie wskazał konkretnego przepisu, który został naruszony decyzją z [...] stycznia 1988 r., wskazał tylko ogólnie przepisy ustawy o drogach publicznych. Zarząd - administrowanie drogą - wynikający z ustawy o drogach publicznych nie stanowi materialnoprawnej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 1988 r. Rozwiązaniem w tej sprawie powinien być art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). Wywłaszczenie za odszkodowaniem wynikające z tego przepisu wydaje się sprawiedliwym rozwiązaniem regulacji prawnej terenów zajętych pod drogi publiczne. Odpowiadając na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że skarga nie powołuje nowych okoliczności, ani nowych zarzutów i wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest aktem deklaratoryjnym, wywołującym skutki ex tunc, a więc ocena takiej decyzji następuje według stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania. Wobec tego organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji miał obowiązek zbadać legalność decyzji z [...] stycznia 1988 r. uwzględniając przepisy obowiązujące w dniu jej wydania. W dniu wydania tej decyzji przepisami takimi były: ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawa o drogach publicznych. W związku z tym uregulowania ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) i art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), powołane w skardze, nie mają znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji wydanych przed wejściem w życie tych aktów prawnych. Decyzja z [...] stycznia 1988 r. obejmuje grunty, które, które na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60) zarządzane były przez terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej. Z przepisu tego wynika, że zarząd gruntami państwowymi zajętymi pod drogi powstawał z mocy prawa. Tak też przyjął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 listopada 1990 r., sygn. III AZP 10/10 (OSNC 1991, z. 4, poz. 39) stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "przekazywanie w drodze decyzji administracyjnej gruntów lokalnych w zarząd okręgowym dyrekcjom dróg publicznych jest zbędne i niecelowe, skoro wcześniej już uzyskały one prawo do pełnienia tego zarządu mocą ustawy o drogach publicznych (...), bez potrzeby ponoszenia żadnych opłat z tego tytułu". Wobec powyższego decyzja o ustaleniu opłat od Polskich Kolei Państwowych za użytkowanie gruntów, które pozostawały w zarządzie dyrekcji okręgowej dróg publicznych, z mocy ustawy o drogach publicznych, wydana została z rażącym naruszeniem art. 22 ust. 1 tej ustawy i art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). W związku z tym Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi.