I SA 1055/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Janina Antosiewicz NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi P. SA w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. SA w W. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę W. z dniem 27 maja 1990 r. nieruchomości położonej w J., nie mającej urzędowej księgi wieczystej, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu J. jako działka nr [...] o powierzchni 0,80 ha pozostającej we władaniu P. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że Zarząd Miasta i Gminy W. pismem z dnia [...] października 2001 r. nr [...] zwrócił się o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę W. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności opisanej nieruchomości, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i przedstawił wymagany komplet dokumentów. Sporządzony spis inwentaryzacyjny mienia państwowego obejmujący nieruchomość opisaną w karcie inwentaryzacyjnej był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Gminy w W. przez okres od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] kwietnia 2001 r. O wyłożeniu spisu i możliwości zgłaszania zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej zainteresowane osoby zostały poinformowane ogłoszeniem wywieszonym na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy w W. W czasie wyłożenia spisu nie wniesiono żadnych zastrzeżeń. Nieruchomość objęta spisem inwentaryzacyjnym stanowiła własność Skarbu Państwa i zgodnie z wypisem z rejestru gruntów w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała we władaniu P. Przedsiębiorstwo to w świetle obowiązującej w tym dniu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) władało powyższą nieruchomością bez tytułu prawnego. Skoro zaś przedsiębiorstwo nie przedstawiło dokumentów potwierdzających tytuł prawny do objętej kartą inwentaryzacyjną nieruchomości, zachodzą przesłanki do stwierdzenia nabycia z mocy prawa jej własności przez Gminę W. W konkluzji organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączenie nieruchomości z I SA 1055/02 komunalizacji z powodu dysponowania nieruchomością przez przedsiębiorstwo, które nie podlegało terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego musi być oparte na właściwym tytule prawnym, którego P. nie udokumentowały. Decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do stron postępowania oraz P. Spółki Akcyjnej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania P. SA, decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze podając, że odwołującej się Spółce nie przysługuje przymiot strony postępowania. W postępowaniu komunalizacyjnym bowiem stronami postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina, ewentualnie także osoba podnosząca tytuł własności do nieruchomości. Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyły skargę P. Spółka Akcyjna zwana dalej "Spółką". Skarżąca podniosła, że nie można przesądzać o istnieniu lub braku interesu prawnego bez zbadania całokształtu sprawy. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że organa Skarbu Państwa i Gminy W. uznawały stan faktyczny posiadania przez stronę skarżącą od 1945 r. W chwili wydawania decyzji komunalizacyjnej obowiązywał już przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komunalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) sankcjonujący posiadanie, bez dokumentów prawem przewidzianych, jako źródło wieczystego użytkowania gruntu. Oddanie nieruchomości Gminie W. wyłącza możliwość zastosowania art. 34 powołanej wyżej ustawy, który odnosi się wyłącznie do nieruchomości Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia I SA 1055/02 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W pierwszej kolejności należy podnieść, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz nie z tych względów, które zostały podniesione w skardze. Decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. oparta była na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Wszelkie zatem zmiany tak stanu faktycznego jak i prawnego, które nastąpiły po tym dniu nie mogą mieć znaczenia prawnego. ( w tym również powoływany przez skarżącą Spółkę przepis art. 34 powołanej ustawy o komunalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"). Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona w J. o powierzchni 0,80 ha była własnością Skarbu Państwa od 1945 r. i pozostawała we władaniu P., na działce znajdowała się bocznica kolejowa, dziś nieczynna, oraz plac. W 1945 r. status przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe określony był w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). Zgodnie z art. 4 ust. 1 zd. 1 tego rozporządzenia Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunalizacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Zaś na mocy art. 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia cały majątek, oddany w myśl art. 4 przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" w użytkowanie i zarząd lub na własność przedsiębiorstwa, wyodrębnia się z ogólnego majątku Skarbu Państwa. Oznacza to, że jeśli przedmiotowa działka oddana została do eksploatacji Polskim Kolejom Państwowym, to z mocy prawa powstawał zarząd i użytkowanie tej nieruchomości. Z tego też względu, jak należy przypuszczać, w ewidencji gruntów nieruchomość ta wpisana była jako własność Skarbu Państwa, we władaniu P. I SA 1055/02 W takim przypadku, gdy przepisy nie wymagały wydania decyzji stwierdzającej przejęcie tego mienia, a ustanowienie zarządu i użytkowania, następowało z mocy prawa przedsiębiorstwo nie mogło legitymować się dokumentem w tej sprawie. Organ drugiej instancji bez wyjaśniania tych okoliczności uznał, że skarżąca Spółka nie ma tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, a zatem nie przysługuje jej legitymacja strony postępowania. Poglądu tego nie można podzielić, z dwóch względów. Po pierwsze decyzja organu pierwszej instancji została doręczona P. Spółce Akcyjnej, a więc w znaczeniu formalnym uznana została za stronę postępowania. Po drugie nie wyjaśniono statusu mienia będącego we władaniu skarżącej Spółki poprzez zbadanie od 1945 r. na jakiej podstawie pozostało ono we władaniu skarżącej aż do dnia 27 maja 1990 r., szczególnie w sytuacji, gdy organem założycielskim (nadzoru) tego przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji państwowej, a status tego przedsiębiorstwa regulowany był ustawowo. Uznać zatem należy, że organ drugiej instancji naruszył przepisy art. 7, 28, 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach sad orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271).