I SA 1057/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1955 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. [...] m² położonej w kol. B., stanowiącej własność S. M. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. Organ przedstawił następująco stan faktyczny: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. orzeczeniem z dnia [...] września 1955 r. nr [...] wywłaszczyło na rzecz Państwa nieruchomość o pow. [...] położoną w kol. B., stanowiącą własność S. M. Od decyzji tej właściciel nie wniósł odwołania. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia wystąpili spadkobiercy S. M. reprezentowani przez M. K. Wnioskodawca podniósł, iż organ wywłaszczeniowy rażąco naruszył prawo poprzez niezaproponowanie S. M. w skierowanej do niego oferty konkretnej ceny oraz nieustalenie warunków jej zapłaty. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1955 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż pomimo naruszenia przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), zwanego dalej "dekretem wywłaszczeniowym", odnośnie braku ceny w wezwaniu do odstąpienia nieruchomości nie miało ono charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż uchybienie to nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, co wynikało z faktu, że ze strony S. M. nie było woli odstąpienia nieruchomości bez względu na warunki. Od decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. M. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca uznał ustalenia organu nadzoru za nieuprawnione domniemanie, a podnoszone wcześniej przez niego naruszenie powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Rozpoznając powyższy wniosek Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż instytucja stwierdzenia nieważności służy usuwaniu z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia - nie zaś usuwaniu wad postępowania administracyjnego - i dlatego za rażące należy uważać naruszenie nie tylko oczywiste, lecz zarazem mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie organu instytucja złożenia oferty ma na celu uniknięcie wywłaszczenia. S. M. - właścicielowi przedmiotowej nieruchomości, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego została złożona oferta nabycia części jego nieruchomości, jednak bez podania ceny. Ze względu na fakt już wcześniejszego złożenia oferty zawarcia podobnej umowy z proponowaną ceną w odniesieniu do innej części jego nieruchomości i braku wyrażenia zgody przez właściciela na zawarcie umowy sprzedaży organ uznał, że propozycja nabycia bez podania ceny w drodze umowy kolejnej części nieruchomości nie może być uznana za rażące naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu, gdyż organ liczył się z możliwością odmowy zawarcia umowy. Zdaniem organu w decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. prawidłowo uznano, że nie było woli właściciela do odstąpienia nieruchomości bez względu na warunki, a więc wadliwość złożonej oferty nie miała charakteru rażącego naruszenia, gdyż nie wpływała na przebieg postępowania wywłaszczeniowego. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, iż postępowanie wywłaszczeniowe zakończone kwestionowaną decyzją nie naruszało przepisów dekretu wywłaszczeniowego z dnia 26 kwietnia 1949 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1955 r. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez ustalenie, że naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu wywłaszczeniowego polegające na tym, że w wezwaniu do odstąpienia nieruchomości nie podano oferowanej ceny, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W ocenie skarżącego brak w wezwaniu do zawarcia dobrowolnej umowy zmierzającej do odstąpienia nieruchomości ceny, za jaką nieruchomość mogłaby być odstąpiona, jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., na dowód czego skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem obu decyzji w tym zakresie. Na wstępie należy zaznaczyć, iż niniejsza sprawa prowadzona w trybie nadzorczym dotyczy wywłaszczenia nieruchomości położonej w kol. B. o pow. [...], stanowiącej własność S. M., dokonanego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1955 r. nr [...] na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Organ ustalił, że powyższe orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1955 r., będące przedmiotem postępowania nadzorczego, naruszyło art. 8 ust. 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego, jednakże naruszenie to nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż nie miało ono wpływu na rozstrzygnięcie i przebieg postępowania wywłaszczeniowego. Organ stoi na stanowisku, iż ze względu na fakt już wcześniejszego złożenia właścicielowi oferty zawarcia podobnej umowy z proponowaną ceną w odniesieniu do innej części jego nieruchomości i braku wyrażenia zgody przez właściciela na zawarcie umowy sprzedaży należy uznać, że propozycja nabycia bez podania ceny w drodze umowy kolejnej części nieruchomości nie może być uznana za rażące naruszenie tego przepisu, gdyż organ liczył się z możliwością odmowy zawarcia umowy. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie na nabycie nieruchomości, obowiązany jest wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W przedmiotowej sprawie w wezwaniu nie określono ceny, która stanowiła zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego konieczny warunek skutecznego wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości. Niedopełnienie tego warunku powoduje, że w niniejszej sprawie nie wezwano skutecznie właściciela do odstąpienia nieruchomości. Sąd nie podziela poglądu organu, iż wadliwość złożonej oferty, polegająca jedynie na złożeniu oferty nabycia części nieruchomości, lecz bez podania ceny nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż nie wpływała na przebieg postępowania wywłaszczeniowego. Otóż, skoro odmowa przyjęcia propozycji zawarcia umowy cywilnej sprzedaży nieruchomości ma uzasadniać wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, właściciel musi wiedzieć jaką konkretną cenę za nieruchomość mu się proponuje. Niepodanie stronie ceny w wezwaniu, co miało miejsce w niniejszej sprawie spowodowało taki skutek, że właściciel nieruchomości nie miał świadomości, jaką ofertę faktycznie mu złożono. Należy podkreślić, iż naruszenie art. 8 ust. 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 19 stycznia 2001 r. - sygn. akt I SA 2477/99, z dnia 29 czerwca 2001 r. - sygn. akt I SA 220/2000, z dnia 12 marca 2002 r. - sygn. akt I SA 1654/00, z dnia 6 maja 2003 r. - sygn. akt I SA 406/01, z dnia 23 marca 2004 r., sygn. akt OSK 77/04) ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Skoro dokonanie uprzedniego wezwania właściciela stanowiło o dopuszczalności wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, to organ wojewódzki wszczynając w przedmiotowej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe naruszył w sposób oczywisty przepisy tegoż dekretu. Zatem należy stwierdzić, iż weryfikowane orzeczenie dotknięte jest wadą obligującą organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności. Powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.