I SA 1070/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta i Gminy P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Miasta i Gminy P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr. [...], z dnia [...] listopada 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje: Decyzją nr. [...], z dnia [...] listopada 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1996 r., nr. [...], w sprawie nieodpłatnego przekazania na rzecz Gminy P. własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb T. jako działka nr. [...], uregulowanej w KW nr. [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru podniósł, że Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a zatem brak było podstaw do wydania decyzji w tym zakresie przez Wojewodę [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Burmistrz Miasta i Gminy P. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wnosił o orzeczenie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie, że decyzja organu wojewódzkiego została wydana z naruszeniem prawa i że stwierdzenie jej nieważności nie jest możliwe ze względu na fakt, iż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Ponownie rozpatrując sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, co następuje: Wniosek Burmistrza Miasta i Gminy P. nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zawiera on bowiem żadnych istotnych dla sprawy nowych argumentów lub okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr. [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Treść wniosku stanowi polemikę na temat znaczenia przepisów prawa powołanych w wyżej wymienionej decyzji. Stanowisko prezentowane we wniosku jest nie do przyjęcia, albowiem pominięto w nim najistotniejszy w rozpatrywanej sprawie wątek związany z wprowadzeniem do obrotu prawnego dwóch decyzji reprywatyzacyjnych, to jest decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 1997 r., nr. [...] stwierdzającej m.in. nieważność orzeczenia nr. 18 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. (...) o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa pod nazwą H. Spółka Akcyjna T., powiat G. (obecnie "P." Spółka Akcyjna z siedzibą w W.) i związanych z tym przedsiębiorstwem terenów wymienionych w pkt I sentencji decyzji oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr. [...], z dnia [...] listopada 2000 r. stwierdzającej m.in. nieważność orzeczenia z dnia [...] maja 1956 r., nr. [...] w sprawie zatwierdzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa pod nazwą H. S.A. w T., powiat G. - w części dotyczącej nieruchomości wymienionych w pkt. II sentencji decyzji. Powołana wyżej decyzja Ministra Gospodarki została przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowisko tam wyrażone należało podtrzymać. Stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej obejmującej m.in. skomunalizowaną działkę nr [...], położoną w T. nie mogło pozostać bez wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1996 r., nr. [...]. Decyzja Ministra Gospodarki wywołała skutek prawny ex tunc, co oznacza, że od dnia jej uprawomocnienia nastąpiło przywrócenie stanu poprzedniego, obowiązującego przed wydaniem wyeliminowanego z obrotu prawnego aktu administracyjnego. W omawianej sprawie oznacza to, że Państwo (Skarb Państwa) nigdy nie było właścicielem przejętej nieruchomości, albowiem posługiwało się wadliwym tytułem własności, uzyskanym z rażącym naruszeniem prawa. Sporna działka, jako stanowiąca własność wyżej wymienionej Spółki Akcyjnej, nie mogła być przedmiotem komunalizacji. Komunalizacja nieruchomości na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.) może nastąpić tylko wówczas, gdy nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Nie podlega dyskusji fakt, że decyzja wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa wymaga stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. W zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji słusznie przyjęto, że decyzja Wojewody [...] została wydana bez podstawy prawnej. Odnosząc się natomiast do skutków prawnych omawianej decyzji Wojewody [...] podnieść należy, że wbrew twierdzeniom Burmistrza Miasta i Gminy P., nie wywołała ona nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że z nieodwracalnymi skutkami prawnymi w rozumieniu wyżej wymienionego artykułu mamy do czynienia wówczas, gdy organ administracji przysługującymi mu środkami, w ramach własnych kompetencji nie może przywrócić stanu poprzedniego. Jeśli natomiast skutki prawne mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego. Gminy P. nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, albowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124. poz. 1361 ze zm.), rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. Skoro Gmina P. skomunalizowaną nieruchomość nabyła nieodpłatnie, nie może się ona skutecznie powoływać na tę okoliczność, jako wyłączającą możliwość stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]. Dokonanie przez Gminę P. nakładów na przedmiotowej nieruchomości należy do skutków faktycznych, a ich zwrotu można ewentualnie dochodzić na podstawie kodeksu cywilnego przed sądem powszechnym. Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Burmistrz Miasta i Gminy P., który wnosił o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że według stanu prawnego na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej istniały przepisy prawa zezwalające na jej podjęcie, a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że brak było podstawy prawnej do wydania tej decyzji. Ponadto w ocenie skarżącego decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, doszło bowiem do rozporządzenia nieruchomością, na rzecz Gminy P. Z tych względów należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, a w szczególności z art. 156 § 1 pkt. 2 i § 2 kpa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. "P." Spółka Akcyjna z siedzibą w W., występująca w sprawie w charakterze uczestnika postępowania również wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) z dniem 1 stycznia 2004 r. stał się właściwy do rozpoznania sprawy, zważył, co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji – w ramach uprawnień przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) – Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia skargi. Jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów prawa określonych w art. 145 § 1 powołanej ustawy Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję, stwierdza jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa. Strona skarżąca nie wykazała, by w sprawie niniejszej występowały tego rodzaju okoliczności, nie stwierdzono także z urzędu uchybień, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...] zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle okoliczności sprawy nie budzi wątpliwości, że istniały w sprawie przesłanki do stwierdzenia w oparciu o art. 156 § 1 pkt. 2 kpa nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] lipca 1996 r., chociaż nie z powodu braku podstawy prawnej, lecz z uwagi na rażące naruszenie prawa, to jest art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.). Skoro przekazywana nieruchomość stanowiła własność "P." Spółka Akcyjna z siedzibą w W., a nie własność Skarbu Państwa, to jej skomunalizowanie nastąpiło z rażącym naruszeniem powołanego przepisu. Prawidłowo Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że w sprawie niniejszej brak jest przesłanek by stwierdzić, iż oceniana w postępowaniu nadzorczym decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, wywody w tym względzie zawarte w zaskarżonej decyzji należało podzielić. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.