I SA 1091/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Kleiber Sędziowie NSA - Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA - Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant - Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. - Oddział Zamiejscowy w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., zwane dalej "Kolegium", decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości położonej w R., przy ul. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], nr arkusza [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że na podstawie odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. wydanego przez Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych w R. ustalono, iż właścicielem działki nr [...] jest Skarb Państwa – Wojewódzki Zarząd [...]. W związku z powyższym jedynym wnioskodawcą podziału tej nieruchomości, stosownie do art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) mógłby być wyłącznie Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości. Podziału nieruchomości dokonano natomiast na wniosek Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. Oddział Zamiejscowy w R., która w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości nie posiadała interesu prawnego a jedynie interes faktyczny. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2002 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości jest dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ orzeczono o podziale nieruchomości na wniosek podmiotu nie będącego stroną. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w W. Oddział Zamiejscowy w R. podniosła, że tylko pozornie postępowanie w sprawie podziału zostało wszczęte na jej wniosek, przyjąć bowiem należy, że podziału dokonano z urzędu przez reprezentującego Skarb Państwa Prezydenta Miasta R., w trybie art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium ponownie stwierdziło, że zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny (art. 97 ust. 1), bądź z urzędu (art. 97 ust. 3). Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęcia interesu prawnego, zatem przy wykładni tego pojęcia znajdują zastosowanie kryteria wypracowane w orzecznictwie na tle definiującego pojęcie strony art. 28 kpa. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Definicja ta wyraźnie wskazuje, że byt prawny strony musi wynikać z przepisów prawa. Z treści wniosku o podział nieruchomości i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w W. Oddział Zamiejscowy w R. wystąpiła o podział nieruchomości w celu ubiegania się o nabycie prawa zarządu do wydzielonej jej części. W ocenie Kolegium, zamiar ubiegania się o tytuł prawny zarządu wskazuje na interes faktyczny, a nie prawny. W związku z powyższym organ uznał, że decyzja Prezydenta Miasta R. orzekająca o zatwierdzeniu podziału na wniosek Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. Oddział Zamiejscowy w R., dotknięta jest wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na ostateczną decyzję Kolegium Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w W. Oddział Zamiejscowy w R. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, że tylko pozornie postępowanie w sprawie zatwierdzenia podziału zostało wszczęte na jej wniosek. W rzeczywistości właściciela, tj. Skarb Państwa, reprezentował Prezydent Miasta R., który jednoznacznie stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 2002 r. została wydana zgodnie z art. 97 ust. 1 i art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc zgodnie z założeniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przy ustanowieniu stosownej służebności. Wobec powyższego należało przyjąć, że podziału dokonano z urzędu przez reprezentującego Skarb Państwa Prezydenta Miasta R. w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. Nr 25, poz. 130). Podziału dokonano dla realizacji celu publicznego, jakim jest m. in. utrzymywanie publicznych obiektów ochrony zdrowia (Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna jest publicznym zakładem opieki zdrowotnej). Wydzielona w wyniku podziału działka przewidziana jest do przekazania w trwały zarząd Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. z przeznaczeniem na siedzibę Oddziału Zamiejscowego w R. Zgodnie z art. 51 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami państwowa jednostka organizacyjna, a taką jest Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, z dniem utworzenia powinna być wyposażona przez organ założycielski w nieruchomość niezbędną do jej działalności, poprzez oddanie jej nieruchomości w trwały zarząd. Formalnie Województwo [...] nabyło na mocy ostatecznej decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. nieodpłatnie własność całej nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], w tym także własność działki podlegającej podziałowi. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w W. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek Marszałka Województwa [...]. W związku z tym złożono wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, a nadto podało, że – wbrew twierdzeniu skarżącej – postępowanie podziałowe nie było wszczęte z urzędu. Wydając decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości Prezydent Miasta R. działał w charakterze organu administracji publicznej właściwego do wydania decyzji, stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Nie można tego faktu utożsamiać z wszczęciem postępowania podziałowego z urzędu, o jakim mowa w art. 97 ust. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym kontroli tej dokonuje na podstawie materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w sprawie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podkreślić należy, że celem postępowania administracyjnego toczącego się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 kpa jest ustalenie, czy decyzja będąca przedmiotem kontroli, jest dotknięta kwalifikowaną wadą skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Takie postępowanie wszczęte zostało z urzędu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wobec decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w R, przy ul. [...]. Jak wynika z treści tej decyzji, została ona wydana na podstawie art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu wniosku Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. Oddziału Zamiejscowego w R. Powołanie przez organ przepisu art. 97 ust. 1, a nadto znajdujący się w aktach sprawy wniosek z dnia 30 sierpnia 2001 r. świadczy o tym, że bezpodstawne jest twierdzenie strony skarżącej, jakoby postępowanie podziałowe zostało wszczęte z urzędu. Zgodnie z treścią art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podział nieruchomości może nastąpić wyłącznie na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny. W orzecznictwie sądowym ukształtowanym zarówno na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), jak i poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), utrwalony jest pogląd, że wnioskodawcą i stroną postępowania o podział nieruchomości jest właściciel i użytkownik wieczysty tej nieruchomości. Tylko bowiem te podmioty mają interes prawny w zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. trafnie ustaliło, że wnioskująca o podział przedmiotowej nieruchomości Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w W. Oddział Zamiejscowy w R. nie miała w tej sprawie interesu prawnego. Przede wszystkim brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że skarżąca Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w W. Oddział Zamiejscowy w R. reprezentowała w sprawie podziału właściciela nieruchomości, którym – zgodnie z treścią księgi wieczystej - był w dniu wydania decyzji podziałowej Skarb Państwa. Nie miała także w tej sprawie własnego interesu prawnego. Zgodnie z utrwalonym w doktrynie prawa oraz w orzecznictwie rozumieniem interesu prawnego o tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w konkretnej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Treścią pojęcia "interes prawny" będzie publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej (B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz Warszawa 1996 s.194). Wykazanie istnienia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza zatem wskazanie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie domagać się czynności organu (wyrok NSA z dnia 25.05.1999 r. I SA 1440/98 niepublik.). Taka sytuacja w przypadku skarżącej nie miała miejsca. Z samej treści wniosku z dnia 30 sierpnia 2001 r. wynika, że intencją wnioskującej o podział Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. Oddziału Zamiejscowego w R. było wydzielenie działki, która byłaby przeznaczona do oddania jej w trwały zarząd. Bezspornie świadczy to o interesie faktycznym, a nie interesie prawnym wnioskującej. W tych okolicznościach niedopuszczalne było prowadzenie przez Prezydenta Miasta R. postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w przedmiocie zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości. Decyzja zaś wydana w wyniku tego postępowania dotknięta jest wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem rażąco narusza przepis art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro zatem zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.