I SA 1168/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Krystyna Kleiber WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie nabycia mienia Skarbu Państwa 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody P. z dnia [...] października 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1168/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. została skomunalizowana – na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – na rzecz Gminy S. m.in. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m². Decyzja ta została zmieniona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2000 r., [...], wydaną w trybie art. 155 k.p.a. w ten sposób, że wymieniona działka została wyłączona z komunalizacji. Województwo [...] wnioskiem z dnia 22 marca 2002 r. wystąpiło do Wojewody [...] o wydanie decyzji o uwłaszczeniu tą działką na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r., [...], odmówił stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] nieruchomości o pow. [...] m², oznaczonej jako działka nr [...], położonej w S. Organ przyjął, że nie zachodzą warunki do komunalizacji, gdyż Województwo nie wykazało władania przez państwową jednostkę organizacyjną przejmowaną z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostkę samorządu terytorialnego. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma dokumentu świadczącego o tytule prawnym Wojewódzkiego Biura [...] do przedmiotowej nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., [...], utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję podkreślając w jej uzasadnieniu, że ubiegający się o komunalizację nie spełnia warunków z art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r., gdyż nie wykazał władania nieruchomością, o jakim mowa w tych przepisach. Brak formalnego przekazania przedmiotowej działki Wojewódzkiemu Biuru [...] w S., obecnie [...] Biuru [...] w B. oznacza, że nieruchomość ta pozostawała w nieformalnym posiadaniu tych jednostek. Pojęcia władania z art. 60 ustawy nie można oderwać od tytułu prawnego będącego źródłem jego powstania. Faktyczne dysponowanie mieniem bez żadnego formalnego tytułu prawnego nie może być podstawą zastosowania art. 60 ustawy, bowiem nie mieści się w pojęciu "władania", o jakim mowa w tym przepisie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zarząd Województwa [...] zarzucił wydanym decyzjom naruszenie art. 60 ust. 1 i 3 oraz art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i art. 6, 7, 10, 77 i 81 k.p.a. Podlaskie Biuro [...] władało przedmiotową nieruchomością na podstawie umowy dzierżawy zawartej 24 kwietnia 1992 r. i stanowi to wystarczającą przesłankę do zmiany zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nabycia prawa własności do omawianej nieruchomości przez Województwo [...]. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując wcześniejszą argumentację i dodając, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. III RN 206/01, nawet osoba legitymująca się obligacyjnym prawem nie może skutecznie żądać stwierdzenia nabycia prawa własności, tym bardziej nie może ono zostać stwierdzone wobec jednostki, która nie posiada żadnego prawa do nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Wydane w sprawie decyzje Wojewody [...] i Ministra Skarbu rażąco naruszają prawo. Organy te przyjęły, że zmiana decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r., dokonana decyzją z [...] lutego 2000 r. powoduje, że nieruchomość ta w dniu 1 stycznia 1999 r. była własnością Skarbu Państwa i dopuszczalne było prowadzenie w stosunku do niej nowego postępowania komunalizacyjnego ukształtowanego nową podstawą prawną w tym zakresie. Orzekające w sprawie organy dokonując merytorycznej oceny podstaw komunalizacji nie rozważyły, czy prowadzenie postępowania w tych warunkach było dopuszczalne. Z akt sprawy wynika, że zmiana właściciela nieruchomości wynikająca z decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2000 r. została wpisana w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy VI Wydział Ksiąg Wieczystych w S. w dniu [...] stycznia 2002 r. Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361) wpis ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku o jego dokonanie. Zasada mocy wstecznej wpisu oznacza tylko to, że skutki wpisu cofają się do dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu i wiążą zmianę stanu prawnego nieruchomości z samym wpisem, a nie z jakimkolwiek innym zdarzeniem. W aktach sprawy nie ma wniosku o dokonanie wpisu księdze wieczystej, niemniej można przyjąć, że wniosek taki nie mógł być złożony wcześniej niż w dniu, w którym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2000 r., [...], stała się ostateczna. Z załączonej do akt kserokopii tej decyzji wynika, że decyzja ta stała się ostateczna w dniu 15 marca 2000 r. Wobec powyższego w dniu 1 stycznia 1999 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m² nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a więc nie mogła być przedmiotem postępowania komunalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Wydane zatem decyzje naruszają rażąco te przepisy. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).