I SA 1202/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Irena Kamińska WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności oddala skargę I SA 1202/02 UZASADNIENIE W skardze do Sądu Spółka P. Spółka z o.o. z siedzibą w W. wnosiła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] grudnia 2001 r. znak: [...] odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. znak: [...] w sprawie nieodpłatnego przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki o numerach [...] i [...] w obrębie [...], mającej urządzoną księgę wieczystą KW [...], na rzecz E. T. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, że skarżąca nie posiadając interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności jak również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w tym postępowaniu nie mogła skutecznie wnosić o wszczęcie takiego postępowania. Jak wynika z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie decyzją wydaną przez Zastępcę Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] z dnia [...] maja 1986 r. znak: [...] orzeczono o ustanowieniu na rzecz G. B. i A. B. prawa użytkowania wieczystego na wyżej opisanej nieruchomości oraz zwrocie usytuowanego na niej domu mieszkalnego i w dniu [...] stycznia 1987 r. został sporządzony akt notarialny. Następnie na podstawie umowy notarialnej z dnia [...] maja 1987 r. przeniesiona została własność w/w budynku i prawo wieczystego użytkowania gruntu na rzecz uczestniczki postępowania E. T. W dniu 26 maja 1998 r. E. T. wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie wspomnianego prawa wieczystego użytkowania w prawo własności i I SA 1202/02 w dniu 20 listopada 2000 r. Decyzją nr [...] Burmistrz Gminy W. dokonał wnioskowanego przekształcenia prawa. Decyzja ta nie została zaskarżona i uprawomocniła się. Z kolei wnioskiem z dnia 10 stycznia 2001 r. D. i S. małżonkowie S. wystąpili o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2000 r. twierdząc, że nieruchomość, która na skutek wspomnianej decyzji stała się własnością uczestniczki jest obciążona gruntową służebnością drogową na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej przy ulicy [...] a stanowiącej obecnie ich własność Nieruchomość władnąca bezpośrednio przy tym sąsiaduje z nieruchomością obciążoną i w związku z tym małżonkowie Skręta twierdzili, że decyzja Burmistrza Gminy W. narusza ich prawa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - działając na zasadzie przepisu art.157 § 3 w związku z art. 28 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] listopada 2000 r. W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium podniosło, że przepis art. 157 § 2 k.p.a. stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną postępowania jest zaś - zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. - ten czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes lub obowiązek. O tym zaś czy określonemu podmiotowi przysługuje przymiot strony rozstrzygają przepisy prawa administracyjnego materialnego. Ponieważ z decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] listopada 2000 r. nie wynikały dla małżonków Skręta żadne uprawnienia ani prawne obowiązki, osoby te nie mogły być uznane za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji. Organ zauważył przy tym, że decyzja ta w żadnej mierze nie odnosiła się do służebności gruntowej obciążającej nieruchomość uczestniczki, jeśli bowiem nieruchomość jest obciążona służebnością gruntową to służebność taka istnieje niezależnie od zmian następujących w osobie właściciela nieruchomości obciążonej. Ponadto Kolegium powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu I SA 1202/02 Administracyjnego ( wyrok z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83 ) zauważyło, że od interesu prawnego o którym mowa w przepisie art. 28 k.p.a. trzeba też odróżnić interes faktyczny to jest stan, w którym dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W dniu 27 grudnia 2001 r. skarżąca Spółka, wywodząc swoje następstwo prawne po małżonkach Skręta, wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym podniosła, że ponieważ decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] stwierdzono, że decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1986 r., którą orzeczono o ustanowieniu poprzedniczkom prawnym uczestniczki postępowania prawa wieczystego użytkowania na nieruchomości położonej przy ulicy [...], została wydana z naruszeniem prawa to w jej przekonaniu istnieją pełne podstawy do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Burmistrza o przekształceniu praw. Ponadto odwołująca się zauważyła, że w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2000 r. brali udział w charakterze strony małżonkowie Skręta a zatem i w postępowaniu o wszczęcie, którego odwołujący się wnosił, winien on być traktowany jako strona postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., rozpoznając sprawę w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., Kolegium utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję i dokonując obszernego i wnikliwego wywodu prawnego podtrzymało wyrażone w niej stanowisko. Ponadto stwierdzono, iż sam fakt uznania przez jeden ze składów orzekających Kolegium w toku innego postępowania administracyjnego, poprzedników prawnych odwołującej się Spółki za strony tegoż postępowania nie oznacza, że osoby te i ich następcy prawni powinni zostać automatycznie uznani za stronę innych postępowań dotyczących przedmiotowych nieruchomości. Powołane rozstrzygnięcie Kolegium, abstrahując przy tym od jego zasadności, nie ma bowiem mocy wiążącej dla innych składów organu a ponadto - okoliczności prawne i I SA 1202/02 faktyczne, którymi kierowało się Kolegium uznając małżonków Skręta za strony postępowania o stwierdzenie nieważności innej decyzji, mogły dotyczyć tylko i wyłącznie tamtego postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła do Sądu Spółka P. Spółka z o.o. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, podając przy tym argumenty tożsame z motywami zawartymi w cytowanym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i z tych przyczyn podlegała oddaleniu. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja została dotknięta jedną z wad, o których mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Jeśli zatem z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania występuje określony podmiot, podstawowym obowiązkiem organu jest ustalenie czy podmiot ten może być traktowany jako strona w tego rodzaju postępowaniu. W związku z powyższym odnosząc się do przedmiotowej sprawy należało ustalić, czy postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy W. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności przysługującego E. T., może stanowić źródło interesu prawnego dla skarżącej w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. Choć przepisy prawa nie definiują wspomnianego pojęcia " interes prawny" w doktrynie termin ten jest rozumiany jako " prawo do postępowania" lub jako " interes chroniony prawem materialnym", którego treścią jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, którą może realizować w postępowaniu administracyjnym. Biorąc pod uwagę treści zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy uznać, że organ prawidłowo wywiązał się z wyżej wskazanego obowiązku i wnikliwie zbadał, czy skarżącej przysługuje tak rozumiany interes prawny do występowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji Burmistrza. Należy podzielić stanowisko Kolegium, że skarżąca choć będąc faktycznie zainteresowana wszczęciem w/w postępowania, nie ma jednak interesu prawnego do występowania w zarówno w sprawie o przekształcenie prawa wieczystego I SA 1202/02 użytkowania w prawo własności jak i w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia, które w takim postępowaniu zapadło. Skarżąca Spółka - jako właściciel nieruchomości położonej przy ulicy [...] w W. -jest uprawniona w stosunku do nieruchomości, której dotyczyła w/w decyzja Burmistrza tylko z tytułu ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność drogowa polegająca na prawie przechodu, przejazdu oraz przeprowadzaniu urządzeń kanalizacyjnych, wodociągowych, gazowych, elektrycznych, prądu i telefonu. Na marginesie należy zaznaczyć, iż prawo to - co nie było ze zrozumiałych względów przedmiotem rozpoznania w tego rodzaju postępowaniu -kwestionuje uczestniczka postępowania. Ponieważ służebność gruntowa obciąża nieruchomość na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomość władnącej, co oznacza, że osoba taka może wykonywać swoje prawa bez względu na to czyją własnością jest nieruchomość obciążona a zatem trzeba uznać, że na istnienie i treść tego prawa nie ma wpływu jakiekolwiek przekształcenie podmiotowe w sobie właściciela nieruchomości obciążonej, z wyjątkiem oczywiście sytuacji, w której właścicielem obu nieruchomości stała by się ta sama osoba. Przypadek taki jednak w tej sprawie nie zachodził. Powyższe wynika z samej istoty prawa jakim jest służebność gruntowa. Wszelkie natomiast spory związane z wykonywaniem służebności nie mogą stanowić argumentu w postępowaniu administracyjnym a mogą być jedynie przedmiotem rozpoznania przez sąd powszechny w trybie postępowania cywilnego. Za prawidłowe także należy uznać rozumowanie, że stanowisko jednego składu Kolegium w innym postępowaniu administracyjnym i dotyczącym innego rozstrzygnięcia nie jest wiążące dla innego składu organu w innym postępowaniu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisu art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) skargę oddalił.