I SA 1267/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) AWSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. i A. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w O. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. 2. stwierdza , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1267/03 UZASADNIENIE W dniu [...] czerwca 2003 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga K. i A. P. na decyzję Wojewody M. nr [...] z dnia [...]maja 2003 r. Zaskarżoną decyzją Wojewoda M., utrzymał w mocy decyzję Starosty O. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w O.przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki [...] z obręb [...]oraz w sprawie wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania starosta stwierdził, co następuje. Decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w O. nr [...] z dnia [...] marca 1971 r., dokonano parcelacji nieruchomości, w tym między innymi nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. 1958 r., Nr 31 poz. 138). Zgodnie z art. 11 wspomnianej ustawy 33% ogólnej powierzchni gruntów objętych podziałem zostało wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane. W wyniku podziału małżonkowie P. otrzymali udział w działce nr [...] o powierzchni 1132 m2, Skarb Państwa otrzymał natomiast ok. 194 m2. W chwili obecnej ok. 50 m2 znajduje się na działce [...] (droga) i stanowi własność Skarbu Państwa. Pozostała powierzchnia wchodzi w skład działki [...] Działka [...] w dniu [...]marca 1969 r. została oddana w użytkowanie wieczyste S. i B. Z. (akt notarialny). Prawo to, ujawnione w księdze wieczystej [...], zostało następnie przekształcone w prawo własności na podstawie decyzji Zarządu Miasta O. nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r. Jak zauważył Starosta O., zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. 2000 r., Nr 46, poz. 543) roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje jeśli została ona sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to ujawniono w księdze wieczystej. Organ stwierdził, iż okoliczności sprawy wskazują, że zachodzą przesłanki wymienione we wspomnianym artykule i w związku z tym umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, złożonym w dniu [...] kwietnia 2002 r. skarżący podnieśli, iż oprócz wywłaszczonych 33% nieruchomości (tzn. 374 m2, a nie jak mylnie stwierdził organ 194 m2) Skarb Państwa przejął także ok. 194 m2 dodatkowo w celu wytyczenia drogi, przydzielając w zamian udział w działce położonej w odległości ok. 1 km od nieruchomości stanowiącej ich własność. Ponadto, zdaniem K. i A. P. cel wywłaszczenia nie został w pełni zrealizowany, ponieważ zrealizowano go tylko na części wywłaszczonej nieruchomości. W związku z tym uważają, że przysługuje im zwrot przynajmniej fragmentu nieruchomości. Rozpatrujący odwołanie Wojewoda M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż w wskutek podziału nieruchomości stanowiącej współwłasność m.in. K. i A. P., powstała działka nr [...], która, stosownie do art. 11 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach przeszła nieodpłatnie na własność Skarbu Państwa. Następnie działka ta została przekazana, w dniu [...]marca 1969 r. w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, co zostało ujawnione w księdze wieczystej. Jak stwierdził organ drugiej instancji, w świetle przepisów art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w takim przypadku nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości. A zatem, zgodnie z orzeczeniem organu pierwszej instancji - postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzeniu. Wojewoda M. stwierdził także, iż w tym stanie rzeczy nie ma podstaw do badania, czy przedmiotowa działka lub jej część stała się zbędna na cel przejęcia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także, że nie ma podstaw prawnych do ubiegania się przez stronę o odszkodowanie. Na tę decyzję K. i A. P. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w której powołali się przede wszystkim na zasady sprawiedliwości i słuszności oraz podkreślili bezprawność działania organów administracji rozstrzygających w ich sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Z dniem 1 stycznia 2004 r. sprawa została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponieważ zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna choć z przyczyn innych niż te, które zostały w niej wskazane. Sąd zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270) nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy. Organa administracji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazały art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr. 46, poz. 543 ze zm.). Przepis ten stanowi, że roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy, to jest roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Uregulowanie rozdziału 6, działu III w tym art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów tej ustawy oraz odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktów prawnych wskazanych w art. 216 wyżej wymienionej ustawy. Aby zatem móc prawidłowo zastosować art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. należy w pierwszej kolejności ustalić, czy wywłaszczenie bądź przyjęcie nieruchomości nastąpiło w oparciu o wyżej wymienioną ustawę, bądź też, któryś z aktów prawnych wymienionych w art. 216 ustawy. Organa obydwu instancji uznały, że przyjęcie spornej nieruchomości nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr. 31, poz. 138 ze zm.) i ustawa ta znajduje się w katalogu aktów o których mowa w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak ustalenia co do podstawy prawnej przejęcia nieruchomości nie znajdują oparcia w aktach sprawy. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach z gruntów objętych podziałem 33 % ogólnej powierzchni przechodziło na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejęcie tych gruntów na własność Państwa, następowało z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja o podziale działki oznaczonej nr [...] , której współwłaścicielami byli skarżący, wydana została w dniu [...] marca 1971 r., a jej uprawomocnienie się nastąpiło w dacie jeszcze późniejszej. Tymczasem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na spornym gruncie nastąpiło, jak zgodnie przyjmują organa administracji obu instancji w 1969 r. Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr. 32, poz. 159 ze zm.) wieczyste użytkowanie mogło być ustanowione tylko na terenie państwowym. Skoro zostało ustanowione w 1969 r., to musiało nastąpić wcześniejsze przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa, niż przyjęły to organa administracji, a wtedy konieczne jest ustalenie na jakiej podstawie prawnej przejęcie to nastąpiło. Niezależnie od powyższych okoliczności należy stwierdzić, że zawartość akt administracyjnych, a zwłaszcza decyzja o podziale i załączone do niej dokumenty nie pozwalają na kontrolę prawidłowości ustaleń organów administracji, co do tego na jakiej części wywłaszczonej nieruchomości ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego. Konieczne jest uporządkowanie mapy odzwierciedlającej stan nieruchomości przed podziałem i po podziale z uwzględnieniem 33 % gruntu przejętego przez Państwo oraz tej części gruntu na której ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz małżonków Z. Organa administracji nie wyjaśniając wskazanych wyżej okoliczności dopuściły się naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd w oparciu o przepis art. 152 wyżej wymienionej ustawy uznał, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.