I SA 1271/02
WyrokWSA w Warszawie2004-05-07
Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Daniela Kozłowska, Marek Stojanowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości z 1980 r. jest nieważna z powodu braku wysłuchania opinii biegłego na rozprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania?Ratio decidendi
Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości z 1980 r. jest nieważna w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, ponieważ organ wywłaszczeniowy nie wysłuchał opinii biegłego na rozprawie, co stanowi rażące naruszenie art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Brak precyzji wnioskodawcy co do zakresu żądania stwierdzenia nieważności nie zwalnia organu z obowiązku wezwania do jego sprecyzowania.Stan faktyczny
Stowarzyszenie [...] i J. C. zaskarżyli decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z 1980 r. o wywłaszczeniu nieruchomości J. C. na cele ochrony przyrody i ustaleniu odszkodowania. Skarżący zarzucali, że decyzja wywłaszczeniowa jest nieważna, ponieważ działka nie znajdowała się w granicach T., a cel wywłaszczenia był chybiony. Ponadto podnoszono naruszenia proceduralne, w tym brak wysłuchania opinii biegłego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody z dnia [...] października 2001 r. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w B. oraz J. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1980 r. nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. C. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1980r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Z. oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] Z., o powierzchni 2273m2 , stanowiącej własność J. C. oraz o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 6.798 zł.
Wojewoda [...] rozpoznając sprawę wskazał, iż Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. decyzją z dnia [...] czerwca 1980r., po rozpatrzeniu wniosku T. w Z. z dnia 16 sierpnia 1978 roku, orzekł o wywłaszczeniu działki nr [...], obręb [...] Z., o powierzchni 2273 m2. Działka ta zgodnie z Aktem Własności Ziemi z dnia 26 lipca 1978 roku, nr [...] stanowiła własność J. C. Została ona przeznaczona na cele ochrony przyrody. Decyzja ustaliła również odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 6 798 zł.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1980 r. wystąpił J. C.. Wnioskodawca zarzucił zaskarżonej decyzji, iż jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wnioskodawca stwierdził, że decyzja powinna być uznana za nieważną, gdyż w chwili wywłaszczenia działka nie znajdowała się w granicach T. i w związku z tym nie była niezbędna na cele ochrony przyrody. Ponadto J. C. stwierdził, że przedmiotowa decyzja nie została wywieszona na tablicy ogłoszeń, co narusza prawo.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2000r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1980r., ponieważ nie stwierdził wystąpienia w niniejszej sprawie którejkolwiek z przesłanek z art. 156 § 1kpa.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] złożył J. C.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2001r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2000r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że nie została wyjaśniona kwestia czy wywłaszczenie działki nr [...] nastąpiło stosownie do treści decyzji o lokalizacji inwestycji, stanowiącej zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami podstawę wywłaszczenia, a także czy organ wywłaszczeniowy zbadał czy cel wywłaszczenia spełniał jedną z przesłanek art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r., jak również czy nie wystarczającym było ograniczenie prawa własności. Zdaniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oceny wymagało również to czy Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. skorzystał z możliwości zarządzenia ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ celowości i prawidłowości lokalizacji inwestycji, a także okoliczności czy w niniejszej sprawie została przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza i wysłuchano na niej opinii biegłych na temat wartości przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku. Organ II instancji zauważył też, iż udział w postępowaniu wywłaszczeniowym wziął J. C., ale zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego skierowano do M. i P. T., podobnie jak wezwanie do zawarcia dobrowolnej umowy sprzedaży działki nr [...]. Brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu wskazującego, że odpowiednie pisma skierowano do J. C., który był właścicielem działki nr [...] w dacie jej wywłaszczenia. Poza tym organ odwoławczy polecił wyjaśnić, czy wnioskodawca domaga się stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w całości, czy też tylko w części dotyczącej samego wywłaszczenia, czy tylko odszkodowania.
Wojewoda [...] rozpoznając ponownie sprawę wskazał, że J. C. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji zarzucając, że została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa .
Decyzja Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1980r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku (tj. Dz. U. z 1974 roku, nr 10, poz. 64 ze zm.) o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który w rozpoznawanej sprawie stanowił podstawę prawną decyzji, wywłaszczenie było dopuszczalne jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Podstawowym kryterium uzasadniającym dopuszczalność wywłaszczenia na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości był "cel użyteczności publicznej". W chwili wydawania zaskarżonej decyzji niezależnie od ogólnych kryteriów dopuszczalności wywłaszczenia istniały jeszcze kryteria o charakterze szczególnym, zawarte w innych ustawach regulujących konkretne zagadnienia. W szczególności przepis art. 35 obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 roku o ochronie przyrody (Dz. U z 1949. Nr 25. poz. 180 ze zm.) dopuszczał możliwość dokonywania wywłaszczeń na cele ochrony przyrody. Przepis ten wskazywał, że nabycie i wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji przepisów ustawy o ochronie przyrody nastąpi przy zastosowaniu przepisów o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości potrzebnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, czyli dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku (Dz. U. z 1952 r nr 4, poz.31), a następnie - w związku z postanowieniami art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - przepisów tej ustawy.
Zdaniem organu I instancji, wskazany w zaskarżonej decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia, którym była ochrona przyrody mieści się w katalogu celów publicznych określonych w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przez pojęcie ochrony przyrody należy rozumieć jako działania ludzkie mające na celu zachowanie danego obiektu przyrodniczego w stanie możliwie nienaruszonym, usuwanie wyrządzonych szkód i zapobieganie szkodom. Zdaniem organu administracji zarówno w chwili wywłaszczenia, jak i wydania przedmiotowej decyzji działka nr [...] stanowiła fragment dużego jednorodnego kompleksu leśnego, dla którego zagrożeniem była gospodarka rolna i leśna prowadzona w sposób niezorganizowany i nieskoordynowany z potrzebami ochrony obiektu przyrodniczego, jaki stanowi teren T. C. w Z. W chwili wydania zaskarżonej decyzji istniały materialne przesłanki wywłaszczenia działki nr [...]. Wskazana jako cel wywłaszczenia ochrona przyrody była celem publicznym w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Przyrodnicze walory T. C., w tym wywłaszczonej działki nr [...] zasługują, ze względu na ich unikatowy charakter, na poddanie rygorom ochrony przyrody w ramach gospodarki rezerwatowej prowadzonej na tym terenie przez T.. Stan taki ze względu na postępującą degradację tego terenu istniał już w 1960 roku, skoro w podjętej przez Radę Ministrów uchwale nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 roku w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego wskazano, iż m.in. na terenie T. C. zaistniał stan prowadzący do stopniowego wyniszczenia tatrzańskiej roślinności i zubożenia krajobrazu, wiążący się bezpośrednio z istnieniem licznej i rozdrobnionej własności prywatnej i wykonywaniem uprawnień służebnościowych. Wniosek T. o wywłaszczenie nieruchomości na cele ochrony przyrody zasługiwał więc w tej sytuacji na uwzględnienie.
Organ wywłaszczeniowy działał w wykonaniu uchwały Rady Ministrów nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 roku w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, przewidującej konieczność przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego w odniesieniu między innymi do terenu T. C. dlatego też niewystarczającym byłoby jedynie ograniczenie prawa własności działki nr [...].
Wojewoda [...] wskazał również, że w związku ze specyficznym charakterem postępowania wywłaszczeniowego na terenie T. C., mającym swe źródło w w/w uchwale Rady Ministrów nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 roku, jak również w ustawie z dnia 7 kwietnia 1949 roku o ochronie przyrody (Dz. U z 1949, Nr 25, poz. 180 ze zm.), to w niniejszej sprawie nie było klasycznej decyzji o lokalizacji inwestycji. W przypadku, gdy celem wywłaszczenia jest ochrona przyrody zmierzająca do zachowania w stanie możliwie nienaruszonym dużego jednorodnego kompleksu leśnego, usuwanie wyrządzonych w nim szkód i zapobieganie szkodom, taka decyzja nie została wydana. Realizacja planowanej na tym terenie ochrony przyrody znajdowała odzwierciedlenie w stosownych dokumentach jak np. w "Planie urządzenia gospodarstwa rezerwatowego T. na okres od dnia 01 stycznia 1975 roku do dnia 31 grudnia 1984 roku". Organ wywłaszczeniowy wobec wyraźnie określonego obszaru, który miał zostać poddany rygorom ochrony przyrody prawidłowo nie skorzystał z "możliwości zarządzenia ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ celowości i prawidłowości lokalizacji inwestycji". Nie było również podstaw do poddawania w wątpliwość czy realizacja ochrony przyrody na terenie T. C. była rzeczywiście niezbędna T.
Kompleks przyrodniczy, jaki stanowił teren T. C. zasługiwał na poddanie tego terenu rygorom ochrony przyrody. Wywłaszczenie nieruchomości na ten cel stanowiło realizację celu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nie doszło więc przy wydaniu zaskarżonej decyzji do naruszenia art. 2 i art. 3 w/w ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, skoro obowiązujące w chwili wywłaszczenia przepisy przewidywały wywłaszczanie nieruchomość na cele ochrony przyrody.
W ocenie organu I instancji nie doszło do naruszenia art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja lub przedsiębiorstwo państwowe zamierzające nabyć nieruchomość do realizacji celów lub zadań określonych w art. 3 w/w ustawy, co do zasady obowiązane były wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie od nieruchomości. Ubiegający się o wywłaszczenie Tatrzański Park Narodowy wystąpił do ówczesnych właścicieli hipotecznych działki nr [...], tj. M. i P. T., pismem z dnia 7 czerwca 1978 roku, nr [...] z propozycją zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej działki. Na rozprawę wywłaszczeniowo-odszkodowawczą w dniu 9 lutego 1979 roku zgłosił się J. C., który w owym czasie uwłaszczał się na działce nr [...] i oświadczył się w przedmiocie jej wywłaszczenia. W związku z tym tryb negocjacji z art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości został zachowany.
Zgodnie z powołanym wyżej art. 21 ust. l ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, po przeprowadzeniu rozprawy naczelnik wydawał decyzję, w której orzekał o wywłaszczeniu nieruchomości w zakresie podanym we wniosku albo oddalał wniosek o wywłaszczenie. Art. 22 zdanie 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowił natomiast, że odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów archiwalnych rozprawa wywłaszczeniowa odbyła się w dniu 9 lutego 1979 roku. O terminie i miejscu rozprawy wnioskodawca wiedział, o czym świadczy omówiony wyżej fakt jego udziału w przedmiotowej rozprawie. Wnioskodawca nie kwestionuje zresztą, że organ wywłaszczeniowy przeprowadził rozprawę wywłaszczeniową przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Ustalenia zatem wymaga, czy na rozprawie wysłuchano opinii biegłych na temat wartości wywłaszczanej nieruchomości. W niniejszej sprawie "Elaborat szacunkowy wartości gleby i drzewostanów - Polana T. C.a" w tym nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej własność: M. i P. T. został sporządzony w formie pisemnej przez inż. W. W, biegłego Urzędu Wojewódzkiego w N. d/s wywłaszczeń w zakresie rolnictwa i leśnictwa. Odszkodowanie za wywłaszczenie działki nr [...] ustalono na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w tym między innymi zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Miasta Z. z dnia [...] stycznia 1974 roku, a wypłacone miało być zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Powyższy elaborat szacunkowy zawierający szczegółowe uzasadnienie obliczonej kwoty odszkodowania powstał w listopadzie 1977 roku. W dniu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej tj. w dniu 9 lutego 1979 roku elaborat szacunkowy już istniał i znajdował się w aktach sprawy wywłaszczeniowej. Zainteresowana strona, biorąc udział w rozprawie wywłaszczeniowej mogła zapoznać się z opinią biegłego, gdyż operat mógł być odczytany na rozprawie i mogła wnieść do niego uwagi do protokołu z rozprawy. Jak wynika z oświadczenia złożonego przez J. C. na rozprawie wniósł on o wypłacenie odszkodowania, nie zgłaszając zastrzeżeń w tym zakresie. Żaden przepis, ani ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ani Kodeksu postępowania administracyjnego nie wymagał, aby biegły sporządzający opinię szacunkową, poprzedzającą decyzję w sprawie wywłaszczenia nieruchomości brał osobiście udział w rozprawie wywłaszczeniowej. Istotą zapisów art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości było umożliwienie stronom postępowania wywłaszczeniowego zapoznania się z opinią biegłego, a nie bezpośredniego kontaktu z osobą biegłego. Organ wywłaszczeniowy prowadzący postępowanie w sprawie wywłaszczenia nieruchomości, położonych w Z. - T. C. zachował w tym względzie rygory zarówno art. 21 ust. 1, art. 22 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jak i art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu z 1980 roku.
Treść wniosku J. C. z dnia 01 marca 2000 r., w którym domaga się on stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, nie uściślając, czy chodzi o całość decyzji czy o jej część oznacza, w ocenie organu, że należy przez to rozumieć żądanie uchylenia decyzji w całości.
Podniesione przez wnioskodawcę we wniosku zarzuty nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, jak również zaskarżona decyzja nie zawiera innych wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, co oznacza brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności.
Od decyzji z dnia [...] października 2001r. odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast złożył J. C.
Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rozpoznając sprawę jako organ II instancji w całości podzielił pogląd prezentowany przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] października 2001r.
Skargę na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. C. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podał, że decyzja wywłaszczeniowa powinna zostać uznana za nieważną, gdyż w chwili wywłaszczenia działka nie znajdowała się w granicach T., i tym samym cel wywłaszczenia był chybiony. Wskazał też, iż w świetle przepisu § 4 ust.1-3 i § 7 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 października 1954r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego, należy przyjąć, że tereny zabudowane oraz tereny pozostające pod uprawą rolną, znajdujące się na obszarze tego Parku, nie zostały poddane rygorom ochrony przyrody, które - stosownie do postanowień art.18 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949r. o ochronie przyrody w związku z art.14 ust. 1 pkt 3 tej ustawy - mogły zostać wprowadzone na terenie parku narodowego. Oznacza to, że tereny takie, jako nieprzydatne dla celów realizacji ustawy o ochronie przyrody, nie powinny być nabywane i wywłaszczane w trybie i na zasadach określonych w art. 35 tej ustawy. W przypadku, jeśli nabycie takie lub wywłaszczenie nastąpiło, należy przyjąć, że od samego początku były zbędne na cel na jaki zostały nabyte lub wywłaszczone w rozumieniu art.69 ust.1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ nie mogły być na cele ochrony przyrody w T. wykorzystane .
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy określona decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że nie jest istotą tego postępowania rozpatrywanie kwestii merytorycznych, a więc ponowne rozpatrzenie sprawy.
W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądów literatury przedmiotu decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem, co na podstawie jego brzmienia niejako od razu "rzuca się w oczy" (zob. H. Poleszak: Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przed NSA, Nowe Prawo 1984r. z. 1, s.25).
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast analizując sprawę ocenił, że nie zachodzi tak rozumiane rażące naruszenie prawa w przypadku decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1980r. nr [...], którą orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Z. oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...] Z, o powierzchni 2273m2 , stanowiącej własność J. C. oraz o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 6.798 zł., czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska.
Sąd bowiem nie ocenia prawa, a jedynie bada czy organy administracji przy wydawaniu orzeczeń prawidłowo je stosują.
Stosownie do postanowienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), który w rozpoznawanej sprawie stanowił podstawę prawną decyzji wywłaszczeniowej, wywłaszczenie było dopuszczalne: "jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych". Oznaczało to, że właściwy organ podejmując rozstrzygnięcie w sprawie wywłaszczeniowej obowiązany był ustalić, czy spełniona została przynajmniej jedna z trzech określonych w powyższym przepisie materialnoprawnych przesłanek wywłaszczenia nieruchomości, a następnie w decyzji wywłaszczeniowej powinien powołać i odpowiednio uzasadnić stosowną podstawę prawną jej wydania (art. 20 ustawy o zasadach wywłaszczania nieruchomości oraz art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, które obowiązywało do dnia 31 grudnia 1960 r., a następnie - od dnia 1 stycznia 1961 r. - odpowiednio art. 107 kpa). Przy czym, w wypadku orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, organ wywłaszczeniowy obowiązany był orzec o należnym wywłaszczanemu odszkodowaniu, które należało ustalić na podstawie wyników rozprawy i po wysłuchaniu opinii powołanego w tym celu biegłego, która powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie (art. 21 powołanej ustawy o zasadach i wywłaszczaniu nieruchomości).
Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, orzekając o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia, organ wywłaszczeniowy, wbrew bezwzględnie obowiązującemu w tym zakresie przepisowi art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie wysłuchał biegłego. Oznacza to, że biegły w ogóle nie brał udziału w rozprawie w dniu 9 lutego 1979r., więc tym samym nie mogło dojść do prezentacji jego stanowiska na rozprawie. Wynika stąd, że wymieniona wyżej decyzja, w części dotyczącej odszkodowania, wydana została z rażącym naruszeniem przepisów powołanej ustawy o zasadach i wywłaszczaniu nieruchomości. To zaś, że skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1980r. nie precyzuje o co mu dokładnie chodzi nie stanowi żadnego usprawiedliwienia organu administracji. Wojewoda [...] mógł bowiem wezwać skarżącego w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do sprecyzowania żądania.
Tak więc w tych okolicznościach skarga musiała zostać uwzględniona.
Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, że zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2002r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast błędnie powołał datę decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T.j wpisując dzień [...] kwietnia 1980r. zamiast dnia [...] czerwca 1980r. Uchybienie to powinno być w stosownym trybie usunięte.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło