I SA 1288/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2005 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz S. S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1288/03 U z a s a d n i e n i e Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r., [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] stycznia 1955 r., utrzymanego w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1955 r. Uzasadniając decyzję [...] kwietnia 2003 r. Prezes UMiRM podał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w gm. kat. K. Dz. [...] K., zapisanych w księdze wieczystej [...],parceli [...],[...],[...],[...],[...] i [...], stanowiących własność M. i K. R., wystąpiła S. S. – spadkobierczyni K. R. i M. R. Wnioskodawczyni podniosła, że w dniu wydawania orzeczenia o wywłaszczeniu M. R. nie żył, zaś organ wywłaszczeniowy nieprawidłowo ustalił, że K. R. jest uprawniona do działania w imieniu jego spadkobierców, a ponadto nie doszło do skutecznego wezwania właściciela nieruchomości do jej dobrowolnego odstąpienia. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] stycznia 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1955 r. stwierdzając w uzasadnieniu, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wywłaszczeniowego. Orzeczenie o wywłaszczeniu zostało skierowane prawidłowo do K. R. oraz spadkobierców M. R. Ponadto w aktach wywłaszczeniowych znajduje się potwierdzenie odbioru oferty o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, chociaż samej oferty nie ma. S. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznała te ustalenia za nieprawidłowe. Wskazane naruszenia prawa powinny skutkować stwierdzeniem nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu, a ponadto wystąpiły nieprawidłowości w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Rozpatrując ponownie sprawę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał, że wywłaszczenia dokonano na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Wydane zostało zezwolenie z [...] lipca 1950 r. Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, a zatem zachowany został wymóg z art. 1 dekretu. Wnioskodawcą wywłaszczenia były Państwowe Zjednoczone Fabryki [...] w K. Jedynym znanym właścicielem nieruchomości była K. R. i do niej skierowano wezwanie do sprzedaży nieruchomości. W aktach znajduje się potwierdzenie odbioru tego wezwania przez K. R. Ponieważ nie byli znani spadkobiercy M. R., nie było możliwe odkupienie przedmiotowej nieruchomości. Do wniosku o wywłaszczenie załączono wykaz właścicieli, w którym wymieniono K. R. i nieobjętą masę spadkową po M. R. Wniosek ten zawierał elementy określone w art. 13 dekretu. W obwieszczeniu z [...] września 1950 r. zawiadamiającym o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wskazano przedmiot wywłaszczenia, wnioskodawcę, cel wywłaszczenia oraz jedyną znaną właścicielkę nieruchomości. W aktach znajduje się potwierdzenie odbioru tego pisma przez K. R., zatem zarzut nieprawidłowości w tym zakresie jest nieuzasadniony. Przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu przeprowadzone zostały trzy rozprawy z udziałem K. R., syna zmarłego M. R. występującego w imieniu spadkobierców oraz biegłych. Zawiadomienie o terminie rozprawy było ogłoszone w drodze obwieszczenia zgodnie z art. 20 ust. 3 w związku z art. 18 ust. 2 dekretu. Za każdym razem w rozprawie uczestniczył przedstawiciel wywłaszczonych, a zatem zawiadomienie było skutecznie podane do wiadomości. Orzeczenie z dnia [...] stycznia 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości otrzymała K. R. Do czasu zakończenia postępowania organ wywłaszczeniowy nie został poinformowany o zakończonym już w 1952 r. postępowaniu spadkowym po M. R. i dlatego w orzeczeniu nie są wskazani imiennie spadkobiercy drugiego właściciela nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że organ wywłaszczeniowy przychylił się do wniosku właścicielki, złożonego podczas rozprawy wywłaszczeniowej o pozostawienie jej części nieruchomości oznaczonej nr [...]. Dokonując ponownej oceny legalności kwestionowanego orzeczenia należało uznać, że nie ma podstaw do stwierdzenia jego nieważności . W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S. podniosła, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nieprzekonująco uzasadnił, dlaczego nie uwzględnił przedstawionych argumentów. Trudno zgodzić się ze stanowiskiem, że skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej było poprzedzone prawidłowym ustaleniem właścicieli nieruchomości. Skoro na skutek śmierci osoby uprawnionej jej prawa i obowiązki przechodzą na spadkobierców w dacie jego śmierci, to od tego momentu kierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi naruszenie prawa. Odpowiadając na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Przede wszystkim Sąd uznał, że pomiędzy decyzjami Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. i [...] kwietnia 2003 r. zachodzi istotna rozbieżność co do treści rozstrzygnięcia. W sentencji decyzji z [...] stycznia 2003 r. organ orzekł w sposób następujący "odmawiam stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].01.1955 r. nr [...], utrzymanego w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...].02.1955 r. nr [...]. Taka treść sentencji nie przesądza, że przedmiotem odmowy były zarówno orzeczenia z [...].01.55 r. jak i z [...].02.1955 r. Dopiero w końcowej części uzasadnienia tej decyzji zawarty jest fragment, z którego można wnosić, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ocenił pod względem legalności obydwa orzeczenia ówczesnych organów w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, na co wskazuje użycie sformułowania, że " nie można jednak uznać, iż Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., wywłaszczając przedmiotową nieruchomość oraz Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. utrzymująca w mocy orzeczenie z dnia [...].01.1955 r. dopuściła się rażącego naruszenia prawa". Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymującej w mocy powyższą decyzję wynika natomiast, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ten dokonał oceny tylko orzeczenia pierwszej instancji, tj. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] stycznia 1955 r., nie wspominając nawet, iż było od niego wniesione odwołanie do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2001 r., sygn. I SA 1790/99 (ONSA 2002, z. 1, poz. 39), według którego, jeśli wada skutkująca nieważność decyzji tkwi w decyzji organu pierwszej instancji, to decyzja organu odwoławczego podlega stwierdzeniu nieważności dlatego, że utrzymano nią w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności. Odnosząc to stanowisko do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że decyzja wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy, niezależnie od jej treści (stwierdzająca nieważność kontrolowanych orzeczeń albo o odmawiająca stwierdzenia nieważności) powinna obejmować orzeczenie pierwszej i drugiej instancji w przedmiocie wywłaszczenia. Z akt wynika, że orzeczeniami o wywłaszczeniu objęte były nieruchomości położone w średniej strefie miasta K. pozostające pod uprawą ogrodniczo-warzywniczą, były gruntem rolnym, od którego opłacano podatek gruntowy i który wchodził w gospodarstwo ogrodniczo-warzywniczego wywłaszczonych. Tak charakter wywłaszczonej nieruchomości określono w orzeczeniu o odszkodowaniu z dnia [...] stycznia 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Dla takiego gruntu dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (DZ. U. z 1952 r. Nr 3, poz. 31) przewidywał w art. 8 ust. 2, że wezwanie właścicieli nieruchomości do jej odstąpienia powinno zawierać, poza ceną określoną na podstawie art. 28 dekretu, wyrażenie gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w wydanych decyzjach nie odnosi się do charakteru wywłaszczonej nieruchomości i wynikających z tego skutków związanych z różnicą w charakterze wezwania właścicieli takiej nieruchomości do jej odstąpienie. Oznacza to, że nie wyjaśnił dokładnie sprawy i nie rozparzył całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Sąd podzielił stanowisko przedstawione w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, iż brak udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym spadkobierców M. R. nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, lecz może być przesłanką do wystąpienia o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).