I SA 1294/03
WyrokWSA w Warszawie2004-01-15
Skład orzekający: Irena Kamińska, Janina Antosiewicz, Anna Łukaszewska-Macioch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, której przyznano rentę z tytułu całkowitej, trwałej niezdolności do pracy, ale która odmawia jej przyjęcia, może zostać przyznany zasiłek stały wyrównawczy, jeśli wysokość renty przekracza kryterium dochodowe?Ratio decidendi
Osobie, której przyznano rentę z tytułu całkowitej, trwałej niezdolności do pracy, a która odmawia jej przyjęcia, nie może zostać przyznany zasiłek stały wyrównawczy, nawet jeśli nie pobiera renty. Odmowa przyjęcia renty jest równoznaczna z niewykorzystaniem własnych możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej i brakiem współudziału w rozwiązywaniu problemów, co jest sprzeczne z celem pomocy społecznej. Przyznanie zasiłku w takiej sytuacji pozostawałoby w kolizji z przepisami ustawy o pomocy społecznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania M. S. zasiłku stałego wyrównawczego. Organ pomocy społecznej odmówił przyznania świadczenia, ponieważ M. S. przyznano rentę z tytułu całkowitej, trwałej niezdolności do pracy, której wysokość przekraczała kryterium dochodowe. M. S. odwołał się, twierdząc, że renty nie przyjął, ponieważ została mu przyznana bezprawnie i postępowanie organu pozbawia go środków do życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, wskazując, że nieprzyjęcie renty nie zmienia faktu posiadania dochodu przekraczającego kryterium. M. S. złożył skargę do sądu, domagając się nakazania wypłaty zasiłku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r. Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokata kwotę z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
I SA 1294/03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. E. U. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.
I SA 1294/03
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku jo wyrównawczego, utrzymało tę decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że oznaczoną wyżej decyzją z dnia [...] marca 2003 r. organ pomocy społecznej po przeprowadzeniu postępowania wszczętego wnioskiem strony z lutego 2003 r. odmówił przyznania zasiłku stałego wyrównawczego z uwagi na to, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] stycznia 2003 r. przyznano M. S. rentę z tytułu całkowitej, trwałej niezdolności do pracy od dnia 1 października 1998 r. Miesięczna wysokość przyznanej renty wynosi [...] zł brutto, a zatem dochód strony przekracza kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego.
Od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej M. S. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. podnosząc, że żadnej renty nie przyjął i nie przyjmie, ponieważ została mu przyznana bezprawnie. Postępowanie zaś Ośrodka Pomocy Społecznej pozbawia go środków do życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. cyt. wyżej decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podał w uzasadnieniu, iż uzyskał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wyjaśnienie, że M. S. nie przyjął przyznanego świadczenia. W sytuacji, gdy skarżącemu przysługuje renta, nie można uzależniać przyznania i wypłaty zasiłku stałego wyrównawczego od woli strony przyjęcia bądź nieprzyjęcia przysługującej jej renty, bowiem prowadziłoby to do niezgodnego z prawem pobierania środków przeznaczonych na pomoc społeczną. Z tych względów odwołanie nie mogło być uwzględnione.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. M. S. złożył w dniu 6 czerwca 2003 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił, iż organ nie badając odwołania orzekł o braku prawa do zasiłku przyjmując, że skarżący jest rencistą ZUS, co jest absurdem, bo żadnej renty nie pobiera, co łatwo jest sprawdzić. Zaskarżona decyzja pozbawiła go jedynego źródła utrzymania, jakim był zasiłek stały wyrównawczy w kwocie [...] zł. W tej sytuacji skarżący wniósł o nakazanie organowi pomocy społecznej podjęcie wypłacania mu zasiłku stałego wyrównawczego od lutego 2003 roku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Organ podał, że bezsporny jest fakt przyznania skarżącemu renty na stałe. Tym samym M. S. dysponuje dochodem przekraczającym kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Odrębnym zagadnieniem jest odmowa przyjmowania przez skarżącego przyznanej renty. Zdaniem Kolegium, nie można przyznać zasiłku stałego wyrównawczego osobie, która odmawia korzystania z postawionych do jego dyspozycji środków pieniężnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Należy przede wszystkim zaznaczyć, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wniosek skarżącego o nakazanie przez Sąd organowi pomocy społecznej podjęcia wypłaty wstrzymanego świadczenia nie mieści się w zakresie kognicji Sądu.
Jeśli zaś chodzi o ocenę legalności zaskarżonej decyzji, to należy stwierdzić, że zarówno postępowanie administracyjne, jak również wydana w jego wyniku ostateczna decyzja administracyjna nie naruszają prawa.
Zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód - o ile jest to osoba samotna - jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy. Wysokość zasiłku stałego wyrównawczego stanowi różnicę między tym kryterium dochodowym a dochodem tej osoby, przy czym na dochód, stosownie do art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej uważa się sumę miesięcznych dochodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o obciążenia wymienione szczegółowo w tym przepisie. Jak wynika z akt sprawy skarżący M. S. spełnia wymóg powołanego wyżej art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej dotyczący niezdolności do pracy, jednak nie spełnia przewidzianego w tym przepisie wymogu odnoszącego się do dochodu. Jest poza sporem, iż decyzją wydaną w dniu [...] stycznia 2003 r. zostało przyznane skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W., począwszy od dnia 1 października 1998 r., prawo do renty z tytułu całkowitej, trwałej niezdolności do pracy. Jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczń Społecznych w W. z dnia 11 marca 2003 r. Nr [...] od 1 marca 2003 r. kwota renty wynosiła [...] zł. brutto, a należne od dnia 1 października 1998 r. wyrównanie wraz z odsetkami przekazano M. S. w dniu 27 stycznia 2003 r. Skarżący nie zaakceptował jednak przyznanego mu świadczenia rentowego i nie podjął świadczenia, ani należnego wyrównania wraz z odsetkami. Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2004 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] o wstrzymaniu, na wniosek M. S. z dnia [...] czerwca 2003 r., dalszej wypłaty renty, począwszy od 1 lipca 2003 r.
Dokonując oceny prawidłowości odmowy przyznania skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dotyczy to wszystkich form, w jakich na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. jest udzielana pomoc społeczna. Nieprzyjęcie przez skarżącego przyznanej mu renty jest równoznaczne z niewykorzystaniem własnych możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej i oznacza brak współudziału w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, do którego korzystający z pomocy
społecznej są zobligowani przepisem art. 1 ust. 3 ustawy. W tej sytuacji przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego pozostawałoby w kolizji z celem pomocy społecznej i jej uwarunkowaniami określonymi w cyt. art. 1 ust. 1 i 3 ustawy.
Prawidłowo zatem organ przyjął, iż nie można przyznać zasiłku stałego wyrównawczego osobie, która odmawia korzystania z postawionych do jej dyspozycji środków pieniężnych, jeśli wysokość tych środków przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W tej sytuacji decyzja organu pomocy społecznej orzekająca o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego jest zgodna z powołanym wyżej art. 27 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Utrzymująca w mocy powyższą decyzję zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie uchybia zatem prawu.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło