I SA 1355/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz NSA Joanna Banasiewicz Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa wieczystego użytkowania na nieruchomości [...] uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Gminy W. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...]; 1) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz H. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1355/02 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. S. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] uchylającej w całości decyzję Zarządu Miasta W. z dnia [...] października 2001 r. o numerze [...] i orzekającej o odmowie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania do części gruntu o powierzchni [...] m kw. wchodzącego w skład dawnej nieruchomości [...], położonej w W. przy ulicy [...] nr [...], oznaczonej numerem hip. "K." oraz umarzającej w pozostałej części postępowanie przed organem I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ponieważ ani były właściciel nieruchomości, ani jego następcy prawni nie złożyli w terminie tj. pomiędzy dniem 1 sierpnia 1985 r. a 31 grudnia 1988 r., wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, nie było możliwe ustanowienie tego prawa na w/w nieruchomości. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. przedmiotowa skarga stała się - na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] sążni, stanowiąca działkę o numerze [...], stanowiła własność F. i R. małżonków S., których następcami prawnymi zostali synowie R. i H. S. Po śmierci zaś R. S. spadek po nim nabył brat - H. S. Przedmiotowa nieruchomość z dniem 21 listopada 1945 r. - na zasadzie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 ) stała się własnością Gminy W. a od 1950 r. przeszła na własność Skarbu Państwa. Następnie z dniem 27 maja 1990 r. grunt ten stał się częściowo własnością Dzielnicy - Gminy W., co zostało stwierdzone decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] września 1992 r. Nr [...], natomiast wchodząca w skład tej nieruchomości działka o numerze [...] z obrębu [...] będąca drogą, stanowi nadal własność Skarbu Państwa. W dniu 28 października 1948 r. F. S. wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w trybie przepisu art. 7 ust. 1 i 2 powołanego dekretu - w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Wniosek ten został orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z 1949 r. Nr L. dz. [...] załatwiony odmownie. Z kolei w dniu 25 stycznia 1962 r. F. S. złożył wniosek o przyznanie do przedmiotowego gruntu prawa wieczystego użytkowania. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Zarząd Gminy W. orzekł o odmowie ustanowienia wnioskowanego prawa zaś w punkcie 2 decyzji organ uznał swoją niewłaściwość do rozstrzygnięcia sprawy odnośnie działki nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu swego stanowiska Zarząd W. podniósł, że ponieważ wniosek z dnia 25 stycznia 1962 r. został złożony przed ogłoszeniem ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 30, poz. 127 z 1991 r. ze zm. ) oraz w okresie gdy żadne przepisy nie regulowały kwestii dotyczącej nieruchomości [...] należało uznać, że wniosek ten nie został złożony w terminie określonym w przepisie art. 82 ust.2 cytowanej ustawy, którego aktualnie odpowiednikiem jest przepis art. 214 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46, poz.543 z 2000 r.). W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej zmianę przez uwzględnienie wniosku w przedmiocie przyznania prawa wieczystego użytkowania do działki o powierzchni [...] m kw. tj. z pominięciem działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i orzekło o odmowie ustanowienia w/w prawa na części gruntu o powierzchni [...] m kw. wchodzącego w skład dawnej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] nr [...], w pozostałej zaś części postępowanie umorzyło. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji stwierdzając, że przepis art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia organu I instancji ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy. Oznacza to, że m. in., iż przepis art. 214 ustawy jest wyłączną podstawą ustanowienia użytkowania wieczystego i zwrotu budynków, bez potrzeby sięgania do innych przepisów cytowanej ustawy. Ponieważ przepis ten warunkuje przyznanie prawa wieczystego użytkowania od zachowania terminu wniesienia w tym przedmiocie wniosku, który powinien być wniesiony w określonym przedziale czasowym tj. w okresie pomiędzy dniem 1 sierpnia 1985 r. (data ogłoszenia ustawy o gospodarce gruntami ) a dniem 31 grudnia 1988 r., złożenie wniosku w dniu 25 stycznia 1962 r. musi być traktowane jako nie złożenie wniosku w terminie zakreślonym przez wspomniany przepis. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi H. S. do Sądu, w której zakwestionował on pogląd Kolegium, iż okoliczność, że wniosek o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nie został złożony w przedziale czasowym pomiędzy 1 sierpnia 1985 r. a dnia 31 grudnia 1988 r. ma prowadzić do ustalenia, iż wniosek ten nie został złożony w ustawowym terminie. W ocenie skarżącego przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami zawierały jedynie ograniczenia czasowe dotyczące daty końcowej wskazanego wyżej terminu,. natomiast nie określały daty początkowej. W przeciwieństwie bowiem do treści przepisu art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.- który stanowił, że wniosek o uzyskanie prawa własności czasowej winien być zgłoszony w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę , ustawa o gospodarce nieruchomościami i poprzedzająca ją ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wskazują jedynie datę końcową do której należy zgłosić przedmiotowy wniosek tj. dzień 31 grudnia 1988r . Skarżący powołał się w tym zakresie na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. OPK 11/98 ONSA 1991 /1/14, w której stwierdzono, że w sprawie z wniosku poprzedniego właściciela gruntu przejętego na podstawie powołanego dekretu o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i zwrot budynku, zgłoszonego z powołaniem się na Uchwałę Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie ( M.P. Nr 6, poz. 18 ) jeżeli sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - może mieć zastosowanie przepis art. 214 tej ustawy. Ponadto skarżący zauważył, że na zasadzie przepisu art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami - sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed wejściem jej w życie , prowadzi się na podstawie przepisów tej ustawy i przepis ten nie uzależnia prowadzenia postępowania wg nowej ustawy od daty złożenia wniosku, a jedynie od tego czy do daty wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami zapadła ostateczna decyzja. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Skargę należy uznać za całkowicie uzasadnioną. Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 k. p. a postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przedmiotem jego musi być sprawa indywidualna, rozpatrywana w formie decyzji. Za datę wszczęcia takiego postępowania przepisy nakazują przyjmować dzień doręczenia żądania organowi państwowemu. ( art. 61 § 3 k.p.a.). Z kolei wszczęcie postępowania rodzi obowiązek ze strony organu do podjęcia określonych czynności, które mają doprowadzić do wydania kończącej postępowanie decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że ponieważ wniesienie przez skarżącego w dniu 25 stycznia 1962 r. wniosku nie doprowadziło do wydania w objętej wnioskiem sprawie, przed dniem 1 stycznia 1998r .( data wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ) ostatecznej decyzji, na zasadzie przepisu art. 233 powołanej wyżej ustawy, sprawa ta winna być rozpoznawana w oparciu jej przepisy. Powoływany na wstępie przepis art. 214 ust. 1 cytowanej ustawy stanowi, że poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art.7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasły na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 . o gospodarce gruntami, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. Przepis ten - jak słusznie zauważył skarżący - zakreśla jedynie datę końcową dla złożenia przedmiotowego wniosku. Z tego też powodu nie można twierdzić, iż wniesienie wniosku przez następcę prawnego byłego właściciela nieruchomości [...] - w trybie wspomnianego przepisu - przed datą wejścia w życie cytowanej ustawy - stanowi uchybienie terminowi zakreślonemu w przepisie art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Analogiczny zresztą pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej na wstępie uchwale z dnia 9 listopada 1998 r. podjętej w składzie pięciu sędziów. Wprawdzie uchwała ta zapadła w kontekście wniosku złożonego z powołaniem się na Uchwałę Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r., ale orzeczenie to stanowiąc odpowiedź na konkretne pytanie pełnego składu Kolegium Odwoławczego w W. musiało mieć odpowiednie brzmienie redakcyjne. Ponadto, ponieważ Uchwała Nr 11, co podkreślił w orzeczeniu swym Naczelny Sąd Administracyjny, była samoistnym aktem prawnym wydanym bez upoważnienia ustawowego a wobec tego nie była samodzielnym źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie mogła zmieniać stanu prawnego wynikającego z ustaw, należy stanąć na stanowisku, że niniejsza sprawa, w której wniosek został złożony przed wejściem w życie w/w Uchwały, dotyczy sytuacji analogicznej jak ta, która była przedmiotem rozpoznania przez Naczelnego Sąd Administracyjny. Z tych powodów, rozpatrując ponownie sprawę organ winien potraktować wniosek skarżącego z dnia 25 stycznia 1962 r. jako złożony w zakreślonym ustawą terminie i ocenić go w kontekście przesłanek, o których mowa w przepisie art. 214 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z urzędu wypada również zauważyć, co pozostaje bez znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, że pod względem proceduralnym zbędne było przez Kolegium częściowe umarzanie postępowania przed organem I instancji. Postępowanie bowiem w odniesieniu do działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa nie było w tym zakresie prowadzone przez Zarząd Miasta W., gdyż organ uznał w tej części wniosku swoją niewłaściwość. Zatem popieranie przez skarżącego wniosku w odwołaniu jedynie w odniesieniu do gruntu skomunalizowanego, nie powodowało konieczności umarzania postępowania przed organem I instancji w stosunku do pozostałej części wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1, lit "a", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.