I SA 1405/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P. P., H. S. i W. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] stycznia 2003 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu: 3) zasadza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 350 zł (trzysta pięćdziesiąt ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1405/03 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2003r. odmawiającą przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...]o pow. [...] m² oraz za budynki znajdujące się na gruncie tej nieruchomości na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli – W. P. , H. S. i P. P.. W uzasadnieniu decyzji podano następujące okoliczności. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność małżonków A. i C. P., a po śmierci C. P. spadek po nim nabyły dzieci- T. P. i H. P. ( obecnie S.). Została ona objęta działaniem dekretu z dnia 26 października1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. z 1945r. nr 50, poz.279). Wnioskiem z dnia 21 grudnia 1948r. władające powyższą nieruchomością Przedsiębiorstwo [...] SA w W. wystąpiło o przyznanie prawa własności czasowej na rzecz jej dawnych właścicieli. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1952r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Orzeczeniem administracyjnym uzupełniającym z dnia [...] maja 1952r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. stwierdziło, iż wszystkie budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości przy ul. [...] przeszły na własność Skarbu Państwa. Spadek po A,. P. nabyły dzieci – T. P. i H. S. z d. P. , a spadek po T. P. nabyła żona W. P. oraz syn P. P. Pismem z dnia 29 listopada 2001r. P. P. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przy ul. [...] w W. - na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000r. , nr 46 , poz.543 z późn. zm.). Do wniosku przyłączyły się W. P. oraz H. S. z d. P. Po rozpoznaniu wniosku, Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003r. odmówił przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...] o pow. [...] m² oraz za budynki znajdujące się na gruncie tej nieruchomości. Powoływał się na to , że nieruchomość była zabudowana dwoma garażami i stróżówką ,zatem nie ma możliwości przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny, tym bardziej , że przejście budynków na własność Skarbu Państwa nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958r. Nie można również przyznać odszkodowania za działkę, gdyż była to działka zabudowana, zatem nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne ,a ponadto przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się do działki niezabudowanej Odwołanie od tej decyzji złożyli H. S. z d. P., W. P. i P. P. Zarzucali jej naruszenie art.215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000r. , nr 46 , poz.543 z późn. zm.) oraz art. 7,10,77,156 § 1pkt.2 kpa. Podnosili ,że organ nie ustalił, czy w dniu 5 kwietnia 1958r.poprzedni właściciele nieruchomości byli pozbawieni możliwości władania nią - nie było to w ogóle przedmiotem postępowania wyjaśniającego. Organ również nie wyjaśnił, jakie było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości, czy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Ponieważ nie wyjaśniono wszystkich aspektów sprawy , dlatego też wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2003r. uznając , że miał on podstawy do odmowy przyznania odszkodowania. W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. S. z d. P., W. P. i P. P. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji , podnosząc dotychczasowe zarzuty. W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wnosił o ich oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 3 § 1i § 2 oraz art.134 §1ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ten sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej polegającą na rozpoznawaniu skarg m. in. na decyzje administracyjne, przy czym rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe zatem oznacza, że Sąd ma obowiązek z urzędu dokonać wszechstronnej oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z obowiązującymi przepisami prawnymi. Kontroli legalności dokonuje Sąd według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że niniejsza skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego jak i procesowego. Szczególności zasadny jest zarzut stron skarżących naruszenia przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz U. z 2000r. ,nr 46 , poz.543 z późn. zm.) Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 5 dekretu w razie nie przyznania dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy, gmina obowiązana była uiścić odszkodowanie. Wg natomiast przepisu art. 8 dekretu w razie nie przyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu w/w prawa wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodziły na własność gminy, która również i w tym wypadku obowiązana była wypłacić właścicielowi odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Powyższe odszkodowania miały być wypłacone w miejskich papierach wartościowych a sposób ustalania odszkodowania oraz kwestie związane z emisją papierów wartościowych winno uregulować w rozporządzenie Ministra Odbudowy ( art. 9 dekretu ), które nigdy nie zostało wydane. W dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ), która wygasiła ostatecznie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w/w przepisami dekretu. Wprowadziła ona natomiast szczególne unormowania ( art. 82 i 83) związane z konkretnymi sytuacjami dotyczącymi byłych właścicieli nieruchomości [...]. Przepisy te zostały następnie powtórzone w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm. ) i są to odpowiednio art. 214 i 215. Podkreślenia wymaga, iż przepisy te mają charakter wyjątkowy i szczególny w stosunku do ogólnych zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy. Oznacza to, iż przepis art. 215 w/w ustawy jest wyłączną podstawą prawną dla przyznania odszkodowania z tytułu przejęcia przez Państwo gruntu stanowiącego działkę, która przed datą wejścia dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Tych dwóch istotnych elementów organ I instancji nie wyjaśnił, nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. W aktach administracyjnych znajdują się odpisy wielu decyzji o sprzedaży lokali mieszkalnych w budynku położonym w W. przy ulicy [...]. Z ich uzasadnienia wynika, że budynek znajduje się w eksploatacji od roku 1953 , co by świadczyło o trafności decyzji obu instancji ,mimo nieprawidłowego – w niewielkiej części- uzasadnienia decyzji, ale Sąd nie mógł się na nich oprzeć. Ponieważ organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności ,niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji , dlatego też Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. [...] z dnia [...] stycznia 2003r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr.152 poz. 1270) , orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art.152 powołanej wyżej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi