I SA 1418/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. I SA 1418/02 U z a s a d n i e n i e W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. T. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] stycznia 2001r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia, że decyzja Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] sierpnia 1989r . Nr [...] dotycząca sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym przy Alei [...] nr [...] w W. oraz orzekająca o oddaniu w użytkowanie wieczyste udziału części gruntu, na którym jest usytuowany budynek, została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący wnosił przy tym o jednoczesne uchylenie decyzji wydanej w dniu [...] stycznia 2001 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, że jeżeli decyzja nadzorcza – ograniczona do stwierdzenia, że decyzję wydaną na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 191 ze zm. ) wydano z naruszeniem prawa – nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości warszawskiej, nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego uprawniającego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie skarżący są następcami prawnymi byłych właścicieli zabudowanej nieruchomości warszawskiej położonej przy Alei [...] nr [...], oznaczonej obecnie jako działka nr [...], o powierzchni 269 m kw. i mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...] prowadzoną przez Sad Rejonowy dla W. W budynku znajdującym się na gruncie zostały prawnie wydzielone odrębne nieruchomości lokalowe, wśród nich lokal o numerze [...], który w dniu [...] września 1989 r. został sprzedany przez Skarb Państwa jego dotychczasowym najemcom S. i F. małżonkom B.. W/w umowę sprzedaży poprzedziło wydanie decyzji przez Kierownika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] sierpnia 1989r . Nr [...] orzekającej o sprzedaży przedmiotowego lokalu i oddaniu w wieczyste użytkowanie udziału wynoszącego 0,054 części gruntu położonego pod budynkiem. Po wydaniu tej decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 1998r. nr [...] stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. nr [...] utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1952 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej przy Alei [...] i stwierdzeniu, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa – została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej znajdujących się w budynku sprzedanych lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],i [...] natomiast w odniesieniu do pozostałej części tego budynku – stwierdzono nieważność tej decyzji. W związku z powyższym w dniu 20 września 1999 r. pełnomocnik następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie, iż wspomniana decyzja Kierownika Wydziału [...] dotycząca sprzedaży lokalu nr [...] i ustanowieniu wieczystego użytkowania została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu żądania wskazał, że konieczność podjęcia takiego postępowania wynika z decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, która wywiera skutki ex tunc a z tego powodu decyzja o sprzedaży lokalu, znajdującego się w budynku stanowiącym wówczas własność poprzednich właścicieli nieruchomości, była niedopuszczalna. Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło – na zasadzie przepisu art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcia objętego wnioskiem postępowania. Zdaniem Kolegium związanie ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1998 r. stwierdzającą niewłaściwość decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1952 r. – tylko w części nie obejmującej substancji przekazanej we władanie ( a także własność ) innych osób, prowadzi do przyjęcia poglądu, że następcom prawnym byłych właścicieli nieruchomości nie przysługuje uprawnienie do skutecznego wniesienia przedmiotowego żądania. Osoby takie nie mogą być bowiem - w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. – stroną w tego rodzaju postępowaniu. Analogiczne stanowisko zostało zawarte w decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2002 r. – wydanej na zasadzie przepisu art. 138 § k.p.a. Dodatkowo w uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 505/00, w którym Sąd zauważył, że " stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa ( art. 158 § 2 k.p.a.) nie niweczy skutków i nie przywraca stanu poprzedniego, gdyż decyzja chociaż wadliwa - pozostaje w obrocie prawnym. W ocenie Kolegium , stwierdzenie wydania w okolicznościach tej sprawy tzw. decyzji dekretowej z naruszeniem prawa oznacza, że Skarb Państwa - wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie – nabył własność lokali. Decyzja bowiem nadzorcza – ograniczona do stwierdzenia, że decyzję dekretową wydano z naruszeniem prawa – nie przywraca tytułu do lokali byłym właścicielom nieruchomości warszawskiej a więc nie stanowi dla nich źródła prawa ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia przedmiotowego postępowania. Powyższa decyzja została zaskarżona do Sądu przez W. T. W skardze zarzucono organowi obrazę przepisu art. 8,28 i 160 k.p.a., a nadto naruszenie przepisu art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W szczególności skarżący podkreślił, że swój interes prawny do występowania z wnioskiem o stwierdzenie, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 1989 r. została wydana z naruszeniem prawa, wywodzi wprost z przepisu art. 160 k.p.a. oraz faktu, że jest on spadkobiercą byłych właścicieli nieruchomości. Powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. sygn. akt OPK 22/01 stwierdził nadto, że przysługujący stronie interes prawny wynikający z art. 160 k.p.a. w żadnym razie nie wymaga, aby decyzja na którą powołuje się strona musiała być uprzednio usunięta z obrotu prawnego a w zupełności wystarczy, że kwalifikowała się do unieważnienia, czemu przeszkodziły nieodwracalne skutki prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga jest jedną z wielu jakie skarżący i uczestnicy postępowania wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z wydaniem przez organy analogicznych decyzji administracyjnych, zapadłych w odniesieniu do nieruchomości położonej w Alei [...] jak i innych nieruchomości warszawskich, które przed II Wojną Światową stanowiły własność ich spadkodawców. Stwierdzić przy tym od razu wypada, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego było w tej materii pierwotnie rozbieżne, czego przykładem jest wyrok zapadły w sprawie o sygnaturze I SA 349/00, w związku z którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wystąpiło do Sądu z pytaniem prawnym. Podjętą uchwałą Naczelny Sąd Administracyjny odmówił jednak udzielenia odpowiedzi na zadane pytanie powołując się przy tym na obowiązujący w tamtym czasie przepis art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. 74, poz. 368 ze zm. ) stwierdzający, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia a zatem udzielając odpowiedzi na pytanie Kolegium Sąd był związany stanowiskiem sądu wyrażonym we wspomnianej sprawie o sygnaturze I SA 349/00. W późniejszych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał jednak praktycznie jednolicie stanowisko, że przepis art. 160 k.p.a.- stanowiący regulację w oparciu o którą stronie, która poniosła niezawinioną przez siebie szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie odszkodowawcze – nie stanowi samoistnego źródła interesu prawnego dla następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości, który predestynowałby ich do występowania w charakterze strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji o sprzedaży wyodrębnionej nieruchomości lokalowej. Jak słusznie zauważył to bowiem organ decyzja stwierdzająca, że inne rozstrzygnięcie administracyjne zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa nie eliminuje takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego a skutki jego nadal trwają. Prowadzi to do wniosku, iż Skarb Państwa skutecznie nabył prawo własności takiego lokalu, który następnie zbył. Powyższy pogląd podzielił również skład orzekający w niniejszej sprawie i w związku z tym uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa co skutkuje – z mocy przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddaleniem skargi.