I SA 1432/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 1999 r., nr [...] i [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1432/03 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją, nr [...] z dnia [...] maja 2003 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] września 1999 r., nr [...] i [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. i decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1990 r. orzekających o sprzedaży lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...] w budynku przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia 18 grudnia 1999 r. Z. S. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważność decyzji orzekających o sprzedaży lokali w przedmiotowym budynku twierdząc, że ich wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa, bowiem lokalami zadysponowano pomimo wcześniejszego wniosku uprawnionych współwłaścicieli o zwrot nieruchomości. Decyzją nr [...] i [...] z dnia [...] września 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r. i z dnia [...] lutego 1990 r. Kierownika Wydziału [...] Urzędu W., orzekających o sprzedaży lokali nr [...] i [...] dla małż. T. i K. w budynku przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu wskazano, iż Z. S. nie odzyskała prawa do budynku, w którym sprzedano lokale i dlatego nie jest uprawniona do skutecznego żądania podjęcia takiego postępowania. Zainteresowana wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, składając następnie wniosek o zawieszenie postępowania. W międzyczasie rozpatrzony został wniosek Z. S. z dnia 23 lipca 1985 r. o zwrot domu i decyzją Zarządu Gminy W. nr [...] r. z dnia [...] czerwca 2002 r., na podstawie art. 214 ust 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami orzeczono o ustanowieniu na lat 99 użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu położonego w W. przy ul. [...] oraz zwrocie własności udziału wynoszącego [...] części budynku mieszkalnego znajdującego się na tym gruncie 13 izbowego, wybudowanego przed 1945 r. na rzecz Z. S., B. M., S. K., Z., M. K. oraz B. K. S., oraz odmowie zwrotu udziału do [...] części budynku mieszkalnego i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu położonego w W. przy ul. [...] z uwagi na sprzedanie 2 lokali mieszkalnych nr [...] i [...] wraz z udziałami wynoszącymi [...] części, przypadających właścicielom tych lokali w budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także [...] części gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego odnośnie decyzji administracyjnych o sprzedaży lokali w budynku przy ul. [...] podtrzymało pogląd wcześniej prezentowany i wyrażony w decyzji własnej z dnia [...] września 1999 r., że skarżąca nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali nr [...] i [...] w budynku położonym w W., przy ul. [...], gdyż w tym zakresie nie odzyskała prawa do budynku i gruntu przy ul. [...]. Kolegium powołało się też na stan prawny ustalony decyzją Zarządu Gminy W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. jako wiążący dla organów administracji. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła zainteresowana twierdząc, że jest stroną postępowania i ma interes prawny we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży 2 lokali w przedmiotowym budynku, bowiem da jej to podstawę do dochodzenia odszkodowania jako współwłaścicielce nieruchomości, której zwrot otrzymali spadkobiercy dawnego właściciela z wyjątkiem dwóch lokali mieszkalnych. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1271 ze zm.) niniejsza skarga stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie nieważnościowe wszczęte zostało wnioskiem spadkobierców dawnego właściciela z dnia 18 września 1998 r. o unieważnienie decyzji o sprzedaży dwóch lokali mieszkalnych w budynku, o którego zwrot występowali spadkobiercy. W związku z treścią § 2 art. 157 kpa zanim zostanie wszczęte postępowanie administracyjne na żądanie strony, należy ustalić, kto jest stroną postępowania w danej sprawie. O tym, kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego rozstrzyga przepis art. 28 kpa stanowiący, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie..." Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to konsekwencją rozpoznawania przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też otwiera się następnie dla wszystkich stron tego postępowania droga weryfikacji takiej decyzji (vide 1 teza wyroku NSA z dnia 1 grudnia 1999 r., IV SA 2520/98). Aby stwierdzić, czy wnoszący wniosek nie ma przymiotu strony w danej sprawie (jak to uczyniły organy w przedmiotowym przypadku), organ administracji musiał rozważyć wszystkie aspekty sprawy, m.in. fakt, że złożeniem wniosku w dniu 23 lipca 1985 r. o zwrot domu mieszkalnego nieruchomości w., rozpoczęło się postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, zaś decyzje o sprzedaży dwóch lokali w tymże domu na rzecz osób trzecich zapadły w latach 1989 r. i 1990 r., a więc w toku postępowania zwrotowego. W dacie orzekania przez organ drugiej instancji istniała już decyzja Zarządu Gminy W. o ustanowieniu wieczystego użytkowania gruntu i zwrocie budynku na tym gruncie z wyłączeniem dwóch lokali i części przynależnych do sprzedanych lokali. Organy obu instancji nie odniosły się do zarzutu sprzedaży lokali w toku postępowania zwrotowego na rzecz spadkobierców właściciela hipotecznego, gdzie spadkobiercy ci podnosząc tę okoliczność wskazywali swój interes prawny w dochodzeniu zwrotu odziedziczonej nieruchomości, a to mogło rzutować na ocenę ich sytuacji w kategoriach strony postępowania (art. 28 kpa) prowadzonego w trybie nadzoru. O rozważenie tych kwestii chodziło skarżącej. Pominięcie rozważań w tej materii przez organy administracji stanowi naruszenie przepisów art. 7, 28, 77 i 107 § 3 kpa i jest podstawą uchylenia obu decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy orzekaniu zastosowano art. 152 tej ustawy.