I SA 1439/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA - Krystyna Kleiber NSA - Marek Stojanowski Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] w przedmiocie użytkowania wieczystego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej M. W. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1439/02 U z a s a d n i e n i e Starosta Powiatu Warszawskiego decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...], odmówił przyznania użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonych jako działki nr [...] (97 m²) i [...] (65 m²) przyjmując, że przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) nakładały obowiązek uwzględnienia wniosku o prawo do gruntu, jeżeli wniosek został zgłoszony w terminie określonym w dekrecie, a korzystanie z gruntu dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Zgodnie z art. 7 dekretu wniosek o przyznanie własności czasowej może zostać uwzględniony, gdy został złożony w ciągu 6 miesięcy o dnia objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy. Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie nastąpiło 16 sierpnia 1948 r., a zatem termin do złożenia wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Wniosek o własność czasową został złożony w dniu 24 lutego 1948 r., tzn. nie w terminie określonym przez dekret. Termin ten – zgodnie z orzecznictwem NSA – jest terminem "dwustronnie" zamkniętym, zawitym. Niezłożenie wniosku w tym terminie oznacza, że były właściciel nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. podniosła, że w przedmiotowej sprawie dotychczasowy właściciel złożył wniosek przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę i wniosek ten pozostawał w aktach nieruchomości. Wnioskodawca go nie cofnął, ani Gmina go nie zwróciła. Jeżeli wniosek z 24 lutego 1948 r. według Starosty Powiatu Warszawskiego był przedwczesny, to tylko do dnia objęcia gruntu (16.08.1948 r.), bowiem w tym dniu nabrał charakteru wniosku prawnego z art. 7 ust. 1 dekretu. Wniosek ten był oświadczeniem woli dotychczasowego właściciela, które doszło do wiadomości organu i dopiero z dniem 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem objęcia gruntu w posiadanie wywarło skutek prawny w postaci wszczęcia postępowania o przyznanie prawa do gruntu. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu Warszawskiego. Podzielając argumenty tego organu Wojewoda wskazał dodatkowo, że złożony przez H. P. wniosek o własność czasową przed objęciem gruntu w posiadanie jest obojętny z punktu widzenia prawa, gdyż omawiane prawo jeszcze nie powstało. Dekret wprawdzie już obowiązywał, jednak z art. 7 ust. 1 wynika, że termin do złożenia wniosku został precyzyjnie określony i rozpoczynał bieg od dnia objęcia gruntu w posiadanie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. W. ponownie podniosła, że nie został naruszony termin z art. 7 ust. 1 dekretu. Artykuł 68 ust. 1 i 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (DZ. U. RP Nr 36, poz. 341) nakazywał załatwienie sprawy bez niepotrzebnej zwłoki i tak, aby nie cierpiał na tym interes publiczny ani osób prywatnych. Złożony wniosek o prawo do gruntu przed jego objęciem w posiadanie został należycie opłacony i przez Gminę m.st. Warszawy przyjęty. Wniosek ten nie został cofnięty, a Gmina nie zawiadomiła o pozostawieniu go bez rozpoznania, zgodnie z art. 71 powołanego rozporządzenia. Należy zatem przyjąć, że Gmina nie uznała wniosku za przedwczesny i pozostawiła go w aktach nieruchomości do czasu objęcia gruntu w posiadanie. Argumentacja, że wniosek powinien być złożony w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie jest błędna. Dla rozpatrzenia wniosku było konieczne, aby w okresie 6 miesięcy od objęcia gruntu Gmina dysponowała wnioskiem o własność czasową. W niniejszej sprawie Gmina takim wnioskiem dysponowała. Odpowiadając na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga jest uzasadniona. Problematyka dotycząca uprawnienia dotychczasowego właściciela nieruchomości warszawskiej do żądania przyznania przewidzianego w dekrecie o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy prawa do gruntu oraz terminu dochodzenia tego uprawnienia była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w uchwale z dnia 8 września 2003 r., sygn. OPS 3/03 (ONSA 2004, z. 1, poz. 6). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd prawny, iż termin do zgłoszenia przez dotychczasowego właściciela gruntu, określonego w art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wniosku o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej), o którym mowa w art. 7 ust. 1 tego dekretu jest zachowany także wówczas, gdy został zgłoszony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd stwierdził, że uprawnienie do żądania przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) zostało przyznane dotychczasowemu właścicielowi gruntu objętego dekretem o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy dlatego, że utracił własność tego gruntu, dlatego też powstanie tego uprawnienia należy łączyć z wejściem w życie dekretu, a nie późniejszym objęciem grunt w posiadanie przez gminę w trybie określonym w akcie wykonawczym. Analiza art. 7 ust. 1 dekretu pozwala na stwierdzenie, że przepis ten zawiera dwie normy, które regulują dwie różne sprawy. Po pierwsze jest to unormowanie, które statuuje uprawnienie dotychczasowego właściciela gruntu do żądania przyznania mu na tym gruncie wieczystej dzierżawy (własności czasowej). Po drugie jest to unormowanie, które określa termin realizacji tego uprawnienia przez dotychczasowego właściciela, przy czym jest to termin prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie tego uprawnienia. Z przepisu tego zatem nie można wyprowadzić wniosku, że samo prawo dotychczasowego właściciela do żądania przyznania prawa do gruntu, którego własność utracił , powstaje dopiero z dniem objęcia tego gruntu w posiadanie przez gminę, a wobec tego nie ma uzasadnionych podstaw pogląd, że żądanie przyznania wieczystej dzierżawy zgłoszone przed objęciem gruntu w posiadania przez gminę, dotyczy prawa (uprawnienia), które jeszcze nie powstało. Artykuł 7 ust. 1 dekretu określa końcowy termin zgłoszenia uprawnienia, a nie okres, w którym uprawnienie powinno być zgłoszone. Przy takim rozumieniu tego przepisu kwestia daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę oraz okres sześciu miesięcy liczony od tej daty, służy jedynie do ustalenia terminu końcowego zgłoszenia przez dotychczasowego właściciela żądania przyznania dzierżawy wieczystej gruntu. Podobny pogląd przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2004 r., sygn. OSK 111/04. Pogląd wyrażony w przytoczonej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, wbrew stanowisku organów przyjętemu w zaskarżonych decyzjach, że wniosek zgłoszony przez H. P. z dnia 24 lutego 1948 r. (tj. przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę, które nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r.) o przyznanie wieczystej dzierżawy nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie został zgłoszony skutecznie z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu i wszczął postępowanie administracyjne o przyznanie prawa do gruntu. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym.