I SA 1443/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skarg E. S. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia uprawnień pilota wycieczek i na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia uprawnień przewodnika turystycznego górskiego beskidzkiego oddala skargi Zaskarżonymi decyzjami Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...] odmawiające potwierdzenia uprawnień pilota wycieczek i przewodnika turystycznego górskiego beskidzkiego. Do ich wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2001r. E. S. wystąpiła do Wojewody [...] na przewidzianym do tego formularzu o potwierdzenia uprawnień pilota wycieczek i przewodnika turystycznego górskiego beskidzkiego. Do wniosku dołączyła dyplom AWF [...], legitymację przewodnika turystycznego nr [...] klasy trzeciej po terenie Beskidów Zachodnich, świadectwo lekarskie potwierdzające stan zdrowia umożliwiający wykonywanie funkcji przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek, dyplom Uniwersytetu w [...], zaświadczenie Studium Języka Angielskiego przy Uniwersytecie [...] w [...]. Oprócz wskazanego wyżej formularza, tego samego dnia tj. [...] grudnia 2001r., E. S. złożyła potwierdzające treść wniosku podanie, w którym dodatkowo wskazała, że w związku z pobytem za granicą nie mogła wcześniej przedłożyć wymaganej dokumentacji. Wojewoda [...][...] grudnia 2001r. wydał dwie decyzje. Decyzją nr [...] odmówił potwierdzenia uprawnień przewodnika turystycznego beskidzkiego, a decyzją [...] odmówił potwierdzenia uprawnień pilota wycieczek. Jako podstawę prawną obu decyzji wskazał art.28 ust.1 i art.49 ust.1 p.1 oraz ust.2 i ust.4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych /tekst jedn. Dz.U. nr 55 z 2001r. poz.578 dalej zwanej u.t./ oraz art.104 i 107 KPA. W uzasadnieniach obu decyzji Wojewoda wskazał, że wniosek wpłynął do Urzędu Wojewódzkiego [...] grudnia 2001r., zaś zgodnie z art.49 ust.1 i 2 u.t. osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed dniem 1 lipca 1998r. posiadały uprawnienia przewodnika górskiego beskidzkiego i pilota wycieczek zobowiązane zostały pod rygorem utraty dotychczasowych uprawnień do wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie tych uprawnień w terminie 2 lat od wejścia w życie ustawy. Strona nie dochowała wyznaczonego terminu ustawowego, w związku z tym organ odmówił potwierdzenia uprawnień. Od powyższych decyzji Wojewody E. S. odwołała się do Ministra Gospodarki. Wskazała, że wymagano od niej potwierdzenia posiadania uprawnień po to, by w istocie je anulować. Urząd od 1987r., w którym uzyskała uprawnienia nie prowadził stosownych rejestrów. Nie dokonanie formalności w terminie nie może być podstawą do stwierdzenia braku kwalifikacji. Minister Gospodarki w dniu [...] lutego 2002r. wydał dwie decyzje. Decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy potwierdzenia uprawnień pilota wycieczek i decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy potwierdzenia uprawnień przewodnika turystycznego górskiego beskidzkiego. Jako podstawę prawną obydwu decyzji wskazał art. 138 § 1 KPA oraz art.49 ust.2 w związku z art.52 u.t. W uzasadnieniach obu decyzji wyjaśnił, że osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy o usługach turystycznych tj. przed dniem 1 lipca 1998r. posiadały uprawnienia przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek, były obowiązane pod rygorem utraty dotychczasowych uprawnień do wystąpienia w terminie dwóch lat tj. do dnia 30 czerwca 2000r. z wnioskiem o potwierdzenie posiadanych uprawnień oraz ich udokumentowanie. Termin ten ma charakter materialnoprawny i nie można go przywrócić na podstawie art.58 KPA. Wniosek E. S. o potwierdzenie uprawnień wpłynął [...] grudnia 2001r. czyli po utracie uprawnień, zatem nie mógł być uwzględniony. Powyższe decyzje E. S. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze wnosiła o unieważnienie zaskarżonych decyzji i potwierdzenie jej uprawnień. Podniosła, że uprawnienia posiadała i były one nadane na czas nieokreślony. Wskazała, że zgodnie z § 28 ust.2 i ust.3 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 marca 1999r. w sprawie przewodników turystycznych /Dz.U. nr 31 z 1999r. poz.301 z późn. zmianami/ Wojewoda prowadzi ewidencję nadanych uprawnień. Wnioskodawczyni powinna zatem figurować w rejestrze Wojewody, zaś uprawnienia wpisane do rejestru nie wymagają potwierdzenia. Wojewoda bezprawnie ukrył lub usunął omawianą ewidencję, czym popełnił przestępstwo. Urząd naraził wnioskodawczynię na zbędne koszty zgromadzenia załączników do wniosku /dyplomów, fotografii, zaświadczeń lekarskich, opłaty skarbowej, a następnie odmówił przyjęcia wniosku z powodu braku "dowodów na pobyt za granicą". Wydane decyzje potwierdzają zbędność całej dokumentacji. Wskazała, że "szokująca jest utrata kwalifikacji z powodu niezłożenia wniosku w terminie". Tak działając Wojewoda i Minister naruszyli art.3, 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art.190,191 i 212 Kodeksu Karnego. Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie co do obydwu decyzji i wywodził jak w uzasadnieniach tych decyzji. E. S. swoją skargę wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego- Ośrodek zamiejscowy w [...], a skarga ta z uwagi na siedzibę organu – Ministra Gospodarki, postanowieniem z dnia [...] maja 2002r. zgodnie z właściwością została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / dalej zwane p.p.s.a. , Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skarg na decyzje Ministra Gospodarki, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.111 § 2 p.p.s.a. połączył skargi na obie decyzje do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Skarżąca sześciokrotnie składała wnioski o wyłączenie kolejnych sędziów WSA oraz NSA zarzucając im brak bezstronności przejawiający się w niedopilnowaniu ponumerowania kart akt, co stwarza możliwość zmiany stanu zawartości tych akt. Kwestionowała brak spisu dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych organu oraz fakt, że nie zostały one zeszyte przez organ, tylko przez Sąd i zawierają kserokopie. Jednocześnie potwierdziła, że kserokopie są zgodne z oryginałami dokumentów /k.52 i 214 akt/. Wszystkie wnioski o wyłączenie sędziów zostały prawomocnie oddalone. Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006r. skarżąca podniosła, że zawarte w jej piśmie z [...] grudnia 2001r. wyjaśnienie przyczyn opóźnienia stanowi wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. W sprawie niniejszej jak to wynika z dokumentów skarżąca złożyła wniosek o potwierdzenie uprawnień przewodnika turystycznego górskiego i pilota wycieczek [...] grudnia 2001r., podczas gdy przewidziany art.49 ust.2 u.t. dwuletni termin do złożenia tego wniosku upłynął 30 czerwca 2000r. Wniosek złożony został zatem z opóźnieniem. Art.49 ust.2 u.t. wprost stanowi, że wniosek musi być złożony w przewidzianym tym przepisem 2 letnim terminie pod rygorem utraty uprawnień, które miały być potwierdzone. Z takiego uregulowania wynika, że w braku wniosku, wraz z upływem 2 letniego terminu od dnia wejścia w życie ustawy u.t. tj. z upływem dnia 30 czerwca 2000r. osoby, które wniosku nie złożyły, utraciły swoje dotychczasowe uprawnienia, a ich roszczenie o potwierdzenie uprawnień przez organ - wygasło. Termin dwuletni zawarty w art.49 ust.2 u.t. jest terminem prawa materialnego nie tylko ze względu na umieszczenie go w akcie prawa materialnego jakim jest wskazana ustawa, ale przede wszystkim z uwagi na skutek niezachowania tego terminu polegający na utracie uprawnień. Uchybienie terminowi prawa materialnego powoduje taki skutek, że wygasają roszczenia uprawnionego. Termin prawa materialnego jako tzw. termin zawity nie może być przywrócony czynnością sądu ani organu, jak to ma miejsce w stosunku do terminów procesowych, niezależnie od powodów jego uchybienia oraz istnienia zawinienia bądź braku winy strony. W kwestiach tych wielokrotnie i jednolicie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny /por. np. wyrok NSA z dnia 14 maja 2002r. I SA 2454/00 Lex 81772, wyroki NSA z 14 maja 2002r. I SA 2522/00, I SA 2523/00 i I SA 2524/00 Lex 81773, oraz wyroki z 10 maja 2002 I SA 2434/00 i I SA 1092/02, a także wyrok NSA z dnia 18 lutego 2003r. I SA 1757/01 Lex157699/. Złożenie w terminie wniosku o potwierdzenie uprawnień było więc koniecznym warunkiem uzyskania ich potwierdzenia, a ustawa nie przewidywała żadnej możliwości ominięcia tego warunku. Powołany przez skarżącą § 28 cytowanego wyżej Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 marca 1999r. stanowi jedynie, że potwierdzenie uprawnień wpisanych w ewidencji prowadzonej przez organ nie wymaga udokumentowania. Przepis ten nie zwalnia jednak od samego złożenia w terminie wniosku o potwierdzenie uprawnień, jak to mylnie interpretuje skarżąca. Skoro organ prawidłowo ustalił, czego skarżąca nie kwestionuje, że wniosek został złożony z opóźnieniem, to rozważanie i ewentualne dokumentowanie przyczyn tego opóźnienia nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem niezależnie od przyczyn opóźnienia sam fakt jego istnienia powoduje niemożność potwierdzenia uprawnień, bowiem z upływem terminu zostały one utracone. W tym stanie rzeczy zaskarżone decyzje Ministra Gospodarki utrzymujące w mocy decyzje o odmowie potwierdzenia uprawnień przewodnika turystycznego beskidzkiego i pilota wycieczek nie naruszają prawa. Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.