I SA 149/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) NSA Cezary Pryca Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kwatery stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] października 2002 r., [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 149/03 U z a s a d n i e n i e Dyrektor Oddziału Terenowego L. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...], stwierdził, że G. C. nie nabyła uprawnienia do osobnej kwatery stałej. Uzasadniając tę decyzję organ stwierdził, że zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433 ze zm.) w razie śmierci żołnierza zawodowego, prawo do kwatery nabywają wspólnie zamieszkali w kwaterze z żołnierzem, emerytem, rencistą w dniu jego śmierci: małżonek, zstępni, wstępni, osoby przysposabiające i przysposobione oraz osoba, która pozostawała we wspólnym pożyciu małżeńskim. W dniu śmierci męża G. C. nie zamieszkiwała w kwaterze, tylko w innym lokalu i dlatego nie spełnia warunku przewidzianego w ustawie. Po rozpatrzeniu odwołania G. C. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., znak [...], utrzymał w mocy opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] października 2002 r. Organ odwoławczy przyjął, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny. G. C. zamieszkiwała z mężem E. w dniu jego śmierci w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., nabytym przez jej ojca. Bezsporne jest także, że E. C. był żołnierzem zawodowym i w dniu śmierci posiadał [...] lat [...] miesięcy i [...] dni wysługi, a zainteresowana i córka uzyskały rentę po zmarłym. Przepis art. 23 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że jednym z niezbędnych warunków uprawniających członków rodziny zmarłego żołnierza do nabywania prawa do kwatery jest wspólne zamieszkiwanie z żołnierzem w dniu jego śmierci w kwaterze, o której mowa w art. 21 ust. 1. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż lokal przy ul. [...] nie jest kwaterą stałą. Wobec tego przedstawione w odwołaniu argumenty natury życiowej i społecznej nie znajdują uzasadnienia w powołanych przepisach prawnych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G. C. podnosi, że E. C. w 1999 r. złożył wniosek do Agencji Mieszkaniowej w S. o przydział ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. W odpowiedzi przyznano nam prawo do kwatery poprzez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego. Następnie mąż złożył wniosek o wypłatę ekwiwalentu i zostaliśmy ujęci na liście wypłat. W dniu [...] maja 2001 r. zmarł E. C. i z tego względu skarżąca wystąpiła o wypłacenie ekwiwalentu poza kolejnością. Odpowiedziano, że jej ekwiwalent nie przysługuje. Skarżąca prosi o potraktowanie jej sytuacji jako wyjątkowej i przyznanie prawa do ekwiwalentu. Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Kierując się powyższą regułą sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem zasady udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Oceniając zaskarżone decyzje należy stwierdzić, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Z nadesłanych sądowi akt sprawy wynika, że skarżąca nie została poinformowana o wszczęciu postępowania. W aktach nie ma też dowodu zawiadomienia skarżącej o przysługującym jej prawie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ograniczenie postępowania do wydania decyzji w sprawie i ich doręczenia skarżącej oznacza, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 61 § 4 k.p.a. Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. O ile jednakże chodzi o uchybienie przez organ orzekający zasadom określonym w art. 10 § 1 k.p.a. to jest ono jednoznaczne. Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje zatem zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.