I SA 1497/02

WyrokWSA w Warszawie2004-01-07

Skład orzekający: Leszek Włoskiewicz, Joanna Runge-Lissowska, Anna Łukaszewska-Macioch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r., opierając się na argumentacji o tożsamości sprawy z wcześniejszą decyzją administracyjną i naruszeniu zasady powagi rzeczy osądzonej, mimo że stan prawny uległ zmianie, a Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzednie decyzje z powodu wadliwego postępowania dowodowego?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. było nieprawidłowe, ponieważ organ odwoławczy błędnie przyjął tożsamość sprawy z wcześniejszą decyzją administracyjną, ignorując zmianę stanu prawnego i ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Różnice w przesłankach przyznania odszkodowania między ustawą z 1958 r. a ustawą o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. wykluczają tożsamość spraw. Ponadto, organ pierwszej instancji nie wykonał prawidłowo wyroku NSA, opierając się na tych samych wadliwych dowodach i nie wyjaśniając wniosku o przesłuchanie świadków.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. Po wcześniejszych decyzjach odmawiających odszkodowania i uchyleniu ich przez NSA z powodu wadliwego postępowania dowodowego, Starosta odmówił przyznania odszkodowania, uznając utratę władania nieruchomością przed 1958 r. Wojewoda uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie, uznając sprawę za bezprzedmiotową z powodu tożsamości z decyzją z 1969 r. Skarżąca zarzuciła błędną interpretację prawa przez Wojewodę, wskazując na zmianę stanu prawnego i wadliwe ponowne rozpatrzenie sprawy przez Starostę.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu W. i zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA (del.) - Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA (del.) - Joanna Runge-Lissowska NSA (del.) - Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2004r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] września 2001r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. l SA 1497/02 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z. S. od decyzji Nr [...] Starosty Powiatu W. z dnia [...] września 2001 r. odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] (dawny nr [...]), uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie l instancji. Z uzasadnień decyzji wynika wydanych przez organy obu instancji wynika następujący stan faktyczny sprawy: Nieruchomość położona przy ul. [...] (dawny nr [...]), oznaczona hip. "[...] " plac Nr [...] o powierzchni [...] m2 została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 1945 r. oraz wypisu aktu notarialnego umowy kupna-sprzedaży zawartej w dniu [...] września 1939 r. wynika, że nieruchomość stanowiła własność M. B. Była właścicielka nieruchomości zmarła w [...] roku, a prawa do spadku po niej nabyli: Z.S., D. W. oraz M. B. po 1/3 części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] grudnia 1989 r.). Na podstawie art. 1 cyt. dekretu z dnia 26 października 1945 r. grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Grunt został objęty w posiadanie przez Gminę W. w dniu 16 sierpnia 1948 r., w związku z czym termin na złożenie przez właścicielkę wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał z dniem [...] lutego 1949 r. Wniosku o przyznanie prawa własności czasowej ani o prawo zabudowy w trybie art. 7 w/w dekretu M. B. nie złożyła, natomiast w dniu 7 marca 1969 r. i w dniu 10 maja 1969 r. wniosła o ustalenie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Kierownik Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] sierpnia 1969 r. Nr [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1861 r. Nr 18, poz. 94) orzekł o pozostawieniu wniosku bez uwzględnienia, ponieważ była właścicielka me użytkowała przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1969 r. Nr [...]. Grunt przedmiotowej nieruchomości został skomunalizowany na rzecz Gminy W. i wchodzi obecnie w skład działek nr: [...],[...],[...],[...] i [...] w obrębie [...]. Pismem z dnia 9 września 1991 r. Urząd W. przekazał Kierownikowi Urzędu Rejonowego w W. sprawę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 1995 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w W. odmówił przyznania odszkodowania spadkobiercom M. B.: Z. S., D. W. i M. B. argumentując, że była właścicielka utraciła możliwość władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958r., a zatem nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek przewidzianych w art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30. poz. 127) warunkująca przyznanie odszkodowania. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] września 1996 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi Z. S., M. B. i D. W., wyrokiem z dnia 17 grudnia 1998 r. IV S.A. 1823/96 uchylił w/w decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji wskazując, że zebrany w sprawie materiał jest niekompletny, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone wadliwie, ponieważ organ oparł się na dowodach pośrednich i nie uwzględnił wniosku strony o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] września 2001 r. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...] uznając, ze była właścicielka utraciła możliwość władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W uzasadnieniu decyzji Starosta Powiatu [...] stwierdził przede wszystkim, że kwestię odszkodowania należy obecnie rozpatrywać na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane jeżeli działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że przed dniem 21 listopada 1945 r. nieruchomość stanowiła grunt niezabudowany, który mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Wskazuje na to treść planu zabudowania W. zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., który przewidywał zabudowę luźną lub grupową o 2 kondygnacjach do wysokości 9 m i 30% zabudowy (opinia Archiwum. W. z dnia [...] lutego 1994 r. Nr [...]). Ustalono również, że na część przedmiotowej nieruchomości uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1948 r. została przyznana promesa na rzecz Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego zezwalająca na podjęcie budowy, w wyniku której na gruncie tym wybudowano budynek mieszkalny o adresie [...] (KW Nr [...]), a z informacji uzyskanych z Zarządu Budynków Komunalnych Urzędu Gminy W. wynika, że budynek ten jest użytkowany od 1950 roku. Częściowo teren był objęty decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] lipca 1964 r. wydaną przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej W. ale faktyczne zajęcie terenu przez inwestorów w związku z budową w/w budynku mieszkalnego o adresie [...] i budynku o adresie ul. [...], którego inwestorem była Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...] " nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r. Z mapy ewidencyjnej wynika, że działka będąca przedmiotem postępowania jest położona między tymi dwoma budynkami i stanowi teren zielony dla potrzeb mieszkańców obu budynków. Według informacji udzielonej przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...] budowę budynku przy ul. [...] rozpoczęto w kwietniu 1955 r. a zakończono w 1956 roku, co dodatkowo wynika z notatki służbowej sporządzonej w dniu 29 września 1987 r. na podstawie dokumentacji posiadanej przez Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego. Powyższe ustalenia wskazują, że decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] lipca 1964 r. usankcjonowano stan istniejący w celu uregulowania stanu prawnego terenu faktycznie zajmowanego przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...] ", na rzecz której decyzją Nr [...] z dnia [...] września 1964 r Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej w W. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Zważywszy, że ustalenie momentu utraty władania nieruchomością nie odnosi się do istniejącego stanu prawnego ale do stanu faktycznego istniejącego w terenie (wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1999 r. IV S.A. 614/97), należało uznać, że była właścicielka utraciła możliwość władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Oznacza to, że brak jest przesłanki, o której mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odwołaniu od decyzji Starosty Powiatu W. Z. S. podniosła, że decyzja Starosty, wydana po upływie 2,5 roku od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającego poprzednią decyzję w sprawie odszkodowania, zawiera te same wady, które wytknął Sąd. Powołano się na te same dowody w postaci informacji Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...] ", że budowę budynku rozpoczęto w kwietniu 1955 r. oraz na notatkę służbową referenta urzędu prowadzącego sprawę odszkodowania sporządzoną w dniu [...] września 1987 r. na podstawie dokumentacji Wydziału Architektury. Rozstrzygnięcie organu zostało zatem oparte na tych samych wyrywkowych dowodach, które Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niewystarczające dla przyjęcia, że były właściciel utracił możliwość władania działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ustalony przez organ fakt, iż działka nr [...] stanowi Teren zielony między budynkiem [...] i [...] świadczy, że nie mogła nastąpić utrata możliwości władania nią przez byłego właściciela. Jest bezspornym, że zaświadczenia lokalizacyjne wydane dla budowy budynku przy ul. [...] nie obejmowały przedmiotowej działki. Dopiero w decyzji lokalizacyjnej z 1964 r. podano jako tytuł inwestycji: "zmiana granic dla powiększenia terenu pod plac zabaw dla dzieci i garaże". Nie uwzględniono treści protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] marca 1955 r. sporządzonego przez Stołeczny Zarząd Rozbudowy Budynków Mieszkalnych, który stwierdzał przejęcie w posiadanie przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...] " niezabudowanego terenu położonego przy ul. [...] w granicach podanych w załączniku do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] listopada 1954 r. Treść protokołu i stanowiący załącznik szkic terenu wskazuje, że Spółdzielnia w 1955 r. przejęła teren inny niż objęty decyzją lokalizacyjną z dnia [...] lipca 1964 r. Te uchybienia postępowania świadczą o naruszeniu przez organ I instancji zarówno przepisów kpa jak i art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Rozpoznając odwołanie Z. S. Wojewoda [...] uznał, że postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] (dawny nr [...]) nie mogło się toczyć, gdyż w tej samej sprawie została wydana w dniu [...] sierpnia 1969 r. decyzja Nr [...] Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. odmawiająca uwzględnienia wniosku M. B. o przyznanie odszkodowania przewidzianego w art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1969 r. Nr [...]. Zgodnie z art. 110 kpa decyzja wiąże w sprawie organ, który ją wydał, jak i wszystkie organy w postępowaniu administracyjnym. Ponowny wniosek następców prawnych byłej właścicielki dotyczy więc żądania rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Istnieje bowiem zarówno tożsamość podmiotów i przedmiotu rozstrzygnięcia, jak i materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, gdyż przepis art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości co do zasady przyznawania odszkodowania za działkę przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne jest tożsamy z aktualnie obwiązującym przepisem art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wydanie przez Starostę Powiatu W. ponownej decyzji orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej i w postępowaniu nadzorczym skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Uznając zatem, że postępowanie w omawianej sprawie było bezprzedmiotowe, Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] września 2001 r. i umorzył postępowanie l instancji na podstawie art. 105 kpa. Na decyzję Wojewody [...] Z. S. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o kosztach według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną interpretację prawa przez przyjęcie tezy o tożsamości prawnomaterialnej podstawy wynikającej z art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i z przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepisy te różnią się podstawą przyznania odszkodowania. W art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. było nią przejście działki na własność Skarbu Państwa, natomiast w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. jest nią pozbawienie faktycznej możliwości władania działką. W tym stanie nie można uznać, że zachodzi tożsamość spraw, gdyż obecne postępowanie jest prowadzone w oparciu o całkowicie zmieniony stan prawny. Skarżąca podkreśliła, że argument naruszenia powagi rzeczy osądzonej nie był wcześniej podnoszony. Kwestii tej nie podnosił Kierownik Urzędu Rejonowego w W. w decyzji z dnia [...] lutego 1995 r. ani Wojewoda [...], który decyzją z dnia [...] września 1996 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Naruszenia powagi rzeczy osądzonej nie stwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny kontrolując postępowanie prowadzone przez w/w organy i uchylając decyzje obu instancji wyrokiem z dnia 17 grudnia 1998 r. IV SA 1823/96. W tej sytuacji podniesienie argumentu o naruszeniu powyższej zasady w powtórnie prowadzonym postępowaniu uchybia zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, uwzględniania słusznych interesów obywateli, a także zasadzie praworządności (art. 7 i 8 kpa). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko o bezprzedmiotowości postępowania odszkodowawczego i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy uwzględnić, że w sprawie będącej obecnie przedmiotem kontroli Sądu toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1823/96. Wyrokiem tym uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 1996 r. Nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 1995 r. o odmowie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...]. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż postępowanie dowodowe zostało przez organy administracji przeprowadzone wadliwie, a dowody, na których organy oparły rozstrzygnięcie (Informacja Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...] ", protokół zdawczo-odbiorczy przekazania terenu oraz notatka służbowa pracownika prowadzącego sprawę odszkodowania) nie pozwalały na przyjęcie, że była właścicielka nieruchomości była pozbawiona możliwości faktycznego nią władania przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Z informacji Spółdzielni wynika, że sporna działka nie została wykorzystana pod budowę bloku mieszkalnego, tylko na urządzenie zieleni. Ponadto organy nie wyjaśniły, z jakich przyczyn nie uwzględniły wniosku strony o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków. Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał, że zachodzi tożsamość rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1969 r. Nr [...]. Oceną prawną przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny organy były związane przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, na zasadzie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, póz. 368 z późn. zm). Przyjęcie w tej sytuacji przez Wojewodę [...], że postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość, wszczęte wnioskiem spadkobierców M. B. było bezprzedmiotowe, gdyż wcześniej sprawa została rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, naruszyło zasadę związania oceną prawną wynikającą z orzeczenia sądu administracyjnego wynikającą z obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepisu art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Ocena prawna, o której mowa, wiąże w sprawie także po dniu 1 stycznia 2004 r. na zasadzie art. 99 ustawy z dmą 30 Sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz- 1271). Niezależnie od tego należy podkreślić, że pogląd organu odwoławczego o tożsamości rozpoznawanej sprawy i sprawy odszkodowawczej zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1969 r. jest co do istoty błędny. Tożsamość istnieje tylko wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty i dotyczy ona tego samego przedmiotu w niezmienionym stanie prawnym i faktycznym sprawy (B. Adamiak/J, Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz s. 722). W sprawie rozstrzygniętej w 1969 roku inny był stan prawny, bowiem przepis art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nakazywał stosować przepisy o odszkodowaniach do działki pod budowę domu jednorodzinnego, jeżeli przeszła ona na własność państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1946 r. po 5 kwietnia 1956 r., natomiast art.- 215 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odszkodowań w stosunku do działki, która przed wejściem w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Powyższa zasadnicza odmienność materialnoprawnych przesłanek orzekania o odszkodowaniu wyklucza pogląd o tożsamości spraw prowadzący do uznania, iż postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe. W tej sytuacji należało przyznać rację skarżącej, iż umorzenie postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość nastąpiło z naruszeniem zarówno prawa materialnego przez błędną interpretację powołanych wyżej przepisów o odszkodowaniu, jak również przepisu art. 105 kpa. Niepodporządkowanie się ocenie przyjętej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1823/96 stanowi zasadniczą wadę także decyzji organu l instancji. Rozstrzygnięcie podjęte w dniu [...] września 2001 r. Starosta Powiatu W. oparł bowiem zasadniczo na tym samym materiale dowodowym, na podstawie którego zapadły decyzje uchylone cytowanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a który - w ocenie tego Sądu - nie dawał podstaw do przyjęcia, ze treść art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może mieć zastosowania do wniosku spadkobierców M. B. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Ponadto organ ponownie nie wyjaśnił, z jakich przyczyn nie uwzględnił wniosku strony o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyroku. W uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania Starosta Powiatu W. stwierdził, że w wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadził dodatkowe dokumenty stanowiące materiał dowodowy potwierdzający utratę władania przedmiotową nieruchomością przez byłą właścicielkę przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Analiza akt jednak na to nie wskazuje. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2001 r. Starosta Powiatu W. w istocie powołał się na tę samą, co poprzednio, informację zawartą w piśmie Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...] " z dnia [...] stycznia 1995 r., że budowę budynku rozpoczęto w kwietniu 1955 r. a zakończono w 1956 roku oraz na notatkę służbową referenta urzędu prowadzącego sprawę odszkodowania, sporządzoną na podstawie dokumentacji Wydziału Architektury. W zasadniczej dla sprawy kwestii pozbawienia b. właścicielki możliwości władania nieruchomością niczego nie wniosło powołanie się dodatkowo na promesę udzieloną Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego w 1948 roku. w wykonaniu której został wybudowany budynek mieszkalny o adresie [...], jak również na informację uzyskaną z Zarządu Budynków Komunalnych Urzędu Gminy W. wynika, iż budynek ten jest użytkowany od 1950 roku. Nie dowodzi tego również kserokopia mapy ewidencyjnej, z której jedynie wynika, że przedmiotowa działka jest położona między budynkiem o adresie [...] a budynkiem [...], jak i to, że w piśmie z dnia [...] kwietnia 1988 r. Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...] " podała, iż sporna działka stanowi "teren zielony należący do Spółdzielni jak i sąsiedniej posesji pracowników [...]". Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie organu, że powyższe dowody pozwalają na przyjęcie, że faktyczne zajęcie terenu przez inwestorów w związku z budową w/w dwóch budynków mieszkalnych nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r. i że jest to równoznaczne z pozbawieniem b. właścicielki możliwości władania przedmiotową działką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] września 2001 r. naruszono nie tylko zasadę związania oceną prawną wynikającą, z cyt- wyżej art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym lecz także zasadę swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 kpa. Starosta Powiatu [...] nie tylko oparł bowiem rozstrzygnięcie na dowodach, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dawały podstaw do odmowy przyznania odszkodowania, lecz także powołując dodatkowe dowody nie dokonał oceny ich znaczenia dla rozstrzygnięcia istoty sprawy, l tak nie wiadomo, jakie konkretnie znaczenie dowodowe w sprawie ma okoliczność, iż na część przedmiotowej nieruchomości została przyznana promesa zezwalająca Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego na podjęcie w 1948 roku budowy budynku mieszkalnego. Dotyczy to także "informacji uzyskanych z Zarządu Budynków Komunalnych Urzędu Gminy W. z których wynika, że budynek ten jest użytkowany od 1950 roku", jak również pisma Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...] " z dnia [...] kwietnia 1988 r. stwierdzającego, że przedmiotowa "nieruchomość stanowi teren zielony, należący do Spółdzielni, jak i sąsiedniej posesji pracowników [...]". Organ nie wykazał, w jaki sposób powyższe dowody wpłynęły na zmianę ustaleń stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia przyjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 1998 r., która mogłaby uzasadniać odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu tego wyroku. Równocześnie należy zwrócić uwagę na brak jakiegokolwiek odniesienia się przez Starostę Powiatu W. do innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, na które strona powoływała się w pismach wnoszonych w postępowaniu administracyjnym, a z których wynika, że sporna działka pozostawała przed dniem 5 kwietnia 1958 r. poza terenem zabudowy. Chodzi mianowicie o nieanulowane jeszcze w dniu 5 kwietnia 1958 r. zaświadczenie lokalizacyjne z [...] listopada 1954 r. z załącznikiem graficznym (k. 1 i 2 nr akt lok.562/48), pismo Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1955 r. zezwalające na objęcie terenu w posiadanie przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...] " (k. 4), a także protokół zdawczo-odbiorczy przekazania terenu (k. 6), z treści których jednoznacznie wynika, że przedmiotowa działka nr [...] pozostawała poza terenem lokalizacji inwestycji zarówno realizowanej przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego jak i przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "[...] ". W tej sytuacji należało uznać, iż nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym stwierdzenie, iż przed 5 kwietnia 1958 r. nastąpiło faktyczne zajęcie spornej działki przez Inwestorów w związku z budową budynków mieszkalnych, wykluczające możliwość faktycznego władania nią przez byłą właścicielkę. Należy przy tym uwzględnić, że "faktyczna możliwość władania nieruchomością", o jakiej mowa w art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie tylko efektywne z niej korzystanie lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok NSA z dnia 23.03.1998 r. IV SA 311/96 lex nr 45948). W świetle powyższego Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak również decyzja Starosty Powiatu W. z dnia [...] września 2001 r. naruszają powołane wyżej przepisy prawa materialnego jak również przepisy o postępowaniu administracyjnym i że naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej orzeczono zgodnie z art. 200 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło