I SA 1501/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Krystyna Kleiber /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz J. R. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1501/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w dniu [...] czerwca 1971 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W., zezwalającej na przeprowadzenie w R. przy ul. [...] linii energetycznej niskiego napięcia oraz stacji transformatorowej wraz z ustanowieniem ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomość J. R. w celu budowy i konserwacji linii. Wojewoda wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] grudnia 2001 r. na wniosek J. R. Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1971 r. wyjaśnił, że w tej dacie nie był właścicielem działki, a został nim w dniu [...] stycznia 1996 r. Ustalono, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1971 r., wydaną dla Zakładu Energetycznego W., zatwierdzono plan realizacyjny budowy linii niskiego napięcia i stacji transformatorowej z określeniem szerokości pasa drogowego na [...] m i usytuowaniem słupa w odległości [...] od osi ul. [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 1971 r., Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1996 r. Nr 18 poz. 94) zezwoliło na posadowienie przedmiotowej inwestycji na nieruchomości wnioskodawcy z obowiązkiem wypłaty odszkodowania właścicielowi. W dacie decyzji J. R. wraz z W. R. byli właścicielami przedmiotowej działki. Wojewoda nie dopatrzył się przesłanek do stwierdzenia nieważności lub rażącego naruszenia prawa przy wydaniu kwestionowanej decyzji. Przyznał, że postępowanie prowadził w oparciu o niepełne materiały gdyż akta organu zaginęły. J. R. złożył odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, nadal kwestionując prawidłowość decyzji z 1971 r., przez to, że nie została skierowana do wszystkich właścicieli nieruchomości jak też ze względu na fakt, że nie zostało mu wypłacone od Zakładu Energetyki odszkodowanie. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. Zdaniem Prezesa obie decyzje z 1971 r. to jest o realizacji inwestycji i zezwoleniu na pobudowanie na działce J. R. linii wysokiego napięcia i stacji transformatorowej wydane były zgodnie z obowiązującym prawem. Okoliczność, iż decyzji tych nie skierowano do wszystkich właścicieli może stanowić jedynie podstawę do wznowienia postępowania, a nie uznania ich nieważności. J. R. nie godząc się z decyzją organu drugiej instancji złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślając, że adresatem wadliwej decyzji był tylko on podczas gdy nieruchomość należała i do innych właścicieli, a nadto, że działka z transformatorem znajduje się na terenie zabudowy mieszkaniowej co znacznie utrudnia korzystanie z gruntu. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o oddalenie skargi. Z dniem 1 stycznia 2004 r. właściwym sądem do rozpoznania skargi J. R., w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z art. 3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę przez stosowanie środków określonych w ustawie, a zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zrzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną. Zasada ta jest podstawą uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz decyzji Wojewody [...]. Skarga została uwzględniona jednakże z innych przyczyn aniżeli w niej wskazano. Należy bowiem zgodzić się z Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, iż nie doręczenie decyzji do wszystkich, osób które powinny być stronami postępowania – jest przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego, które w ten sposób dla osób, które nie brały udziału w postępowaniu, będzie toczyło się od początku. W tej jednak sprawie nie jest również wiadome do kogo organ administracji publicznej przesłał decyzję z dnia [...] czerwca 1971 r. ponieważ w zarządzeniu o doręczeniu jej wskazano "właścicieli nieruchomości" bez ich określenia. W komparycji decyzji i jej uzasadnieniu określono jako właściciela J. R., J. R. nie kwestionuje, iż decyzję otrzymał, należy więc uznać, że została skierowana na jego ręce. Decyzja z dnia [...] czerwca 1971 r. posiada inną wadę – nie określa ani terytorialnie ani geodezyjnie prawa Zakładu Energetycznego do korzystania z przedmiotowej nieruchomości, a przez to nie precyzuje na czym polega ograniczone prawo rzeczowe. Decyzja powołuje się na podstawę – lokalizację szczegółową z dnia [...] marca 1971 r. jednakże decyzja lokalizacyjna nie jest załącznikiem do tej decyzji. Nadesłana przez Zakład Energetyczny W. decyzja z dnia [...] marca 1971 r. posiadała załącznik w postaci szkicu sytuacyjnego, do akt załączono jednak tylko projekt stacji i linii niskiego napięcia. Załączona umowa o zniesieniu współwłasności pomiędzy W., J. R. i K. M., pochodząca z dnia [...] stycznia 1996 r. zawiera oznaczenie geodezyjne działek, które stanowiły gospodarstwo rolne wraz z siedliskiem. Przedstawiony projekt, ani też decyzja z [...] marca 1971 r. nie zawierają oznaczeń fragmentów gruntu przeznaczonego pod inwestycję. Stwierdzić należy, że w świetle art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18 poz. 94) właściciel nieruchomości powinien uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym dotyczącym lokalizacji inwestycji. W ten sposób ma on bezpośredni wpływ na zakres następnej decyzji zezwalającej na przeprowadzenie na jego nieruchomości urządzeń użyteczności publicznej, w tym przypadku instalacji elektrycznej. Tu należy powołać się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1982 r. S.A./Kr-1571/81 (ONSA 1982/1/1) zawierający następujące tezy. 1. Właściciel nieruchomości, na której ma być zrealizowana inwestycja państwowa, jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, ma więc interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym jego nieruchomości. 2. Niepowiadomienie przez organ administracji wszystkich stron o toczącym się postępowaniu w spawie zatwierdzenia planu realizacyjnego inwestycji jest nie tylko sprzeczne z przepisami postępowania administracyjnego (art. 61 § 4 kpa), lecz także rodzi negatywne skutki społeczno-gospodarcze i koliduje z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.). 3. przesłanką wydania decyzji na postawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64 z późn. zm.) jest wykonywanie robót zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym (lokalizacją szczegółową). Jeżeli jednak właściciel gruntu nie uczestniczył w postępowaniu o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z winy organu, nie jest wobec niego spełniony warunek z art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, dotyczący zgodności robót z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową (planem realizacyjnym). Należy też przytoczyć wyrok z dnia 18 czerwca 1984 r. SA/Kr602/82 "Właściciel nieruchomości przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego na realizację inwestycji uspołecznionej uczestniczy jako strona w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym ustalenia miejsca i warunków realizacji tej inwestycji oraz zatwierdzenia jej planu realizacji". Z załączonej decyzji z dnia [...] marca 1971 r. nie wynika, aby stroną postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją był J. R. Jednakże decyzja z dnia [...] czerwca 1971 r. nawiązuje do tego planu jako podstawy ograniczenia praw właścicielskich J. R. Tak więc organ administracji publicznej kontrolując decyzję z dnia [...] czerwca 1971 r. powinien był ustalić czy wnioskodawca uczestniczył w wydawaniu obu decyzji administracyjnych oraz czy i jakie kroku zostały podjęte przez organ administracji w celu wypłaty odszkodowania, którego jak twierdzi J. R., nie otrzymał. Decyzja z dnia [...] czerwca 1971 r. zawiera zbyt lakoniczne uzasadnienie, aby można potraktować je jako ustalenie przesłanek jakie dawały podstawę do przeprowadzenia linii w tym miejscu oraz posadowienie stacji na tej nieruchomości. W decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny w ogóle nie zawarto uzasadnienia. Wynika więc, że organ nie badał okoliczności podstawowej – celowości inwestycji i jej przebiegu. Stosownie do art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Nie ulega wątpliwości, że właściciel nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, ma interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu dotyczącym jego nieruchomości. W szczególności inwestycje liniowe i sieciowe ograniczają właściciela w jego prawach, często w drastyczny sposób redukują możliwość użytkowania nieruchomości bez żądnego odszkodowania. Poglądowi temu nie przeczy fakt stwierdzenia w omawianych decyzjach zgodności rozmiaru projektowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wszak w ramach tego samego planu zagospodarowania przestrzennego konkretne rozwiązania mogą być bardziej lub mniej uciążliwe dla właściciela nieruchomości. Rozwiązania urbanistyczne i architektoniczne mogą być wielowariantowe i rzeczą organu jest godzić uwarunkowania techniczne ze słusznym interesem obywateli. Są to istotne okoliczności dla niniejszej sprawy, które Wojewoda [...] i Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast powinni ustalić i ocenić. Brak ten uniemożliwia obecnie ocenę czy decyzja o której stwierdzenie nieważności wniósł J. R., wydana została zgodnie z regułami postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz regułami przewidzianymi ustawą z dnia 31 stycznia 1962 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1975 r. Nr 11 poz. 67) i jej przepisów wykonawczych. Powołując się w decyzji na inną decyzję, organy administracji publicznej winny również zbadać decyzję pierwotną pod kątem jej zgodności z prawem. Z powyższych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i Wojewody [...] uchylił. Na zasadzie art. 152 cytowanej ustawy stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a o kosztach rozstrzygnął na zasadzie art. 200 tej ustawy.