I SA 152/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych Bractwa [...] [...] 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2002 r. nr [...]; 2) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz H. S. kwotę 10 zł (słownie: dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [....] grudnia 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzje z dnia [...] września 2002 r. nr [...] odmawiającą wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych Bractwa [...] [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ rejestrowy po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2002 r. o wpis Bractwa [...] [...] do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych decyzją z dnia [...] września 2002 r. odmówił Bractwu [...][...] wpisu do Rejestru. W uzasadnieniu tej decyzji organ rejestrowy stwierdził, że wniosek o wpis do Rejestru nie zasługuje na pozytywne rozpatrzenie, gdyż zawiera treści pozostające w sprzeczności z przepisami ustaw chroniących władzę rodzicielską, bezpieczeństwo i porządek publiczny. W dniu [...] listopada 2002 r. do organu rejestracyjnego wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpisu do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych Bractwa [...] [...]. We wniosku tym zarzucono organowi rejestrowemu, że uzasadnienie swojej decyzji z dnia [...] września 2002 r. opiera na wyrwanych z kontekstu fragmentach wniosku o wpis, którym nadał błędne znaczenie. Wnioskodawcy stwierdzili także, że organ rejestrowy bezpodstawnie przypisał Bractwu [...] [...] rozprzestrzenianie dokumentu o nazwie "Sekty – Raport Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji." Wnioskodawcy zwrócili się również o nadesłanie listy osób będących nadawcami listów kierowanych między innymi do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz kopii samych listów, na które powołał się organ rejestrowy w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu rejestrowego argumenty wnioskodawców nie mogą być uwzględnione. Zarzut wnioskodawców dotyczący błędnej interpretacji treści wniosku o wpis do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych Bractwa [...] [...], a także złej woli organu rejestrowego przy jego interpretowaniu, nie jest uzasadniony. Zdaniem organu rejestrowego fragment wniosku o wpis do Rejestru Bractwa [...] [...]: "(...) chora apodyktyczna władza rodzicielska o strukturze feudalnej prowadząca do wyniszczenia jednostki, (...) jest przedmiotem zainteresowania i kompleksowej terapii, przemiany i oczyszczenia w procesach prostych i przystępnych ćwiczeń Laya Tantra." – dowodzi, że wnioskodawcy nie respektują konstytucyjnego prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Organ rejestrowy nie twierdzi, że dokument o nazwie "Sekty – Raport Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2000 r." został rozesłany do szkół na terenie kraju i środków masowego przekazu przez Bractwo [...] [...]. Organ rejestrowy zauważa jednak, że zamieszczenie w Biuletynie Informacyjnym Himawanti Laya Sangha Światło Himawanti, dołączonych do wniosku o wpis do rejestru jako "Informacja o formach życia religijnego i metodach działania KOŚCIOŁA Bractwa [...] [...]", dokumentu "Sekty – Raport Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2000 r. (fragmenty rządowego raportu)" świadczy o identyfikowaniu się Wnioskodawców z zamieszczonymi w Raporcie treściami godzącymi w zasady wolności sumienia i wyznania i porządek publiczny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucono organowi rejestrowemu, że w decyzji z dnia [...] września 2002 r. powołał się na listy członków i sympatyków Bractwa [...] [...], nie załączając ich kopii do decyzji. Zdaniem organu rejestrowego zarzut ten jest bezpodstawny. Przedmiotowe listy znajdują się w aktach sprawy. Art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznaje wnioskodawcom prawo przeglądania akt sprawy w każdym stadium postępowania, sporządzanie z nich notatek i odpisów. Z tego uprawnienia nie można wywodzić obowiązku organu rejestrowego do przygotowania i przesłania wnioskodawcom kopii listów zgromadzonych w trakcie postępowania w sprawie wpisu do Rejestru Bractwa [...] [...]. Organ rejestrowy stwierdza, że Wnioskodawcy nigdy nie zgłosili chęci przejrzenia akt sprawy, czy sporządzenia z nich odpisów. W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2002 r. H. S. zarzuciła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest dla Bractwa [...] [...] krzywdzące i oparte na wybiórczym i tendencyjnym cytowaniu przez organ informacji o prowadzonej przez Bractwo działalności, co całkowicie wypaczyło ich sens. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 20.01.2003 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów niż podniesiono w skardze. Przepis art. 134 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną dokonuje oceny czy przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia prawa i to niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Oceniając przedmiotową decyzję zgodnie z kompetencjami Sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania. Stosownie do art. 31 ustawy z 17.05.1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2000 r., Nr 26, poz. 319) prawo złożenia wniosku o dokonanie wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych przysługuje co najmniej 100 obywatelom polskim posiadającym pełną zdolność do czynności prawnych. We wniosku tym Wnioskodawcy składają listę zawierającą swoje imiona i nazwiska daty urodzenia, miejsca zamieszkania, numery i cechy dokumentów tożsamości oraz składają notarialnie potwierdzone podpisy. Z tak sformułowanego przepisu wynika jednoznacznie, że wszyscy wnioskodawcy są stronami postępowania i organ zobligowany jest zapewnić im możliwość czynnego udziału w tym postępowaniu. W niniejszej sprawie organ naruszył tą podstawową zasadę postępowania, wyrażoną w art. 10 kpa. Organ nie doręczył wszystkim wnioskodawcom zarówno decyzji z dnia [...].09.2002 r. jak i decyzji z dnia [...].12.2002 r. wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Decyzje te zostały doręczone tylko jednemu z wnioskodawców – J. W. i organ zwrócił się do niej o poinformowanie pozostałych wnioskodawców o wyniku postępowania w sprawie wpisu do rejestru (pismo organu z dnia [...].10.2002 r.). Należy zauważyć, że J. W. nie była pełnomocnikiem pozostałych stron postępowania i nie reprezentowała ich w tym postępowaniu. Takiego sposobu doręczenia decyzji stronom postępowania jak to uczynił organ w powołanym piśmie z [...].10.2002 r., nie przewidują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego jak i ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Tak więc organ swoim działaniem doprowadził do sytuacji, w której strony postępowania bez swojej winy nie brały w nim udziału, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Dopiero postępowanie przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa, w którym strona będzie miała możliwość czynnego udziału pozwoli organowi na wydanie prawidłowej decyzji. Ponieważ wskazaną wyżej wadą postępowania objęte jest całe postępowanie przed organem rejestrowym Sąd na zasadzie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu (...) wyeliminował z obrotu prawnego również decyzję poprzedzającą wydanie zaskarżonej decyzji. Wobec tego, że wskazana wyżej wada postępowania skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji, a postępowanie przed organem rejestrowym musi być przeprowadzone jeszcze raz z udziałem wszystkich stron, to Sąd nie badał zgodności z prawem merytorycznej treści zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu (...) w zw. z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę (...) powołanej na wstępie uzasadnienia.