I SA 1598/02
WyrokWSA w Warszawie2004-03-31
Skład orzekający: Monika Nowicka, Joanna Banasiewicz, Cezary Pryca
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej, która ustaliła odszkodowanie dla byłego właściciela nieruchomości, może zostać wydana z naruszeniem przepisów o stwierdzaniu nieważności decyzji, jeśli decyzja pierwotna nie mogła wywołać skutków prawnych w sferze praw rzeczowych?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej zasadnie stwierdził nieważność decyzji o przyznaniu odszkodowania, ponieważ decyzja pierwotna, która miała stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania, nie mogła wywołać skutków prawnych w sferze praw rzeczowych przysługujących spółdzielni do nieruchomości. Brak związku przyczynowego między wadliwą decyzją a szkodą uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminnej Spółdzielni "X" na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody ustalającej odszkodowanie dla spółdzielni. Spółdzielnia była pierwotnie właścicielem nieruchomości, jednak decyzja Naczelnika Gminy z 1983 roku orzekła o wygaśnięciu prawa użytkowania tej nieruchomości. Wojewoda w 2001 roku ustalił odszkodowanie dla spółdzielni, a następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność tej decyzji, co zostało utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją. Skarżąca spółdzielnia zarzuciła naruszenie Konstytucji i sprzeczność z orzecznictwem NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Cezary Pryca spr. Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni "X" w D. z siedzibą w C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę
I SA 1598/02
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2002 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzeniu z urzędu nieważności decyzji z [...] września 2001 roku numer [...] Wojewody [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1961 roku Repertorium [...] Skarb Państwa, działając w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, sprzedał i przeniósł na Gminną Spółdzielnię "X" w C. własność nieruchomości położonych w C. i oznaczonych, jako działki gruntu o numerach [...],[...],[...],[...] o powierzchni [...] arów [...] metry kwadratowe.
Na podstawie wniosku z [...] stycznia 1962 roku dla nieruchomości położonych w C. i oznaczonych, jako działki gruntu numerami [...],[...],[...],[...] została założona księga wieczysta Kw. [...], w której w dziale drugim jako właściciela wpisano Gminną Spółdzielnię "X" z siedzibą w C.
Na skutek uchwały Walnego Zgromadzenia Przedstawicieli Gminnej Spółdzielni "X" w D. z [...] grudnia 1974 roku oraz uchwały Walnego Zgromadzenia Przedstawicieli Gminnej Spółdzielni "X" w C. z [...] grudnia 1974 roku, doszło do połączenia wymienionych wyżej spółdzielni z tym, że spółdzielnią przejmującą była Gminna Spółdzielnia "X" w D.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 1974 roku Sąd Powiatowy w O. wpisał do rejestru spółdzielni Gminną Spółdzielnię "X" w D. z siedzibą w C., jako powstałą z połączenia dwóch spółdzielni.
Po rozpatrzeniu wniosku Gminnej Spółdzielni "X" w D. z siedziba w C., decyzją z dnia [...] września 1983 roku numer [...] Naczelnik Gminy w D. orzekł o wygaśnięciu dla Gminnej Spółdzielni "X" w D. z siedzibą w C. prawa użytkowania nieruchomości położonej w C. i oznaczonej, jako działka numer [...] o powierzchni [...] hektara oraz orzekł o włączeniu tej nieruchomości do administracji Państwowego Funduszu Ziemi.
Decyzją z dnia [...] marca 1992 roku numer [...] Wojewoda [...] stwierdził, że Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w W. , jako zarządca nieruchomości Skarbu Państwa, stało się z dniem [...] grudnia 1990 roku użytkownikiem wieczystym działki gruntu oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] hektara i właścicielem budynków usytuowanych na tym gruncie.
W dniu [...] czerwca 1999 roku Gminna Spółdzielnia "X" w D. z siedzibą w C. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1983 roku numer [...] Naczelnika Gminy w D.
Decyzją z dnia [...] marca 2001 roku numer [...] Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w D. z [...] września 1983 roku numer [...] została wydana z naruszeniem przepisu art.156 § 2 k.p.a. i nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawne.
Gminna Spółdzielnia "X" w D. z siedzibą w C. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej odszkodowania za szkodę, jaką poniosła na skutek wydania w dniu [...] września 1983 roku przez Naczelnika Gminy w D. decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia [...] września 2001 roku numer [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art.160 k.p.a., orzekł o ustaleniu dla Gminnej Spółdzielni "X w D. z siedzibą w C., jako dawnemu właścicielowi działki oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] hektara, położonej w C., odszkodowanie w kwocie [...] złotych i wskazał Starostę [...], jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, działając z urzędu w oparciu o przepis art.156 § 1 pkt.2 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji z [...] września 2001 roku numer [...] Wojewody [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2002 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Na decyzję z dnia [...] czerwca 2002 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Gminna Spółdzielnia "X" w D. z siedzibą w C. Strona skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia art.2 i art.77 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zarzut sprzeczności z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że przed wydaniem przez Naczelnika Gminy w D. decyzji z [...] września 1983 roku numer [...], Gminna Spółdzielnia "X" w D. z siedzibą w C. była właścicielem działki gruntu położonej w C. i oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] hektara. Na podstawie aktu notarialnego z [...] grudnia 1961 roku Repertorium [...] tytuł własności do opisanej wyżej działki gruntu uzyskała Gminna Spółdzielnia "X" w C., która w oparciu o uchwały walnych zgromadzeń gminnych spółdzielni została w 1974 roku przejęta przez Gminną Spółdzielnię "X" w D. z siedzibą w C. Oznacza to, że decyzja z [...] września 1983 roku numer [...] Naczelnika Gminy w D., dotycząca wygaszenia prawa użytkowania do w/w działki gruntu dla Gminnej Spółdzielni "X" w D. z siedzibą w C., nie mogła wywołać skutków prawnych w sferze praw rzeczowych przysługujących temuż podmiotowi do wskazanej wyżej nieruchomości. Zarówno przed wydaniem opisanej wyżej decyzji, jak po jej wydaniu, Gminnej Spółdzielni "X" w D. z siedzibą w C. przysługiwał tytuł własności do nieruchomości położonej w C. oznaczonej, jako działka numer [...] o powierzchni [...] hektara. Podmiot ten miał wszelkie podstawy prawne do wykonywania swego prawa własności, a w szczególności dysponował księgą wieczystą numer Kw. [...] i uchwałami walnych zgromadzeń dotyczącymi połączenia gminnych spółdzielni, a także postanowieniem Sądu Powiatowego w O. o wpisie do rejestru spółdzielni wraz z oznaczeniem podstawy tegoż wpisu. Co więcej z akt sprawy wynika, że także obecnie istnieją dwie księgi wieczyste dotyczące działki numer [...] położonej w C., w których jako właściciele tej nieruchomości figurują dwa różne podmioty. W 1992 roku została założona księga wieczysta Kw. [...], która swym zakresem obejmuje nieruchomość położoną w C. oznaczoną, jako działka numer [...] i w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa.
Stosownie do treści art.160 § 1 k.p.a. roszczenie o odszkodowanie służy stronie, która poniosła szkodę, na skutek wydania decyzji nieważnej albo wydania decyzji z naruszeniem prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że przepis art.160 k.p.a. nie reguluje odrębnie związku przyczynowego, jaki musi zaistnieć pomiędzy decyzją co do której zapadło rozstrzygnięcie o jej nieważności bądź wydaniu jej z naruszeniem prawa a powstałą szkodą, stąd też wobec treści § 2 tegoż przepisu odsyłającego do przepisów kodeksu cywilnego, strona dochodząca naprawienia szkody musi wykazać, że szkoda pozostaje w normalnym związku przyczynowym z wydaniem przez organ administracyjny wadliwej decyzji ( vide wyrok Sądu Najwyższego z 10.01.2001 I CKN 117/00 niepublikowany).
W tym stanie rzeczy należy uznać, iż zasadnie organ administracji publicznej uznał, że strona skarżąca nie wykazała aby między decyzją Naczelnika Gminy w D. a szkodą ( rozumianą, jako damnum emergens i lucrum cessans) zachodził normalny związek przyczynowy, o jakim mowa w art.361 § 1 k.c. W szczególności decyzja ta nie mogła w żaden sposób ograniczyć bądź wyłączyć uprawnień strony skarżącej, przysługujących jej w ramach najsilniejszego z praw rzeczowych-prawa własności.
Z tych względów uznać należy, iż zasadnie organ administracji publicznej stwierdził, iż zachodzi rażące naruszenie prawa skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło