I SA 1609/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech WSA Monika Nowicka Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lipca 2004 r. sprawy ze skargi Parafii [...] w P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę I SA 1609/03 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] umarzającą, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości o pow. [...] ha w P. w oparciu o art. 156 kpa w związku z przepisami ustawy z 20.03.1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzenie Funduszu Kościelnego. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Parafia Katolicka p.w. [...] w P., wnioskiem z dnia 24 lipca 2001 r., zwróciła się do Wojewody [...] o zwrot nieruchomości położonej w P. o powierzchni [...] ha, powołując się na art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisami ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz.U. Nr 9, poz. 87 ze zm.). Do wniosku załączono między innymi protokół z dnia 5 maja 1970 r. o przejęciu wyżej wymienionej nieruchomości od Parafii, a także pismo z dnia 3 marca 1995 r., w którym Gmina S. poświadcza, że z posiadanych przez nią rejestrów gruntów wynika, iż w roku 1970 odpisano z posiadanych przez Parafię gruntów przedmiotową nieruchomość i zarejestrowano na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi. W uzasadnieniu wniosku Parafia podniosła, iż wyżej wymienioną nieruchomość otrzymała na własność decyzją Rządu II Rzeczypospolitej. Po wojnie własność nieruchomości została Parafii bezprawnie odjęta na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi. Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdy występują ku temu przesłanki określone w art. 156Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, możliwe jest tylko wtedy, gdy istnieje akt administracyjny, którego stwierdzenia nieważności żąda strona. Koniecznym jest bowiem ustalenie, jaki organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności i w oparciu o jakie przepisy prawa materialnego wydana była decyzja. W niniejszym przypadku nie występuje w obrocie prawnym decyzja administracyjna, na mocy której Skarb Państwa przejął od Parafii Katolickiej w P. nieruchomość rolną położoną w P. Na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. wszystkie nieruchomości ziemskie związków wyznaniowych przeszły z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa na własność Państwa. Ustawa nie przewidywała potwierdzenia tego faktu decyzją administracyjną. W niniejszej sprawie pierwszym dokumentem, w którym jest mowa o działkach nr 13 i nr 44 w miejscowości P., jest pismo Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 6 grudnia 1968 r., skierowane do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., w którym stwierdzono, że Parafia Rzymskokatolicka w P. była w posiadaniu, bez uregulowanego stanu prawnego, nieruchomości rolnej położonej w P. o powierzchni [...] ha, w skład której wchodziły między innymi działki: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. Działki te, jak podano w tym piśmie, stanowiły własność Państwa i znajdowały się w użytkowaniu proboszcza, organisty i kościelnego Parafii P. od 1923 r. jako rezerwa gruntów państwowych. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. zobowiązane zostało tym pismem do protokolarnego przejęcia tych działek w administrację Państwowego Funduszu Ziemi, a następnie do spowodowania zawarcia umów dzierżawnych oraz wprowadzenia stosownych zmian w ewidencji gruntów. Następstwem wspomnianego zobowiązania był protokół sporządzony 5 maja 1970 r. w biurze Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w P., którym przejęto od Parafii działki o numerach [...] do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. Jest w nim ponadto wzmianka, że nieruchomość ta pochodzi z majątku rozparcelowanego przed 1939 r. Protokół ten w ocenie organu może być uznany wyłącznie za czynność techniczną, określającą nieruchomość oraz datę faktycznego jej przejęcia przez Skarb Państwa do zasobu Państwowego Funduszu Ziemi. Protokół ten nie jest ani decyzją, ani też postanowieniem w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a więc w odniesieniu do niego nie może być mowy o stosowaniu zasad określonych w kpa dotyczących zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji. W następnych latach działki nr [...], w wyniku scalenia gruntów, weszły w skład kompleksu gruntów Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej i przekazane zostały do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa a Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa sprzedała je osobom fizycznym. Obecnie działka nr [...] jest częścią działki nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej własność P. C. a działka nr [...] jest częścią działki nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej własność M. C. W trakcie prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie nie udało się zebrać ponadto innych dokumentów, które miałyby znaczenie w sprawie i pozwoliłyby na jej merytoryczne rozstrzygnięcie. Uzyskano tylko pismo z Archiwum Państwowego z dnia [...] sierpnia 2002 r. Znak: [...], które potwierdziło jedynie fakt braku dokumentów dotyczących Parafii w P., w tym orzeczenia, które stanowiłoby podstawę przejęcia nieruchomości przez Skarb Państw. W niniejszym przypadku brak jest dokumentów, brak jest przepisów prawa materialnego, aby terenowy organ administracji rządowej – wojewoda mógł w ogóle dokonać merytorycznej, zgodnej z prawem, oceny żądania zawartego we wniosku, dotyczącego zwrotu Parafii Rzymskokatolickiej w P. własności nieruchomości rolnej. Parafia Rzymskokatolicka p.w. [...] w P. wniosła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 05.2003 r. W skardze nie powołano żadnych zarzutów co do niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Skarżący powołuje się na "zalecenie" organu odwoławczego odwołania się do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Również skarżący nie podnosi w skardze żadnych zarzutów, co do niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Skarżący we wniosku z dnia 24.07.2001 r., skierowanym do organu I instancji, domaga się "zwrotu działki" opisanej w tym wniosku, na podstawie art. 156 kpa w związku z ustawą z 20.03.1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i ustanowieniu Funduszu Kościelnego (Dz.U. Nr 9, poz. 87 ze zm.). Przepis art. 156 kpa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji, a poprzez art. 126 kpa odnosi się także do postanowień. Skarżący powołując się we wniosku na art. 156 kpa nie wskazuje decyzji bądź też postanowienia, do których w rozpoznawanej sprawie miałby zastosowanie przepis art. 156 kpa. Organ, mimo podjętych poszukiwań, nie znalazł decyzji bądź postanowienia na podstawie, których doszło do przejęcia przez Skarb Państwa od Parafii przedmiotowego gruntu. Prawidłowo organy obu instancji uznały, że przedstawione przez wnioskodawcę kserokopie dokumentów dotyczących przejęcia tego gruntu przez Skarb Państwa, a to pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z 6.12.1968 r. skierowanego do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. oraz protokołu z 5.05.1970 r., nie są ani decyzjami ani postanowieniami w rozumieniu przepisów kpa. Przepisy ustawy z 20.03.1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom (...) nie przewidywały potwierdzenia przejścia prawa własności nieruchomości ziemskich związków wyznaniowych na własność Państwa decyzją administracyjną. Wobec tego, że brak jest w sprawie przedmiotu postępowania tj. decyzji lub postanowienia, których dotyczyć miałoby stwierdzenie nieważności z przyczyn wymienionych w art. 156 kpa, organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Zgodnie również z prawem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji wyroku.