I SA 1611/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) NSA Cezary Pryca Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania wywłaszczeniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej I. D. kwotę 30 (trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1611/02 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania I. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania wywłaszczeniowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w K., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w C. przy Al. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 277 m2 oraz o ustaleniu odszkodowania z tego tytułu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje: Wojewoda [...], po rozpatrzeniu podania I. D. odmówił wznowienia postępowania we wskazanej wyżej sprawie zakończonej ostateczną decyzją wywłaszczeniową z powodu wskazania przez stronę jako podstawy do wznowienia postępowania okoliczności, które nie mieszczą się w katalogu podstaw do wznowienia postępowania. Odwołanie od powołanej decyzji organu wojewódzkiego wniosła I. D., podnosząc, iż organ nie przeprowadził rozprawy oraz mało wnikliwie przeprowadził postępowanie. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania podniósł, że organ wojewódzki odmówił wznowienia postępowania ze względu na to, że strona w żądaniu wznowienia podniosła zarzuty związane z wykonaniem decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, a więc tą sferą działania organu, która nie była objęta postępowaniem administracyjnym zakończonym tą decyzją. Wznowienie postępowania może nastąpić w razie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie natomiast strona jako przyczynę wznowienia postępowania podała okoliczność, iż nie wykonano pkt II powołanej decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej i nie wykonano zobowiązań polegających na wypłaceniu odszkodowania oraz nie zgłoszono zmian ewidencyjnych do Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych. Jak słusznie uznał w kwestionowanej decyzji organ wojewódzki, okoliczności te są związane nie z samym postępowaniem wywłaszczeniowym, ale ze sferą wykonania wywłaszczenia, a zatem nie mieszczą się w katalogu podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Skoro strona nie wykazała w podaniu wznowienie żadnej z podstaw do wznowienia postępowania wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 KPA, to w przedmiotowej sprawie niedopuszczalne było wznowienie postępowania. Zarzut naruszenia przez organ wojewódzki art. 89 KPA, poprzez nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, nie znajduje oparcia w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, ponieważ nie wystąpiła w sprawie żadna z przesłanek obligujących organ do przeprowadzenia rozprawy. Uznając zasadność rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję powyższą zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. D., zarzuciła, że decyzja ta została wydana "nie na temat", gdyż nie wnosiła o wznowienia postępowania wywłaszczeniowego, a o uchylenie klauzuli prawomocności decyzji wywłaszczeniowej, która została tej decyzji nadana z naruszeniem obowiązującego wówczas prawa. Zdaniem skarżącej przeprowadzenie rozprawy - po uprzednim podjęciu przez organ czynności określonych w art. 90 § 2 k.p.a. - było w sprawie niezbędne, gdyż wówczas doszłoby do wyjaśnienia niejasności. Według skarżącej decyzja wywłaszczeniowa nie powinna uzyskać klauzuli wykonalności, zarzuty podnoszone przeciwko niej znajdują potwierdzenie m.in. w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 18 poz. 94 z 1961 r.) oraz art. 10 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. (Dz. U. Nr 6 poz. 32). Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, podzielić należało stanowisko skarżącej, że postępowanie w sprawie niniejszej przeprowadzone zostało z uchybieniem przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kolejna zasada ogólna, sformułowana w art. 9 k.p.a. nakłada na te organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W postępowaniu w sprawie niniejszej cytowane przepisy nie były respektowane, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W dniu 18 października 2000 r. I. D. wystąpiła do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., znak [...] z dnia [...] czerwca 1968 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Wniosek ten przekazano do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, który 27 listopada 2000 r. zwrócił podanie do adresata wskazując, że organ winien na podstawie zebranych akt sprawę wyjaśnić, ustalić rzeczywiste intencje wnioskodawczyni i procedować stosownie do poczynionych ustaleń. Pismem z dnia 8 marca 2001 r. [...] Urząd Wojewódzki w K. powiadomił skarżącą, że jej wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji nie może być uwzględniony, bowiem Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 1999 r., odmówił stwierdzenia nieważności powołanej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu w postępowaniu z wniosku L. G.. Pismo to nie zawiera żadnych wyjaśnień, ani wskazówek dla wnioskodawczyni, których udzielenie wydaje się konieczne już choćby z tego względu, że jak wynika z kserokopii decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1999 r., [...] postępowanie nadzorcze toczyło się bez udziału w charakterze strony I. D.. W piśmie z dnia 26 marca 2001 r. skarżąca zaznaczyła, że nie zgadza się z treścią przesłanego jej pisma " oddalającego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej", ani z formą załatwienia sprawy, gdyż przede wszystkim nie zostały uwzględnione i wyjaśnione podstawowe zarzuty podnoszone w jej wniosku. Zauważyła, że postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji toczyło się bez jej udziału i L. G. wskazał zupełnie inne przyczyny unieważnienia decyzji. Mimo, że pismo to zakończone zostało sformułowaniem: " biorąc powyższe pod uwagę wnoszę zgodnie z art. 145 pkt 4 i 5 k.p.a. o wznowienie postępowania i wydanie decyzji" nadal nie udzielono skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wojewoda [...] decyzją z dnia 4 lutego 2002 r. odmówił wznowienia postępowania wywłaszczeniowego, bowiem strona nie powołała się na przesłanki wznowienia enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zaskarżoną decyzją utrzymał tę decyzję w mocy, nie odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte na skutek niezrozumienia zarzutów odwołującej się. I. D. podkreśliła w skardze, że nie wnosiła o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego, lecz cały czas zarzucała organowi wywłaszczeniowemu co innego - nadanie decyzji klauzuli prawomocności z naruszeniem obowiązującego wówczas prawa. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, uznać należało, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły we właściwy sposób postępowania w sprawie. Koniecznym bowiem było - po udzieleniu stosownych pouczeń - dokładne, jednoznaczne wyjaśnienie treści żądania skarżącej i dopiero wówczas winno być prowadzone odpowiednie postępowanie, po ustaleniu kręgu osób będących stronami i umożliwieniu im czynnego udziału w sprawie. Skoro I. D. występowała w sprawie niniejszej jako następca prawny byłej współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości to w aktach sprawy okoliczność ta powinna być udowodniona odpisem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (złożono jedynie kserokopię zezwolenia z dnia [...] stycznia 1981 r. wydanego przez Wydział Finansowy Urzędu Miejskiego w C.). Zauważyć także należy, że pominięto jako strony postępowania następców prawnych A. M., który jak wynika z decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu był współwłaścicielem tej nieruchomości. Z powyższych względów na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.