I SA 1614/02
WyrokWSA w Warszawie2004-04-01
Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Daniela Kozłowska, Marek Stojanowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nadaniu własności działki budowlanej wydana na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego może zostać uznana za nieważną, jeśli brak jest jednoznacznego wniosku właściciela nieruchomości wskazującego konkretnego nabywcę, a jedynie jego późniejsze wyjaśnienia i zgoda spadkobierczyni?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu drugiej instancji, uznając, że organy administracji nie wykonały w pełni wskazań zawartych w poprzednim wyroku NSA. W szczególności nie podjęto wszystkich niezbędnych działań w celu uzyskania akt postępowania, w którym wydano pierwotną decyzję o nadaniu własności działki, ani nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym przesłuchania stron, co naruszało zasady postępowania administracyjnego dotyczące prawidłowego gromadzenia i oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1983 r. o nadaniu własności działki budowlanej A. K. Skarżąca A. S. twierdziła, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ właścicielka nieruchomości S. K. nie wskazała A. K. jako nabywcy, a S. K. jest jedyną spadkobierczynią. Organy administracji odmawiały stwierdzenia nieważności, powołując się na późniejsze wyjaśnienia A. S. i inne dowody. Po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez NSA, organy ponownie odmówiły stwierdzenia nieważności, co zostało zaskarżone do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska NSA Marek Stojanowski Protokolant Jolanta Zagrzejewska 30 rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w Przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
I SA 1614/02
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gmin w C. z dnia [...] czerwca 1983 r. o przekazanie na własność A. K. działki budowlanej oznaczonej jako działka nr [...].
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...].06.1983 r. Naczelnik Miasta i Gminy w C. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27 poz. 192) nadał na własność A. K. działkę budowlaną położoną w C. w granicach "O." oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 1743m2.
W dniu 14.09.1995 r. A. S. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, iż wskazana decyzja wydana zestala bez podstawy prawnej, bowiem właścicielka nieruchomości S. K. nie wskazała jako nabywcy nieruchomości A. K., a jedyną spadkobierczynią po byłej właścicielce nieruchomości jest wnioskodawczyni.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].09.1998 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w C.. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji, gdyż wydana została w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 6.07.1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, i w przedmiotowej sprawie brak jest przestanek przewidzianych w art. 156 § 1 Kpa, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności decyzji.
Od decyzji Wojewody [...] A. S. odwołała się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, który decyzją z dnia [...].11.1999 r. utrzymał zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].09.1998r. w mocy, uzasadniając, iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie zachodzą okoliczności, które dają podstawę do zastosowania art. 156 § 1 kpa.
Powyższa decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].11 1999r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 25.07.2001 r. sygn. akt I SA 461/00 orzekł o jej uchyleniu oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.1998 r. W uzasadnieniu
wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w przeprowadzonym postępowaniu nie zostało wyjaśnione jednoznacznie, czy kwestionowana decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w C. z dnia [...].06.1983r. została wydana po złożeniu stosownego wniosku przez S. K., co skutkowało naruszeniem art. 80 Kpa w stopniu mogącym mieć wypływ na wynik postępowania.
Wojewoda [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...].05.2002 r. orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w C. z dnia [...].06.1983 r, uzasadniając, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż była właścicielka gruntu, S. K. wskazała jako nabywcę działki A. K. o czym wnioskodawczyni wiedziała i wyraziła na powyższe zgodę.
Od powyższej decyzji Wojewody [...] A. S. odwołała się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Rozpatrując odwołanie stwierdzono, że na mocy Zarządzenia nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w C. z dnia [...].11.1981 r. w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa zagrodowego - jednorodzinnego w C. określonych nazwą "O." dokonany został podział nieruchomości o ogólnej pow. 4075m2, położonej w C. przy ul. [...] na działki zagrodowe i działki budownictwa jednorodzinnego. Nieruchomości lub ich części objęte wskazanym zarządzeniem przeszły na własność Skarbu Państwa, z wyjątkiem tych nieruchomości lub ich części, których właściciele w oparciu o przepisy art. 8 i 9 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, póz. 192), zachowali własność lub które zostały nadane na własność członkom ich rodzin decyzjami stwierdzającymi lub nadającymi własność działek.
Zawiadomieniem z dnia 20.03.1980 r. właścicielka nieruchomości S. K., została poinformowana o możliwości zachowania na własność jednej działki budowlanej lub o możliwości wskazania członka rodziny w celu nadania własności działki.
Decyzją z dnia [...].06.1983 r., nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy w C. w oparciu o przepisy ww. ustawy z dnia 6.07.1972 r. orzekł o nadaniu na własność na rzecz A. K. działki budowlanej położonej w C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 1743m2 .
Decyzja ta stała się ostateczna, a prawo własności nadanej działki zostało ujawnione w księdze wieczystej nr KW [...], prowadzonej w Sądzie Rejonowym w K.
Jak wynika z akt sprawy w dniu4.05.1995 r. odbyła się rozprawa administracyjna w, której udział wzięli A. K. oraz W. S., mąż wnioskodawczyni. Z uwagi na nieobecność A. S. podczas rozprawy administracyjnej, w dniu [...].05.1995 r., sporządzony został dodatkowy protokół na okoliczność wyjaśnień A. S. w przedmiotowej sprawie.
Z powyższego protokołu jednoznacznie wynika, iż A. S. wyraziła zgodę, aby jej matka S. K. wytypowała jako nabywcę jednej z działek budowlanych swego wnuka A. K. w celu "nie przekazania działki na Skarb Państwa(...)". Powyższe wyjaśnienia złożone przez A. S. wskazują, iż wiedziała o tym, że jej matka S. K. zamierza przekazać działkę budowlaną swemu wnukowi A. K. i wyraziła na to zgodę, aby nieruchomość stanowiąca działkę budowlaną nr [...] o pow. 1743 m2 nadana została na własność członkowi rodziny.
Jakkolwiek w aktach sprawy brak jest wniosku S. K., który wskazywałby jednoznacznie A. K. jako właściciela działki budowlanej, to w świetle wyjaśnień skarżącej nie może to stanowić wystarczającej przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta Gminy w C.. Mając bowiem na uwadze pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz całokształt okoliczności związanych z nadaniem A. K. na własność dziatki budowlanej, a w szczególności złożone w dniu 18.05.1995 r. wyjaśnienia A. S., uznać należy, iż była właścicielka nieruchomości S. K. wskazała swego wnuka jako nabywcę działki budowlanej i wyraziła zgodę na nadanie jej na własność A. K..
Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu administracyjnego złożyła A. S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że przydział działki A. K. nastąpił pomimo braku wniosku właścicielki gruntu S. K.. W aktach brak jest takiego wniosku, a brak tego wniosku
powoduje naruszenie art. 9 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości. Wniosku takiego nie może zastąpić "wskazanie" i "wyrażenie zgody", czemu dał wyraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 461/00.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosząc o jej oddalenie podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póżn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyraził już swoją ocenę i przedstawił wskazania, co do dalszego postępowania - w wyroku z dnia 25 lipca 2001 r. sygn. akt. I SA 461/00. Zgodnie z tą oceną Sąd uznał, iż nie został wyjaśniony przez organy administracji publicznej stan sprawy, co naruszało przepisy art. 7, 77 i 80 kpa. Zdaniem Sądu ponownie rozpoznając sprawę organ powinien podjąć starania do uzyskania akt postępowania w wyniku, którego doszło do wydania kwestionowanej decyzji. Powinien też dokonać oceny zawartych w aktach sprawy dokumentów.
Ocena ta stosownie do obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wiązała organy obu instancji orzekających w niniejszej sprawie. Stosownie zaś do art. 99 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające (...) ocena ta wiąże również wojewódzki sąd administracyjny.
Natomiast stwierdzić należy, iż organy nie zastosowały się do wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 25 lipca 2001 r. Przede wszystkim nie podjęły wszystkich
działań zmierzających do uzyskania akt postępowania administracyjnego, w którym wydano kwestionowaną decyzję. Organ I instancji zwrócił się ponownie do Urzędu Miast i Gmin w C. o nadesłanie przedmiotowych akt. Urząd stwierdził, iż całość dostępnych akt została już przekazana do Wojewody a innymi nie dysponują. Jednakże organy nie podjęły działań niezbędnych do ustalenia czy akta takie nie znajdują się we właściwym archiwum państwowym.
Należy bowiem zwrócić uwagę, iż postępowanie , w którym doszło do wydania w roku 1983 r. kwestionowanej decyzji odbyło się stosownie do zarządzenia Naczelnika Miast i Gmin w C. z dnia 30 maja 1980 r. w sprawie ustalenia i i podziału terenów budownictwa zagrodowego - jednorodzinnego w C. określonych nazwą "O." i dotyczyło nie tylko nieruchomości byłej właścicielki S. K.. Niezależnie od tego należy wskazać, że organy w zasadzie po wydaniu przedmiotowego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy i nie oparły swoich rozstrzygnięć na właściwie zgromadzonym materiale dowodowym.
Zwrócić bowiem należy uwagę, iż zgodnie z art. 86 kpa jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W niniejszej sprawie dowód ten nie został przeprowadzony, chociaż przesłuchanie stron t.j. skarżącej A. S. oraz właściciela przedmiotowej nieruchomości A. K. mogłoby wyjaśnić wątpliwości w sprawie, co do kwestii zgłoszonego bądź niezgłoszonego przez S. K. wniosku o przyznanie A. K. własności działki budowlanej w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego (...). Organy nie mogły w tym zakresie oprzeć się na protokole rozprawy i jej uzupełnienia przeprowadzonej w innej sprawie.
Z dowodu takiego w przypadku braku akt postępowania lub ich niekompletności może skorzystać, ale dowód ten powinien być przeprowadzony w niniejszej sprawie i to zgodnie z zasadami określonymi w rozdziale 4 kodeksu postępowania administracyjnego.
Z tych wszystkich względów sąd uznał, że nie zostały wykonane zalecenia zawarte w wyroku Sądu i nadal naruszone zostały przepisy dotyczące właściwego zgromadzenia materiału dowodowego i prawidłowej jego oceny. Sąd na zasadzie art.
art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c w zw. z art. 135 i art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło