I SA 1627/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jan Paweł Tarno /spr./ Sędziowie NSA Maria Wiśniewska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę I SA 1627/03 Uzasadnienie Decyzją z [...] czerwca 2003 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z [...] marca 2003 r. nr [...]o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty P. z [...] stycznia 2000 r. nr [...], orzekającą o zwrocie na rzecz następców prawnych byłych właścicieli, nieruchomości o pow. [...] ha, oznaczonej w ewidencji m. P. jako działka nr [...] w obrębie [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnoszący o wznowienie postępowania K. M. nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty P. z [...] stycznia 2000 r. nr [...]. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 136 pkt 3 i 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz U nr 115, poz. 741 ze zm.), a zatem odwołujący się nie mógł wywodzić legitymacji procesowej z tego przepisu, ponieważ nie posiadał tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości. Jego interes w tym postępowaniu był więc jedynie interesem faktycznym. Faktu tego nie zmienia podniesiona przez odwołującego się okoliczność, że w wyniku zwrotu nieruchomości utracił on bezpośredni dostęp ze swojej działki nr [...]do ul. [...], albowiem prawo dostępu do tej ulicy nigdy nie było przypisane do nieruchomości odwołującego się. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. M. uznał zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2003 r. za naruszającą art. 145 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 28 kpa i wniósł o jej uchylenie, a także o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu stwierdził, że kryterium "interesu prawnego" winno być rozumiane szerzej. Interpretacja, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości status strony przysługuje jedynie poprzedniemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcom prawnym oraz podmiotowi na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie jest błędna, ponieważ nie ujmuje wszystkich mających interes prawny w sprawie. Podkreślił, że nabywając swoją nieruchomość nabył określone prawa wynikające z graniczenia z drogą publiczną, które utracił wskutek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. I w tym właśnie upatruje swojego interesu prawnego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono w niej, że zarzuty podniesione w skardze nie wniosły żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zajęte stanowisko, bo skarżący nie wykazał w jaki sposób przedmiotowa decyzja ma wpływ na jego sytuację prawną. Dodano wreszcie, że działka skarżącego nr [...] ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, tj. do ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Wydanie takiej decyzji jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych będzie przykładowo miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. w formie zaświadczenia; gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną; gdy strona opiera swoje żądanie na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1. Natomiast niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych zachodzi, gdy żądanie takie pochodzi od osoby nie będącej stroną albo gdy złoży je strona nie posiadająca zdolności do czynności prawnych - por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 1998, s. 737 - 738. Z treści art. 149 § 2 kpa wynika jednoznacznie niemożność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw do jego wznowienia. Swoje rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania organy administracji oparły na uznaniu, że żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną pochodzi od osoby nie będącej stroną, albowiem K. M. nie posiadał interesu prawnego w tym postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym wnoszący pismo opiera swoje żądanie. Przy tym wszyscy są zgodni, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę - postanowienie NSA z 30 maja 1984 r., II SA 789/94. Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowił w dacie orzekania przez organy administracji o zwrocie nieruchomości, że poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że stronami postępowania prowadzonego na podstawie tego przepisu są poprzedni właściciel nieruchomości (jego następca prawny) oraz podmiot, który stał się właścicielem na skutek wywłaszczenia nieruchomości. Nie można również wywodzić interesu prawnego skarżącego z przepisów regulujących jego własności do nieruchomości sąsiedniej (działka skarżącego nr [...]), ponieważ nie występuje tu element bezpośredniości, w tym znaczeniu, że decyzja o zwrocie nieruchomości bezpośrednio wpływa na sytuację prawną skarżącego. I tak przecież nie mógłby on bronić swojego interesu w dostępie do ul. [...] na gruncie postępowania o zwrot nieruchomości nr [...], bo to nie ma najmniejszego znaczenia w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Trafnie zatem organy administracji uznały, że skarżący nie był stroną w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Starosty P. z [...] stycznia 2000 r. nr [...]. Jak już podkreślono, sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę zaskarżonych aktów i czynności pod względem zgodności z prawem. Skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, to skarga K. M. nie mogła zostać uwzględniona. Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.