I SA 1649/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Leszek Włoskiewicz WSA Daniela Kozłowska Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie choroby zawodowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i postanowienia Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane I SA 1649/03 UZASADNIENIE Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., wydanym na podstawie art. 140 w zw., z art. 97 § 2 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia A. B., utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z [...] marca 2003 r., podejmujące z urzędu zawieszone postanowieniem z [...] grudnia 2002 r. postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej. W uzasadnieniu organ powołał się na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. Oddział Terenowy W. z [...] grudnia, 2002 r.,którym zawieszono postępowanie w sprawie choroby zawodowej u A. B. do czasu wydania aktualnego orzeczenia lekarskiego przez jednostkę organizacyjną właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych. Organ ten pismem z 17 grudnia 2002 r. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. o wydanie aktualnego orzeczenia lekarskiego powiadamiając jednocześnie A. B. o konieczności zgłoszenia się na badania do tej jednostki. Jak wynika z pisma [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z 8 kwietnia 2003 r. A. B. po raz piąty nie zgłosił się na badania w wyznaczonym terminie. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor podjął postępowanie w celu wydania decyzji w oparciu o zgromadzony materiał. W uzasadnieniu postanowienia ostatecznego organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zażalenia, (w którym strona wywodzi, iż zawieszenie postępowania nastąpiło na wniosek, na podstawie art. 98 § 1 kpa, co wyklucza "wznowienie postępowania z urzędu", a ponadto nowe orzeczenie lekarskie nie może być nazwane zagadnieniem wstępnym), odmawiając im słuszności. Jako niezasadny organ ocenił zarzut pozbawienia skarżącego należnych praw, skoro w wydawanych decyzjach i postanowieniach zamieszczane były pouczenia w jakim trybie służy od nich odwołanie. Na składane skargi, w tym pismo z dnia 30 września 2002 r., Państwowy Wojewódzki Inspektor udzielił odpowiedzi. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. zarzucając, iż po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny organy nie podjęły żadnych działań w celu wyjaśnienia sprawy. Organy ignorowały kilkanaście przedstawionych dowodów na istnienie choroby u skarżącego. Wobec zaniechania działań przez Inspekcję skarżący, "postanowił ciężar dowodu wziąć na siebie" i dlatego wystąpił o zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1kpa. Na jego wniosek nastąpiło faktyczne zawieszenie postępowania, które dopiero po 15 miesiącach organ zawiesił, jednakże zlekceważono zażalenie, w którym strona powołuje się na przepis art. 98 § 1 kpa. Mimo wielokrotnych pism i monitów organy nie rozpoznały skargi z dnia 30 września 2002 r., jak również wadliwie załatwiały składane przez stronę liczne pisma, udzielając odpowiedzi, z którymi skarżący polemizuje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie zaś w obszernych wyjaśnieniach przedstawił przebieg postępowania i korespondencje ze stroną. Nie jest słusznym zarzut pominięcia kilkunastu dowodów, gdyż wszystkie materiały zostały dołączone do akt sprawy. Warunkiem wydania przez organy inspekcji sanitarnej decyzji o chorobie zawodowej jest spełnienie dwóch przesłanek: rozpoznanie choroby przez uprawnioną do orzekania jednostkę służby zdrowia oraz potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanego zachorzenia z wykonywana pracą zawodową. Orzeczenie lekarskie, potwierdzające chorobę zawodową stanowi więc warunek konieczny do wydania decyzji korzystnej dla sprawy. Zgodnie z wykładnią NSA orzeczenia lekarskie w tych sprawach mają cechę opinii biegłego. Bez tej opinii lub sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby. Z niezrozumiałych przyczyn działanie organów Inspekcji Sanitarnej i lekarzy z [...]WOMP w P. Oddział w W., zmierzające do uzyskania orzeczenia przez skarżącego, były przez niego torpedowane. W niniejszej sprawie, w której skarga została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, po wprowadzeniu reformy sądownictwa administracyjnego właściwym do jej rozpoznania jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.). Sąd ten orzeka na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, do czego Sąd jest uprawniony na podstawie art. 1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd ocenił, iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa. Sąd administracyjny podzielając pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2000 r. sygn. akt OPS 4/00 (ONSA 2000 nr 4, poz. 117) przyjął, że na postanowienie organu pierwszej instancji o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego stronie służy zażalenie na podstawie art. 101 § 3 kpa. Stosownie, więc do treści art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie ostateczne jest zaskarżalne do sądu administracyjnego. Postępowanie przed organami państwowej inspekcji sanitarnej w przedmiocie choroby zawodowej w tej sprawie prowadzono przez okres kilku lat, przy czym decyzje wydane w dniu [...] sierpnia 1999 r. (II instancji) i [...] czerwca 1999 r. (I instancji) zostały usunięte z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia ich nieważności wyrokiem NSA z 8 czerwca 2000 r. - I SA 1676/99. Ponownie wydana w tej sprawie decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] sierpnia 2000 r., odmawiająca stwierdzenia choroby zawodowej u A. B., została uchylona przez organ odwoławczy w dniu [...] października 2000 r., zaś sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia udzielając wytycznych, co do dalszego postępowania. Kolejnej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty nie wydano w sprawie, natomiast organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] października 2002 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił postępowanie do czasu uzyskania aktualnego orzeczenia lekarskiego. Wskutek zażalenia strony Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...] grudnia 2002 r. uchylił postanowienie I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejne zawieszenie postępowania, z powołaniem się na tę samą podstawę prawną i przyczynę zawieszenia, nastąpiło w dniu [...] grudnia 2002 r. Organ I instancji postanowienie doręczył stronie [...] grudnia 2002 r. Akta sprawy nie zawierają wprawdzie dowodu doręczenia postanowienia, lecz w złożonym na nie zażaleniu z [...] grudnia 2002 r. A. B. podaje tę datę. Wobec braku dowodu przeciwnego należy przyjąć, iż zażalenie złożone zostało w ustawowym terminie. O tym, iż pismo z 30 grudnia 2002 r. stanowiło zażalenie świadczy nie tylko jego nazwa, lecz także treść, w której wydany akt określa się jako ułomny, kwestionuje użycie określenia "zagadnienie wstępne", żąda zmiany okresów zatrudnienia oraz powiadomienia o postanowieniach Zespołu Szkół [...]. Jak wynika z akt zażalenie to nie zostało rozpatrzone – stosownie do wymagań art. 141 i art. 133 i 138 w zw. z art. 144 kpa. Nie można bowiem uznać za rozpatrzenie zażalenia, skierowanego do organu wyższego stopnia, wydanie przez organ I instancji postanowienia z dnia [...] stycznia 2003 r. prostującego w trybie art. 113 § 1 kpa zaistniałe błędy pisarskie. Z uwagi na odesłanie, zamieszczone w art. 126 kpa do przepisów odnoszących się do decyzji, wydanie postanowienia z [...].12.2002 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego – w myśl art. 110 kpa – wiązało organ z chwilą doręczenia go stronie. Złożenie zażalenia przez A. B. spowodowało, iż postanowienie o zawieszeniu nie stało się ostateczne. W takiej sytuacji nie można przyjąć, iż postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej zostało zawieszone ostatecznie. Podjęcie postępowania, uregulowane w art. 97 § 2 kpa, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy występuje stan zawisłości sprawy i wystąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. Podjęcie postępowania na podstawie art. 97 § 2 kpa, które nie nosiło cech zawisłości, rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z powyższych względów Sąd stwierdził nieważność obu postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 tej ustawy. Dodatkowo należy zauważyć, iż w sprawie tej nie występowała także przesłanka ustąpienia przyczyn zawieszenia postępowania, gdyż przyczyny zawieszenia, w toku postępowania nie miały miejsca. Wadliwym było zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, przy przyjęciu, iż zagadnieniem wstępnym było wydanie aktualnego orzeczenia lekarskiego. Jak wynika z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z póz. zm.) rozpoznawanie chorób zawodowych przez właściwe jednostki organizacyjne służby zdrowia i wydawanie orzeczeń lekarskich stanowi część postępowania w sprawie choroby zawodowej. Przepis § 9 ust. 1 przewiduje m.in. odpowiedni tryb odwoławczy, gdy pracownik nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Na podstawie orzeczenia lekarskiego i wyników dochodzenia epidemiologicznego organy inspekcji sanitarnej – stosownie do § 10 rozporządzenia – wydają decyzję stwierdzającą chorobę zawodową lub brak podstaw do jej uznania. Czynności te mają miejsce w toku tego samego postępowania, wszczętego zawiadomieniem o podejrzeniu o chorobę zawodową, o którym stanowi przepis § 3 rozporządzenia. Nie jest więc uzasadnionym traktowanie orzeczenia lekarskiego jako kwestii prejudycjalnej w tym postępowaniu. Stwierdzenie nieważności postanowień spowoduje konieczność rozpatrzenia przez organ odwoławczy zażalenia skarżącego z dnia [...] grudnia 2002 r. na postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] grudnia 2002 r.