I SA 1655/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Janina Antosiewicz (spr) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.P. na niewydajnie decyzji względnie postanowienia Rektora Uniwersytetu ... w przedmiocie odpłatności za studia postanawia: odrzucić skargę I SA 1655/03 UZASADNIENIE Z.P. w dniu 21 lipca 2003 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na odmowę wydania decyzji przez Prorektora Uniwersytetu ..., wyrażoną w piśmie z ... czerwca 2003 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za VII semestr studiów na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu .... Skarżący zarzuca naruszenie prawa przez odmowę wydania decyzji, ustalającej wysokość opłaty za VII semestr studiów wraz ze wskazaniem podstawy prawnej roszczenia Uniwersytetu w stosunku do skarżącego, błędne pouczenie i utwierdzenie w błędnym przekonaniu o obowiązku odpłatności za studia na Wydziale Prawa i Administracji oraz szykanowanie za podejmowanie prób uregulowania sytuacji prawnej, polegające na stosowaniu wobec skarżącego obstrukcji administracyjnej. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieistnienia obowiązku odpłatności za VII semestr i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż działania Rektora są bezprawne i naruszają zasadę demokratycznego państwa prawa. Istnieje podstawa prawna do wydania decyzji ustalającej wysokość odpłatności – art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 161 tej ustawy. Osobnym zagadnieniem jest niemożność wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty z braku podstaw prawnych do ustalenia obowiązku odpłatności. W sprawie skarżącego została wydana ....05.2002 r. decyzja ostateczna Prorektora U... o skreśleniu go z listy studentów IV roku. W decyzji tej organ wyjaśnił, iż skarżący został przyjęty w trybie § 29 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie ... na II rok studiów wieczorowych (jako student S.) z obowiązkiem wyrównania różnic programowych. Powołany § 29 regulaminu brzmi następująco: Student może za zgodą właściwych dziekanów studiować poza swoim kierunkiem podstawowym na dowolnej liczbie kierunków i dowolne przedmioty także w różnych szkołach, o ile wypełnia wszystkie obowiązki związane z tokiem studiów. Decyzja w sprawie przyjęcia na studia nie została wydana, zdaniem skarżącego, nie może być on adresatem decyzji ustalającej wysokość opłaty za studia. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Organ wyjaśnił skarżącemu w piśmie z dnia ... czerwca 2003 r., iż opłaty za zajęcia dydaktyczne dla studiów wieczorowych Rektor ustala – na wniosek Rady Wydziału – dla ogółu studentów w danym roku akademickim i na danym roku studiów, a nie indywidualnie dla każdego z nich. Brak jest więc podstaw prawnych do wydania studentom indywidualnych decyzji, ustalających wysokość opłat za zajęcia dydaktyczne. Powyższe potwierdzają orzeczenia NSA wydane w sprawach I SAB 397/01 i I SAB 15/03. Na rozprawie skarżący popierając skargę oświadczył, że domaga się wydania przez Rektora decyzji ustalającej odpłatność za studia lub postanowienia o braku podstaw do wydania decyzji, zaś intencją jego jest podważyć odpłatność za studia w jego przypadku. Zdaniem Z.P. skarży niewydanie decyzji, czyli bezczynność Rektora. Badając wniesioną skargę po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego Sąd uwzględnił, iż w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1-4 tej ustawy sąd administracyjny sprawuję kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach indywidualnych przez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż wyżej wymienione akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przypadkach wyżej wskazanych skarga przysługuje także na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 6 ustawy). Organ administracji publicznej w sprawach, w których ustawa przewiduje jego właściwość, obowiązany jest wydać decyzję na podstawie art. 104 kpa, a więc rozstrzygającą sprawę co do istoty, albo w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji. Oprócz powołanej wyżej podstawy proceduralnej musi istnieć przepis prawa materialnego, który przewiduje powinność działania organu administracji w drodze wydania decyzji. Decyzja wydana w sytuacji gdy żaden z przepisów prawa nie upoważnia organu do działania w tym trybie, jako wydana bez podstawy prawnej, jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jeśli chodzi o postanowienia to na podstawie art. 126 kpa zasady powyższe mają również zastosowanie do tych aktów. Powołany przez skarżącego przepis art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) przewiduje możliwość pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne z wyłączeniem zajęć dydaktycznych na studiach dziennych w uczelniach państwowych chyba, że są powtarzane z powodu niezadawalających wyników w nauce. Przytoczony, jako wiążący się z tym art. 161 ustawy, nakazuje, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, stosować odpowiednio przepisy kpa. Z przepisów tych nie wynika jednakże obowiązek wydawania przez rektora uczelni decyzji w sprawie ustalania wysokości opłat ponoszonych przez poszczególnych studentów. Konkretyzacja kompetencji rektora wyższej uczelni nastąpiła w akcie wykonawczym tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz. U. Nr 84, poz. 380 z późn. zm.), które jednakże upoważniło organ uczelni do jednostronnego ukształtowania stosunków prawnych ze studentami w tej kwestii w drodze zarządzenia. Również z Regulaminu studiów w Uniwersytecie ... (§ 36) wynika, iż kwestia odpłatności za studia podlega regulacji przez Rektora w drodze zarządzenia, wydanego po zasięgnięciu opinii rady wydziału i organu samorządu studenckiego oraz podanego do wiadomości co najmniej na trzy miesiące przed rozpoczęciem roku akademickiego. Wykonując powyższą delegację Rektor Uniwersytetu ... wydał w dniu ... czerwca 1997 r. zarządzenie nr 3 w sprawie pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne na studiach dziennych, zaocznych, wieczorowych, eksternistycznych oraz na studiach podyplomowych i innych formach kształcenia. Akt ten, mający charakter wewnątrzzakładowego aktu generalnego, nie jest decyzją i nie stanowi podstawy do wydawania decyzji w odniesieniu do poszczególnych studentów. Jak wynika z § 4 opłaty za zajęcia dydaktyczne wnoszone są przez studentów przed rozpoczęciem roku akademickiego zaś szczegółowe terminy określa Wydziałowy Regulamin Opłat. W przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty i zwolnień właściwy jest Dziekan. Z powyższych względów udzielenie odpowiedzi przez Prorektora w dniu ... czerwca 2003 r. stanowiło prawidłowe załatwienie wniosku Z.P., a pisma tego nie można w żadnej mierze traktować jako rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wydania decyzji lub postanowienia uregulowanego w kpa. Żądanie ustalenia odpłatności przez Rektora za studia wieczorowe w drodze decyzji czy też postanowienia – jak tego domagał się skarżący na rozprawie – nie jest uprawnione, gdyż organ ten posiada kompetencje do uregulowania kwestii odpłatności za studia w drodze aktu ogólnego, do którego nie mają zastosowania przepisy kpa. W sprawach zwolnień od opłat z wniosku studenta Rektor jest organem odwoławczym. Z powyższych przyczyn Sąd podziela poglądy wyrażone we wcześniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w sprawach I SAB 397/01 i I SAB 15/05, iż skarga na niewydanie decyzji lub postanowienia przez rektora wyższej uczelni w przedmiocie ustalenia odpłatności za studia z wniosku konkretnej osoby jest niedopuszczalna. Trafności tego poglądu nie zmienia stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 13 października 2003 r. sygn. akt OPS 5/03, w której Sąd uznał kognicję sądu administracyjnego w sprawie zwolnienia z opłaty za zajęcia dydaktyczne jako dot. aktu indywidualnego władztwa zakładowego, do którego stosuje się odpowiednio przepisy kpa i przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. Cytowana uchwała dotyczyła bowiem zupełnie innego zagadnienia, a mianowicie zwolnienia z opłat za zajęcia dydaktyczne, nie zaś – ustalenia odpłatności za semestr studiów – czego domaga się skarżący. Reasumując powyższe należy stwierdzić, iż skarga zwalczająca stanowisko Rektora wyrażone w piśmie z dnia ... czerwca 2003 r. jak również w zakresie w jakim domaga się wydania decyzji przez Rektora ustalającej opłaty za semestr studiów i zarzutów bezczynności - jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kwestie trybu przyjęcia na studia wieczorowe i skreślenia, poruszane w pismach procesowych, wykraczają poza przedmiot tej sprawy, a ponadto w sprawie skreślenia z listy studentów zapadł już prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2002 r. I SA 1646/02 Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji.