I SA 1681/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie WSA Monika Nowicka NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości oddala skargę I SA 1681/03 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1999 r., nr [...] dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie nr [...] K., objętej księgą wieczystą nr [...]. gm. kat. B. opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił następujący stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1999 r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ust 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] ha, o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha oraz odmówił stwierdzenie nabycia przez Gminę K. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, położony w obrębie nr [..] K., objętych księgą wieczystą nr [...]. gm. kat. B., opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji komunalizacyjnej wystąpił B. G. – pełnomocnik żony Z. G. – zarzucając, iż została skomunalizowana prywatna własność Z. G., objęta księgą wieczystą [...] [...] gm. kat. B. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż przedmiotowa decyzja komunalizacyjna nie uwzględnia uchwały Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] lipca 1945 r. znak: [...] i odpisu stanu posiadłości gruntowej z dnia [...] maja 1958 r. wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Decyzja ta – zdaniem wnioskodawcy – została wydana w formie przestępstwa, w oparciu o sfałszowane dokumenty, uszczuplając stan majątkowy osoby, która nie brała udziału w postępowaniu i nie została poinformowana o decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie ze względu na to, że wnioskodawczyni nie przysługuje przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. W uzasadnieniu decyzji podał, że Z. G. nie przedstawiła dowodów świadczących o tym, że jest właścicielką nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji. Podstawowym dokumentem wskazującym na prawo własności jest wpis w księdze wieczystej. Wnioskodawczyni przedstawiła jedynie zaświadczenie Sądu Rejonowego dla K. Wydziału Ksiąg Wieczystych, że wykaz hipoteczny [...] [...] B. uległ zniszczeniu, co w żadnym razie nie potwierdza zawartych we wniosku twierdzeń. Także pozostałe przedstawione dokumenty nie świadczą o posiadaniu tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni przysługuje przymiot strony postępowania komunalizacyjnego, legitymujący w myśl art. 157 § 2 w związku z art. 28 kpa do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [....] z dnia [...] marca 1999 r., nr [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. B. G., pełnomocnik Z. G. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, powtarzając argumenty podnoszone wcześniej we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że wniosek nie zawiera żadnych istotnych dla sprawy nowych argumentów lub okoliczności, które mogły mieć wpływ na uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. i wydanie innego rozstrzygnięcia. Z. G. nie jest legitymowana do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Z żądaniem takim może jedynie wystąpić strona postępowania, a tą zgodnie z art. 28 kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa i właściwa gmina. Stroną takiego postępowania może być nadto osoba, która wykaże, że w sprawie nie chodzi o mienie państwowe, lecz o mienie stanowiące jej własność. Wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów świadczących o tym, że jest właścicielką nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji w niniejszej sprawie. Brak jest także dowodów na poparcie twierdzeń wniosku, że kwestionowana decyzja komunalizacyjna wydana została na podstawie sfałszowanych dokumentów. Dowód taki stanowiłoby tylko prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa. Okoliczności te mogłyby jednakże prowadzić jedynie do wznowienia postępowania w sprawie (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [... czerwca 2003 r. złożyła skargę Z. G. i podniosła, że droga publicznego korzystania o szerokości pasa dwa metry powstała jako samowola budowlana, odbiega od przepisów i jest zagrożeniem dla ludzi i mienia. Działka nr [...] powstała z odciętej części działki nr [...], której powierzchnia została zmniejszona z [...] m2 do [...] m2, powodując w tej sposób rażące naruszenie prawa budowlanego i cywilnego. Skarżąca uważa, że celowo wytargano karty z księgi wieczystej, aby nie istniały wpisy w niej dokonane. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznani przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, na żądanie strony lub z urzędu. Organ prowadzący postępowanie nadzorcze wskazał w uzasadnieniu decyzji, że stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina, gdyż przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest wyłącznie przekształcenie własnościowe, zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a zainteresowaną gminą w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego. Stronami postępowania komunalizacyjnego są zatem Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel mienia – i właściwa gmina, gdyż postępowanie to dotyczy interesu prawnego wymienionych podmiotów. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że mienie to stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że ma tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będących przedmiotem komunalizacji. Skarżąca podała wprawdzie, że część działki będąca jej własnością została zabrana pod drogę publiczną, lecz nie wykazała tytułu do tej działki. Dopóki zatem ten stan prawny nie zostanie zmieniony, skarżąca nie legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do gruntu i nie może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z braku dowodów własności właściwą drogą byłoby powództwo o ustalenie stanu prawnego nieruchomości skierowane do sądu powszechnego. Sąd podzielił argumenty przedstawione przez organ w uzasadnieniu obu decyzji nadzorczych i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.