I SA 1683/03

WyrokWSA w Warszawie2004-11-17

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Irena Kamińska, Anna Tarnowska-Mieliwodzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. może zostać przyznane, jeśli były właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.?
Ratio decidendi
Odszkodowanie za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. może zostać przyznane tylko wtedy, gdy były właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W przypadku, gdy nieruchomość znajdowała się w faktycznym zarządzie i użytkowaniu innej jednostki (np. spółdzielni budowlano-mieszkaniowej) i wybudowano na niej budynek przed tą datą, warunek ten nie jest spełniony, co wyklucza przyznanie odszkodowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, która przeszła na własność Państwa na mocy dekretu z 1945 r. Skarżący domagali się odszkodowania, argumentując, że byli właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością dopiero po 5 kwietnia 1958 r. Organy administracyjne odmówiły przyznania odszkodowania, wskazując, że nieruchomość była w posiadaniu Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej od października 1957 r., co oznaczało pozbawienie władania przed wskazaną datą.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska AWSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. D., J. S. i A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za grunt oddala skargę I SA 1683/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że przedmiotowa nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunt powyższej nieruchomości przeszedł na własność początkowo Gminy W. a następnie Państwa. W sprawach odszkodowań za grunty objęte działaniem dekretu mają obecnie zastosowanie przepisy art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 215 ust. 2 istnieje możliwość ustalenia odszkodowania za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu ustalił, że plan ogólny zabudowania W., umożliwiał przeznaczenie przedmiotowej działki przed dniem 21 listopada 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne, spełniony jest więc pierwszy z warunków wymienionych w art. 215 ust. 2. Natomiast z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że byli właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania wyżej wymienioną działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r., bowiem jak wynika z akt sprawy Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...]", objęła w posiadanie teren położony przy ul. [...], [...] w dniu [...] października 1957 r. Tym samym nie został spełniony drugi warunek umożliwiający ustalenie odszkodowania na podstawie aktualnie obowiązujących w tym zakresie przepisów. W skardze na decyzję Wojewody [...], spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości J. S. – K. D., J. S. i A. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędne przyjęcie, że J. S. utraciła władanie nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. W uzasadnieniu skargi powołano wyrok Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] listopada 1947 r., którym przywrócono J. S. posiadanie przedmiotowej działki, decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] o odmowie przyznania J. S. własności czasowej do tej nieruchomości. Dokumenty te, w ocenie skarżących, mają dowodzić, że do końca 1960 r. J. S. faktycznie władała tą nieruchomością. Do czasu zakończenia postępowania administracyjnego o przyznanie własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości brak było, w ocenie skarżących, podstaw prawnych do dysponowania działką na rzecz Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]". Brak było więc podstaw prawnych do przyjęcia przez organ, że J. S. została pozbawiona władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W rozpoznanej sprawie ocena zasadności wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], uzależniona jest od przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr. 46, poz. 453 ze zm.), który to przepis stanowi m.in., że odszkodowanie może być przyznane tylko za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu tj. przed dniem 21 listopada 1945 r., mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ uznał, że były właściciel J. S. została pozbawiona faktycznej możliwości władania przedmiotową działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza możliwość przyznania odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy działkę. Organ uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie, a stanowisko to znajduje potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym. Mianowicie w aktach administracyjnych na k. 4 znajduje się kserokopia zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] października 1957 r., zezwalającego Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" na budowę budynku mieszkalnego na terenie obejmującym przedmiotową działkę. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] października 1957 r., którego kserokopia znajduje się na k. 5 akt administracyjnych, [...] Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. przekazał Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]’ powyższy grunt w zarząd i użytkowanie. W piśmie skierowanym do Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1959 r. Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "[...]" podaje, że w dniu [...] października 1957 r. objęła w posiadanie teren położony przy ul. [...], [...] i wybudowała na tym terenie budynek mieszkalny o trzech kondygnacjach (k. 10 akt administracyjnych). Powołane dokumenty wskazują jednoznacznie, że pozbawienie faktycznej możliwości władania przez J. S. przedmiotową nieruchomością nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r., gdyż przed tą data nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]", który wybudowała na niej budynek mieszkalny o trzech kondygnacjach Prawidłowości poczynionych w tym zakresie ustaleń organu nie podważają argumenty przytoczone w uzasadnieniu skargi. Przywrócenie bowiem posiadania nieruchomości byłej właścicielce nastąpiło wyrokiem Sądu Grodzkiego z dnia [...] listopada 1947 r., co nie stało na przeszkodzie, że faktycznie nieruchomością tą władała Spółdzielnia "[...]", już przed 5 kwietnia 1958 r. Również i okoliczność, że decyzja o odmowie przyznania własności czasowej J. S. stała się prawomocna dopiero w 1961 r. nie dowodzi, że do tego czasu faktycznie władała ona tą nieruchomością. Zarzut skargi naruszenia art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest więc nieuzasadniony, gdyż nie zostało przez skarżących wykazane, by J. S. została pozbawiona faktycznej możliwości władania nieruchomością dopiero po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło