I SA 1689/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka NSA Marek Stojanowski Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę I SA 1689/02 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Wojewoda [...] wskazując przepis art. 15 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] listopada 1993 r., nr [...] przekazał na własność Gminy P. grunty Państwowego Funduszu Ziemi położone w P. o łącznej powierzchni 0,4118 ha, wraz ze znajdującymi się na nich składnikami majątkowymi, szczegółowo wykazanymi w kartach inwentaryzacyjnych nieruchomości stanowiących załącznik do decyzji. Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2000 r. A. B. - dzierżawca działek nr [...] i [...] położonych w P. - wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z powodu rażącego naruszenia prawa, w szczególności art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz art. 15 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie ze względu na to, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że wniosek nie zawiera żadnych nowych istotnych dla sprawy argumentów. Podkreślono, iż wnioskodawca nie jest legitymowany do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z żądaniem takim może jedynie wystąpić strona postępowania, a tą zgodnie z art. 28 Kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ponieważ interes wnioskodawcy ma w rozpatrywanej sprawie charakter interesu faktycznego, a nie interesu prawnego, który wynikać powinien z przepisu prawa materialnego, to nie może on być uważany za stronę postępowania. Stronami postępowania komunalizacyinego są Skarb Państwa i właściwa gmina, a samo postępowanie dotyczy przeniesienia własności nieruchomości ze Skarbu Państwa na właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich. Po zapoznaniu się z aktami przedmiotowej sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie znalazł również podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1993 r., nr [...] z urzędu. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. B.. Skarżący domagał się uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2002 r. i merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2000 r. – niezależnie od tego, czy wnioskodawca zostanie uznany za stronę postępowania. Skarżący podkreślił – powołując się na orzecznictwo sądowe, że w wypadku, gdy podmiot składający żądanie w trybie art. 61 § 3 k.p.a. nie ma przymiotu strony, lecz treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 k.p.a. wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powinno zostać wszczęte z urzędu. Organ winien tak uczynić mając na uwadze treść art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Za wszczęciem z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej przemawiają w sprawie niniejszej przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 107, poz. 464 ze zm.), która jest w stosunku do ustawy komunalizacyjnej lex posterior i lex specialis. Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 1992 r., zaś kwestionowana decyzja wydana została dopiero 10 listopada 1993 r., chociaż po dniu 1 stycznia 1992 r. wyłączone zostało stosowanie art. 15 ustawy komunalizacyjnej. Zdaniem skarżącego szereg zarzucanych przez niego uchybień formalnych również przemawia za stwierdzeniem nieważności decyzji, której dotyczył wniosek. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniach obu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę obowiązany był ocenić, czy kwestionowana decyzja jest zgodna z przepisami prawa. W przypadku, gdyby stwierdzone zostało naruszenie prawa wskazane w art. 145 § 1 powołanej ustawy zaskarżona decyzja winna zostać uchylona, bądź też należałoby stwierdzić jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa, czego konsekwencją byłoby ponowne rozpatrzenie żądania wszczęcia postępowania nadzorczego przez organy administracji. W żadnym natomiast przypadku sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku, o co wnosił skarżący. W sprawie niniejszej nie stwierdzono, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. Podstawową kwestią, która wymagała rozstrzygnięcia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w związku ze zgłoszonym przez A. B. żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1993 r., znak [...] było rozważenie, czy żądanie to pochodzi od strony postępowania. W rozumieniu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym to przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stanowisko zajęte w tej kwestii przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji uznać należało za prawidłowe. Konsekwencją braku po stronie A. B. przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego musiała być odmowa wszczęcia postępowania nadzorczego na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. Dodać należy, że rzeczą organu nadzoru jest rozważenie, czy istnieją przesłanki do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – w świetle okoliczności podniesionych przez osobę żądającą wszczęcia postępowania nadzorczego, która nie została uznana za stronę tego postępowania. Wyłącznie do tego organu należy uprawnienie do wszczęcia z urzędu takiego postępowania, przy czym zgodzić należy się z przytoczonym przez skarżącego podglądem, iż w przypadku, gdy podmiot składający żądanie w trybie art. 61 § 3 k.p.a. nie ma przymiotu strony, lecz treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 k.p.a. wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powinno zostać wszczęte z urzędu. Z tych względów na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.