I SA 1695/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka NSA Marek Stojanowski Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1695/02 UZASADNIENIE Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 154 § 1 i 2 oraz 155 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] w sprawie zmiany zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] oraz odwołania Zarządu Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] uchylił decyzje Wojewody [...] : z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] i z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] oraz odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r., nr [...]. W uzasadnieniu podano, co następuje: W dniu [...] listopada 2001 r. adwokat B. D. wniosła o uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Miasto [...], z mocy prawa, nieodpłatnie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), własności zabudowanej nieruchomości, położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka numer [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu podano, iż przedmiotową nieruchomość stanowiącą poprzednio własność O. S. przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] marca 1950 r., nr [...] dotyczącej wznowienia postępowania w sprawie Wytwórni [...] w P., zarządzenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] września 1950 r. w sprawie ustanowienia zarządu państwowego nad Przedsiębiorstwem Wytwórnia [...] w P. oraz orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] grudnia 1950 r. o przejęciu na własność Państwa Wytwórni [...] w P. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r., nr [...] stwierdził nieważność wyżej wymienionych decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy których Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości, wywołało skutek także w stosunku do orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] sierpnia 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego Przedsiębiorstwa Wytwórnia [...] w P., w którym to protokole jako część składową przedsiębiorstwa wpisano nieruchomość położoną przy ul. [...]. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] października 1996 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej Spółka z o.o. przekazało z dniem [...] listopada 1996 r. a spadkobiercy O. S. o przejęli budynek mieszkalny przy ul. [...]. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] uchylono ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r., nr [...], oraz odmówiono stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności rzeczonej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podkreślił w szczególności, że za uchyleniem decyzji z dnia [...] marca 1994 r., Nr [...] na podstawie art. 154 k.p.a. przemawia słuszny interes strony. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. wniósł Zarząd Miasta [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., na podstawie art. 132 § 2 k.p.a. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uchylił ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r., nr [...], stwierdzającą nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające (...), własności zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka numer [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości numer [...], stanowiącej integralną część uchylanej decyzji i stwierdził nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) udziału w wysokości 2/100 części we własności zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka numer [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości numer [...], stanowiącej integralną część uchylanej decyzji oraz odmówił stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie w trybie art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku -Przepisy wprowadzające (...) udziału w wysokości 98/100 części we własności zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka numer [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości numer [...], stanowiącej integralną część uchylanej decyzji. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r. wniósł ponownie Zarząd Miasta [...]. Podkreślił, że fakt obciążenia nieruchomości prawem użytkowania wieczystego w 2/100 części stwarza stan, w którym nie jest możliwe uznanie praw właścicielskich do nieruchomości na rzecz osoby fizycznej. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2002 r. T. S., P. S. i E. S., spadkobiercy O. S., wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r. i rozpoznanie odwołania Zarządu Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. w ten sposób, aby decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej była decyzją merytoryczną, która pozwoli na ujawnienie w księgach wieczystych własności rzeczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców T. S. (będącego jedynym spadkobiercą po swoim ojcu O. S.), z wyłączeniem prawa do lokalu oraz własności nieruchomości w części odpowiadającej użytkowaniu wieczystemu przypisanemu do tego lokalu mieszkalnego. W sytuacji, gdyby niemożliwe było wydanie decyzji merytorycznej w takim zakresie w oparciu o art. 154 k.p.a., wnieśli również o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. i umorzenie postępowania prowadzonego w tej sprawie w trybie art. 154 k.p.a. przed Wojewodą [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydając decyzję z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] podniosła, co następuje: Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r. została wydana z naruszeniem art. 132 k.p.a. przede wszystkim dlatego, że Wojewoda nie uwzględnił odwołania Zarządu Miasta [...] w całości, a jedynie w części. Poza tym obie decyzje Wojewody [...] zostały wydane z naruszeniem art. 154 k.p.a., bowiem ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r. nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyta prawa. Przeciwnie, na podstawie tej decyzji prawo własności nieruchomości nabyło Miasto [...]. W takim wypadku mógłby mieć zastosowanie art. 155 k.p.a., jednakże Zarząd Miasta [...] nie wyrażał zgody na zmianę bądź uchylenie rozważanej decyzji, o czym świadczą choćby wniesione przezeń odwołania od dwóch kolejnych decyzji Wojewody [...]. Pełnomocnik T. S. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagał się uchylenia w całości powyższej decyzji i utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. i z dnia [...] lutego 2002 r. ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 154 k.p.a. ewentualnie 155 kpa. Podniesiono, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji dotyczy wyłącznie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2002 r., której uchylenie nastąpiło wobec stwierdzenia przez Komisję, iż doszło do naruszenia art. 132 k.p.a., ogólnikowo też Komisja stwierdziła, że przy wydawaniu obu zaskarżonych decyzji został naruszony art. 154 k.p.a. Zarzucono, iż nieprawidłowo Komisja uznała, iż w sprawie niniejszej jedna ze stron nabyła prawo własności nieruchomości. Zdaniem strony skarżącej uznanie za nieważną decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1996 r. powodować winno z mocy prawa nieważność wpisów prawa własności Skarbu Państwa i następnie Miasta [...]. Podniesiono także, że bez wiedzy spadkobierców ostatniego zapisanego właściciela nieruchomości dokonano podziału nieruchomości i sprzedano jeden z lokali wraz z prawem wieczystego użytkowania części gruntu. Skoro wszyscy spadkobiercy oświadczyli, iż wyrażają zgodę na istnienie tego prawa, to tym samym zostały spełnione przesłanki z art. 155 k.p.a. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej poglądy uznać można za zasadne. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną należało podnieść co następuje: Zaskarżona decyzja w istotny sposób uchybia przepisom postępowania, bowiem jej uzasadnienie sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten wymaga, by uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy winien ponownie rozstrzygnąć sprawę administracyjną, uwzględniając ewentualne zmiany stanu faktycznego lub prawnego. Oczywistym jest, że powyższe działania organu winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia jest niezwykle lakoniczne, nie spełnia powyższych wymogów. Uniemożliwia to ocenę legalności zaskarżonej decyzji i powoduje konieczność jej uchylenia, gdyż tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego dodatkowo podnieść należy, iż jak wynika z akt administracyjnych przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę wniosek z dnia [...] listopada 2001 r. zawierał żądanie wznowienia postępowania w trybie art. 145 k.p.a. ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Wojewoda [...] prowadził postępowanie w sprawie bez ustalenia jednoznacznego żądania strony i wszczęcia stosownego postępowania. Zauważyć trzeba, że w aktach sprawy brak jest pełnej dokumentacji uzasadniającej udział w sprawie w charakterze stron postępowania T. S., P. S. i E. S. Brak jest także pełnomocnictwa dla występującej w imieniu T. S. adw. B. D. Postępowanie prowadzone w sprawie niniejszej przez organy administracji dotyczyło zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r. [...] stwierdzającej nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa własność całej opisanej w tej decyzji zabudowanej nieruchomości położonej w P., ul. [...]. Mimo, że w aktach sprawy znajdował się akt notarialny z dnia [...] maja 1988 r. sporządzony w PBN w P. (Rep A [...]) – umowa sprzedaży lokalu, na mocy której A. K. nabyła od Skarbu Państwa lokal mieszkalny nr [...] w budynku przy ul. [...] (KW [...]) wraz z udziałem wynoszącym 2/100 części w budynku i innych urządzeniach, które nie służą wyłączenie do użytku poszczególnych właścicieli lokali oraz prawem użytkowania wieczystego nieruchomości w 2/100 częściach nie rozważono jej udziału w tym postępowaniu w charakterze strony, chociaż skomunalizowane zostało mienie stanowiące jej własność. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.