I SA 1695/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referendarz sądowy Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 r. ze skargi H. W., H. C. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz H. W., H. C. i M. M. kwotę po 30 (trzydzieści) zł na rzecz każdej z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1695/03 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosku H. W., H. C. i M. M. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie, że decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] listopada 1981 r., nr [...] orzekająca o sprzedaży na rzecz I. C. lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W., wydana została z naruszeniem prawa, utrzymał w mocy przedmiotową decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że do Kolegium wpłynął wniosek H. W., H. C. i M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2003 r., nr [...]odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie, że decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] listopada 1981 r., nr [...] orzekająca o sprzedaży na rzecz I. C. lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W., wydana została z naruszeniem prawa. Wnioskodawczynie, jako byłe właścicielki nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], domagały się stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] listopada 1981 r. wydana została z naruszeniem prawa. Wskazały one, że zawarcie umowy sprzedaży lokalu nr [...] w formie aktu notarialnego stało się czynnością nieodwracalną, jednakże orzeczenie o wydaniu jej z naruszeniem prawa otworzy im drogę do roszczeń odszkodowawczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że istnieje w obrocie prawnym część decyzji ostatecznej Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. orzekającej o utrzymaniu w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1950 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej na rzecz H. P., M. M. i H. C. do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], w części dotyczącej sprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...],[...] i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części wspólnej budynku, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. W tej części bowiem Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. nie stwierdził nieważności decyzji, a jedynie orzekł o wydaniu jej z naruszeniem prawa. Kolegium podkreśliło, że decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności części decyzji otworzyła byłym właścicielom lub ich następcom prawnym drogę do rozpoznania odwołania od orzeczenia pierwszoinstancyjnego i ewentualnego dochodzenia zwrotu w naturze przedmiotu decyzji w tym zakresie, jednakże stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej sprzedanych lokali ostatecznie przesądziło o pozbawieniu byłych właścicieli prawa do tej części nieruchomości, dając jedynie możliwość dochodzenia odszkodowania. W tym czasie, w dniu [...] czerwca 1996 r., zmarła I. C., a spadek po niej nabył w całości syn – M. C. ( postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 1996 r. sygn. akt [...]). W dniu [...] kwietnia 1998 r. decyzją nr [...] Prezydent W. odmówił byłym właścicielkom przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości związanej ze sprzedanymi lokalami nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części wspólnej budynku, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. A zatem utrata praw byłych właścicieli do tej części nieruchomości została przesądzona ostateczną decyzją administracyjną. Dlatego, zdaniem Kolegium, nie było podstaw prawnych do wszczęcia na wniosek H. W., H. C. i M. M. postępowania w sprawie stwierdzenia, że decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] listopada 1981 r., nr [...] orzekająca o sprzedaży na rzecz I. C. lokalu nr [...], w budynku położonym przy ul. [...] w W., wydana została z naruszeniem prawa. Byłe właścicielki, które na mocy ostatecznych orzeczeń administracyjnych, utraciły prawa do tej części rzeczonej nieruchomości nie były osobami uprawnionymi do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Kolegium powołało się na przepis art. 28 kpa i podniosło, że postępowanie w sprawie sprzedaży lokalu dotyczyło interesu prawnego właściciela lokalu, którym na podstawie decyzji dekretowej był Skarb Państwa. Skoro decyzja nadzorcza -ograniczona do stwierdzenia, że decyzję dekretową wydano z naruszeniem prawa -nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości [...], to nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokali. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie złożyły H. W., H. C., M. M. Wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej z dnia [...] maja 2003 r. Skarżące podniosły, że w zakresie problematyki będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, istnieje rozbieżne orzecznictwo administracyjne oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza trudności w dokonaniu wykładni prawa. W takiej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mające pełną świadomość niejednolitości orzecznictwa - dokonując wykładni prawa na niekorzyść obywatela, narusza zasadę wyrażoną w art. 7 kpa i zasadę równości wszystkich wobec prawa określoną w 32 Konstytucji. Podtrzymały swoje stanowisko odnośnie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1981 r. z rażącym naruszeniem prawa, a która to decyzja była konsekwencją decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. Podkreśliły, że obydwie te decyzje dotyczą ich interesu prawnego, gdyż pozbawiły ich praw przysługujących z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżące są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości [...]. W skardze podnoszą, że wadliwe decyzje dotyczące spornej nieruchomości -począwszy od lat 50-tych - doprowadziły do niemożliwości realizacji przez nie roszczeń dekretowych. Istota niniejszej sprawy sprowadza się więc do zbadanie, czy skarżące mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w budynku, w którym skarżące odzyskały część lokali, które nie zostały sprzedane, a odnośnie lokali sprzedanych organy administracji stwierdziły, że decyzja o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żądania czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei postępowanie o stwierdzenie nieważności może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie sądowym i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jest nie tylko strona postępowania zwykłego, lecz także każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenie nieważności decyzji. Z kolei istotę interesu prawnego należy upatrywać w przepisach prawa materialnego. Chodzi więc o ustalenie, czy decyzja administracyjna ma wpływ na sytuację prawną osoby w zakresie przepisów prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie OSK 919/04 ze skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie I SA 1708/02, wyraził pogląd, że byli właściciele gruntów [...] mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali, a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia na ich rzecz własności czasowej w odniesieniu do sprzedanych lokali wydana została z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w tym orzeczeniu wskazał, że wynik postępowania nadzorczego w sprawie dotyczącej decyzji o sprzedaży lokalu, może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli, bowiem korzystne dla nich rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń dekretowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie całkowicie podziela stanowisko przedstawione w wyżej powołanym wyroku. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca ,wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 28 kpa. Mając na uwadze wyżej omówione okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 8, 10 i 28 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej jak i decyzji ją poprzedzającej z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku uzasadniona jest treścią art. 152, a z pkt 3 wyroku treścią art. 200 wyżej powołanej ustawy.