I SA 1719/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska /spr./ Asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2005 r. sprawy ze skarg K. M., M. M., J. R., T. R., I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargi I SA 1719/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., ponownie rozpatrując sprawę na wniosek Centrum [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., zakończoną ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...], w której na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa orzeczono o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 1998 r., nr [...] i rozstrzygając o istocie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylono w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 1997 r., nr [...] stwierdzającą, iż decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...]maja 1990 r. o oddaniu w zarząd P. gruntu o powierzchni [...]m2 położonego w W. przy ul. [...] i [...] została wydana z naruszeniem prawa, lecz ze względu na nieodwracalne skutki prawne nie można było stwierdzić jej nieważności oraz na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdzono nieważność decyzji nr [...] wydanej w dniu [...] maja 1990 r. przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. z powodu rażącego naruszenia prawa - przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) stanowiących podstawę jej wydania, uchyliło na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]sierpnia 1998 r. wznawiające postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]stycznia 1997 r. i umorzyło postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. oraz na podstawie art. 149 kpa, odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]stycznia 1998 r. W uzasadnieniu przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy: 1. decyzją z dnia [...] marca 1954 r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło dawnym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...], ponieważ korzystanie z tego gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego, 2. decyzją z dnia [...]maja 1990 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. oddał w zarząd P. nieruchomość położoną przy ul. [...], 3. decyzją z dnia [...]lipca 1991 r., nr [...] Wojewoda [...] uwłaszczył P. tym gruntem (prawomocna jest w obrocie prawnym), 4. 11 stycznia 1996 r. P. przeniosło aktem notarialnym nr Rep. [...] prawo użytkowania wieczystego powyższego gruntu na "Centrum [...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zrobiono to w toku toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r.) 5. 21 lipca 1997 r. Prokurator Wojewódzki w W. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprzeciw zaskarżając decyzję z dnia [...]maja 1990 r. (z powodu rażącego naruszenia prawa), 6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...]maja 1990 r. w przedmiocie oddania w zarząd P. gruntu położonego przy ul. [...] i [...] o pow. [...]m2 i decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. orzekło, że decyzja powyższa wydana została z rażącym naruszeniem prawa, jednakże wobec wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych nie stwierdzono jej nieważności, 7. Centrum [...] i P. wniosły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpoznanie sprawy i oddalenie sprzeciwu Prokuratora w całości, 8. decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]grudnia 1997 r. Oba rozstrzygnięcia stały się prawomocne, nie zaskarżono ich do Naczelnego Sądu Administracyjnego. 9. pismem z dnia 23 kwietnia 1998 r. następcy prawni byłych właścicieli zwrócili się o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 gdyż, ich zdaniem, są stroną tego postępowania, a nie brali w nim udziału bez swojej winy, wnieśli o uchylenie obu decyzji. W uzasadnieniu podnieśli, że przypadkowo dowiedzieli się w dniu 2 kwietnia 1998 r. o istnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 1998 r. 10. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie w sprawie. 11. następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., po przeprowadzeniu wznowionego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1998 r. postępowania uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 1998 r. i orzekając co do istoty, uchyliło w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 1997 r. i stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1990 r. z powodu rażącego naruszenia prawa. 12. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyło Centrum [...]. Jednocześnie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym zostało zakończone postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1954 r., odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu właścicielom nieruchomości "[...]" nr hip [...], które decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, 156 § 2 kpa uznało, że orzeczenie z dnia [...] marca 1954 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, lecz stwierdzenie nieważności jest niemożliwe, bo wywołało nieodwracalne skutki prawne - orzeczenie jest prawomocne. 13. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. (zaskarżoną) uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]czerwca 2002 r. w całości, oraz postanowieniem z [...] sierpnia 1998 r. (o wznowieniu postępowania) i umorzyło postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W.. W uzasadnieniu podniosło, że wnoszący o wznowienie postępowania nie udowodnili bezspornie faktu, że o decyzji dowiedzieli się dopiero w dniu 2 kwietnia 1998 r. Jednocześnie organ stwierdził, że nawet gdyby wniosek został złożony w terminie, to i tak nie byłoby możliwe jego pozytywne rozpatrzenie z uwagi na brak przymiotu strony (art. 28 kpa) po stronie wnioskodawców, ponieważ z prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającej, że orzeczenie z 1 marca 1954 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa wynika, że pozostaje ono w obrocie prawnym ze względu na nieodwracalne skutki prawne, a zatem następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości utracili prawa do przedmiotowego gruntu. Natomiast roszczeń o odszkodowanie mogą dochodzić przed sądem powszechnym w związku z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej, dlatego też brak jest, zdaniem organu, podstaw do wznowienia postępowania. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]czerwca 2003 r. złożyli: T. R., I. R., J. R., K. M. i M. M. wnosząc o jej uchylenie i utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002 r. W uzasadnieniu skargi przypomnieli dotychczasowy stan sprawy oraz podnieśli, że nie można uznać, iż nabywca spornej nieruchomości był chroniony rękojmią wiary księgi wieczystej, powołali się na art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. – o księgach wieczystych i hipotece oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2000 r. (OSNC 2001/5/76), z którego wynika, że "rękojmia wiary ksiąg publicznych, nie chroni nabywcy prawa własności lokalu i udziału w wieczystym użytkowaniu gruntu objętego przepisami dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jeżeli w chwili zawarcia umowy, wiedział on, że toczy się postępowanie administracyjne z udziałem byłych właścicieli o przyznanie im wieczystego użytkowania gruntu". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podnosząc, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] czerwca 2003 r., decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2001 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1954 r. odmawiającego dawnym właścicielom spornej nieruchomości prawa własności czasowej do gruntu była decyzją ostateczną. Z powyższej decyzji wynika, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1954 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, jednak stwierdzenie jego nieważności nie jest możliwe, gdyż wywołało nieodwracalne skutki prawne. P. nabyła bowiem prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu objętego KW nr [...] (działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...]), na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. – o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r., a następnie aktem notarialnym przeniosła to prawo na Centrum [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Dlatego też organ administracji, za pomocą aktu administracyjnego nie może odwrócić skutków zaskarżonego orzeczenia. Nie tylko bowiem doszło do wpisu nowego użytkownika wieczystego do księgi wieczystej, ale także do dalszego przeniesienia tego prawa. W tej sytuacji skarżący nie posiadają przymiotu strony (art. 28 kpa) w postępowaniu o wznowienie postępowania i dlatego organ uznał, że brak było podstaw do jego wznowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organ administracji w toku postępowania nie naruszył prawa i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanki wznowienia postępowania zostały określone w art. 145 § 1 kpa, natomiast formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania określa art. 149 kpa. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje wyłącznie w formie postanowienia – art. 149 § 1 kpa. Natomiast odmowa wznowienia postępowania, stosownie do § 3 art. 149 kpa, następuje w drodze decyzji. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz, gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 kpa. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie wtedy, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie niż decyzja, np. umowy cywilnoprawnej. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie natomiast miała miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania o wznowienie złoży osoba, czy jednostka, która nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją. Stanowisko w tym przedmiocie znalazło wyraz zarówno w literaturze (Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak i J. Borkowski z 1996 r.), jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc te rozważania do niniejszej sprawy należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyło prawa. Z materiału dokumentacyjnego, znajdującego się w aktach sprawy wynika bowiem, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1954 r. o odmowie byłym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...], pozostaje w obrocie prawnym (organ nie stwierdził jego nieważności, ze względu na nieodwracalne skutki prawne), dlatego też spadkobiercy byłych właścicieli utracili prawo do tej nieruchomości. Zatem, składając wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 1998 r. stwierdzającą, że decyzja kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1990 r. w przedmiocie oddania P. w zarząd na czas nieoznaczony gruntu przy ul. [...] i [...] o pow. [...] m2 została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednak ze względu na nieodwracalne skutki prawne odmówiono stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 2 kpa, nie posiadali już przymiotu strony. Słusznie zatem organ dokonując oceny prawnej sprawy orzekł o odmowie wznowienia postępowania w sprawie. Wprawdzie organ powinien wyłącznie odmówić wznowienia postępowania, a nie umarzać jednocześnie postępowania administracyjnego w przedmiocie wznowienia postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., jak to uczynił w pkt 1 zaskarżonej decyzji, ale uchybienie to nie miało wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.