I SA 1720/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) Sędziowie del. NSA Joanna Runge - Lissowska WSA Monika Nowicka Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dot. własności czasowej oddala skargę I SA 1720/02 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. stwierdzającą nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] grudnia 1950 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast badając w trybie nadzoru legalności decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) jest zobligowany prawem do ustalenia, czy wszystkie warunki zawarte w jego przepisach zostały zachowane zarówno przez wnioskodawcę jak i organ orzekający w sprawie, bowiem wybiórcze stosowanie jego przepisów prowadziłoby do błędnej oceny badanej w trybie nadzoru decyzji. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast badając w trybie nadzoru decyzję Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].05.1951 r. wydaną w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, póz. 279) stwierdził jej nieważność, bowiem uznał, że została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., polegającym na utrzymaniu w mocy orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania żądanego prawa mimo braku wyjaśnienia i jednoznacznego ustalenia, czy korzystanie z przedmiotowego gruntu było rzeczywiście sprzeczne z planowanym jego przeznaczeniem, jak też z rażącym naruszeniem przepisów art. 44, art. 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 o postępowaniu administracyjnym nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Postępowaniem przeprowadzonym w trybie nadzoru była również objęta kwestia złożenia w terminie przewidzianym art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej przez dotychczasowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 6, póz.43) grunty uważało się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie o objęciu nieruchomości w posiadanie (§ 3). Postępowanie przeprowadzone w trybie nadzoru wykazało, iż termin do złożenia takiego wniosku upływał w dniu 16.02.1949 r., bowiem obwieszczenie o objęciu przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr 20 w dniu 16.08.1948 r. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej powinien być złożony przez dotychczasowych właścicieli między dniem 16.08.1948 r. a dniem 16.02.1949 r., natomiast w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w dniu 9.12.1948 r. Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J. J. - właściciel jednego z lokali w budynku posadowionym na przedmiotowym gruncie, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zostały naruszone przepisy dot. opłaty skarbowej, bowiem organ rozpoznał wniosek następców prawnych byłych właścicieli o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej bez uiszczenia przez nich opłaty skarbowej. To samo dotyczy braku opłaty wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz pełnomocnictwa, co naraziło Skarbu Państwa na utratę należności publicznych. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do przedstawionych zarzutów wskazał, że zgodnie z przepisem art. 3 ust.1 pkt 4 obowiązującej, w dacie złożenia wniosku z dnia 11.05.2000 r. o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej, ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz.U z 1989 r. Nr 4, poz. 23 ze zm.), nie podlegają opłacie skarbowej "podania i załączniki do podań, których przedmiotem są skargi i wnioski w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tym również zawierające żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji lub jej uchylenia bądź zmiany z urzędu". Ponadto należy stwierdzić, że na ww. wniosku widnieje naklejony znak opłaty skarbowej mimo braku obowiązku jej uiszczenia. Pełnomocnictwa udzielone przez J. G. i C. M. zostały odwołane a pełnomocnictwo udzielone przez małż. E. i A. K. było nieważne z powołanych wyżej powodów - tym samym organ nie wezwał stron do zapłaty opłaty skarbowej. Należy stwierdzić, że jakkolwiek przez przeoczenie uchybiono przepisom rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty (Dz.U. z 2000 r. Nr 110, poz. 1176) i istotnie nie wezwano stron do uzupełnienia podania na podstawie § 5.1 powyższego rozporządzenia, nie wywołało to jednak skutków w zakresie nieważności dokonanych czynności tj. udzielenia pełnomocnictwa czy wniesienia o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, bowiem niezapłacone opłaty skarbowe podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto niewykonanie obowiązku zapłaty opłaty skarbowej nie stoi na przeszkodzie rozpoznania przez organ złożonego wniosku - jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na ważny interes strony (art. 261 § 4 pkt 1 kpa), co w każdej sprawie dotyczącej nieruchomości należy uznać za zaistniałe. Przed rozprawą sądową skarżący J. J. złożył pismo procesowe, w którym podtrzymał żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zauważył, że narusza ona art. 156 § 2kpa, gdyż organ nie wziął pod uwagę faktu, iż na mocy art. 8 dekretu warszawskiego posadowiony na gruncie budynek przeszedł na własność Państwa. Ponadto nieodwracalne skutki prawne zaszły wskutek sprzedaży lokali mieszkalnych. Następcy prawni byłych właścicieli K. S., Z. S. i P. S. wnieśli o oddalenie skargi. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 z póz. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, iż faktycznie organ nie dopełnił obowiązku pobrania stosownej opłaty skarbowej od wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez skarżącego oraz pełnomocnictwa również udzielonego przez skarżącego. Uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że dotyczyło ono czynności dokonywanych przez skarżącego. Natomiast nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 156 § 2 kpa. Dodać należy, iż organ przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe i prawidłowo je ocenił. Zasadnie uznał, ze kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo. Oparł bowiem swoje rozstrzygnięcie na nieobowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. W dacie wydania decyzji obowiązywał "Ogólny polan zabudowy m.st. Warszawy" zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Przyjęte w tym planie założenia powinny stanowić podstawę decyzji, co do przyznania prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom. Zasadnie również Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że decyzja ta nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Fakt, że na przedmiotowym gruncie był posadowiony budynek, który po decyzji odmawiającej dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej, zgodnie z art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) przeszedł na własność Skarbu Państwa, nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych. W sytuacji bowiem kiedy została stwierdzona nieważność decyzji, które to stwierdzenie wywołuje skutek ex tunc, odżywa kwestia własności budynku. Powołany, bowiem art. 8 wiąże określony skutek prawny przejścia na własność Państwa budynku bezpośrednio z treścią decyzji dot. własności czasowej gruntu. Również fakt, że niektóre lokale w budynku zostały sprzedane osobie trzeciej nie oznacza, że kwestionowana decyzją z 1951 roku wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprzedaż tych lokali i oddanie w użytkowanie wieczyste części gruntu związanych z tymi lokalami poprzedzona została stosownymi decyzjami administracyjnymi. I to właśnie w postępowaniu dotyczącym prawidłowości ich wydania, rozstrzygnięta być powinna kwestia, czy zawarta w wyniku wydania decyzji administracyjnej umowa sprzedaży lokalu i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego powoduje nieodwracalność skutków prawnych . Jeżeli bowiem w odrębnym postępowaniu istnieje droga administracyjna dla dokonywania ustaleń i ocen w tym zakresie, to nie można rozpatrywać zagadnienia nieodwracalności, w zakresie związanym z istnieniem prawa własności lokalu i użytkowania wieczystego przysługującemu osobie trzeciej, skutków prawnych wcześniejszej decyzji odmawiającej przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej (por. uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. w spr. OPS 7/96 o publ. ONSA Nr 2 z 1997 r. poz. 49). Z tych też względów uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadnionym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.