I SA 1724/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Anna Lech Sędziowie NSA - Marek Stojanowski (spr.) WSA - Jolanta Zdanowicz Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 roku, nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego J. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozpoznając sprawę podał, że J. S. w dniu [...] września 1986r. został przyjęty do służby w Policji. Policjantem w służbie stałej został mianowany w dniu [...] września 1989r. W dniu [...] kwietnia 2003r. złożył wniosek w sprawie przyznania pomocy finansowej w związku z nabyciem własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Do wniosku dołączył akt notarialny - umowa zamiany Rep. A ,nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r. potwierdzający nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w R., przy ulicy [...], o powierzchni użytkowej [...] m2 , w tym powierzchni mieszkalnej [...] m2 , zaświadczenie z Urzędu Miasta – [...] - Wydział Spraw Lokalowych i Handlu z dnia [...] czerwca 1995r. , kserokopię umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartą w dniu [...] sierpnia 1985r. na lokal mieszkalny położony w R., przy ulicy [...], pismo ze Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia [...] czerwca 2002r. potwierdzające członkostwo oraz zaświadczenie ze Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia [...] marca 2003 r. o posiadaniu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego od [...] czerwca 2002r. J. S. przed nabyciem w/w lokalu zajmował lokal mieszkalny, który otrzymał na mocy skierowania z Wydziału Spraw Lokalowych i Handlu Urzędu Miasta [...] do zawarcia umowy najmu mieszkania położonego w R., przy ulicy [...] o powierzchni użytkowej [...] m2 , w tym powierzchni mieszkalnej [...] m2 . Lokal ten otrzymał na złożony przez siebie wniosek o przepisanie praw głównego najemcy po wyprowadzeniu się ; ojca – K. S. W dniu [...] sierpnia 1995r. została zawarta umowa najmu pomiędzy [...] Gospodarką Komunalną sp. z o.o. Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych - Oddział w [...] a wnioskodawcą i jego małżonką na czas nieoznaczony. Osobami uprawnionymi do zamieszkania był J. S. z małżonką M. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] w dniu [...] grudnia 2001 r. nabyli na własność na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej przedmiotowy lokal mieszkalny w całości na podstawie umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu. Na podstawie umowy zamiany Rep. A nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r. J. S. i jego małżonka M. S. nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w R., przy ulicy [...]. Na mocy w/w aktu notarialnego Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej uchwałą z dnia [...] czerwca 2002r. przyjął J. i M. S. w poczet członków Spółdzielni. Postanowienia zawarte w § 5 umowy stanowią, że "M. i J. małżonkowie S. przenoszą na rzecz L. P. własność lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w R. przy ulicy [...] pod numerem [...], stanowiącego odrębną nieruchomość wraz z prawami związanymi z jego własnością [...], a L. P. oświadcza, że wyraża na to zgodę i powyższy lokal wraz z prawami związanymi z jego własnością nabywa do swego majątku odrębnego. Natomiast L. P. przenosi na rzecz M. i J. małżonków S. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 zaś oni oświadczają, że wyrażają na to zgodę i powyższe spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nabywają, na prawach wspólności ustawowej". Z § 9 aktu notarialnego wynika, iż M. i J. małżonkowie S. oraz L. P. oświadczają, że powyższa zamiana następuje bez jakichkolwiek dopłat i rozliczeń pieniężnych. Prawo policjanta do lokalu mieszkalnego wynika z art.88 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( tj. Dz. U. z 2002r. Nr 7, poz.58 ze zm. ). Zgodnie z tym przepisem prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje policjantowi w służbie stałej w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Zastępczą formą realizacji tego prawa jest przewidziana przepisem art. 94 ust. 1 tej ustawy pomoc finansowa: "na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej" Z dokumentów wynika, że zainteresowanemu przysługują 3 normy zaludnienia, zatem posiada uprawnienia do lokalu mieszkalnego w rozmiarze od 21-30 m2 powierzchni mieszkalnej. Aktualnie zajmowany lokal mieszkamy posiada powierzchnię mieszkalną [...] m2 . Zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 "lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno pensjonatowy". J. S. w dniu złożenia wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej posiadał lokal mieszkalny odpowiadający przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, który nabył aktem notarialny. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów ( Dz. U. Nr 131, poz. 1468 ) do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez policjanta lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej, o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W tym przypadku: zaświadczenie o członkostwie ze spółdzielni mieszkaniowej. J. S. do wniosku dołączył zaświadczenie ze Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...], z którego wynika, iż on i jego małżonka posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania położonego w R., przy ulicy [...] a w/w mieszkanie zostało nabyte aktem notarialnym w dniu [...] czerwca 2002r. Z zaświadczenia wynika też, iż zadłużenie z tytułu kredytu i odsetek na dzień [...] marca 2003r. wynosi [...]zł. Zamknięty katalog uprawnień policjanta zawarty w powołanym rozporządzeniu nie przewiduje przyznania pomocy finansowej policjantowi na spłatę zadłużenia. Odwołanie od powyższej decyzji do Komendanta Głównego Policji złożył J. S. wnosząc o uchylenie jej w całości i przyznanie wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu podniósł okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 03 grudnia 1998 r. (Sygn. akt l S.A. 535/98) stwierdził, iż żądanie pomocy finansowej nie jest spóźnione, gdy strona wystąpi z nim już po nabyciu nieruchomości bowiem ani ustawa o Policji ani zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. (M. P. Nr 76, poz. 709) "nie określają terminu, w którym uprawniony może wystąpić z wnioskiem, ani też że może to uczynić jedynie przed nabyciem lokalu mieszkalnego lub domu." Komendant Główny Policji rozpoznając sprawę jako organ II instancji podał, że J. S. uzyskał w drodze zamiany z Panią L. P. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w R. o powierzchni mieszkalnej [...] m2 bez jakichkolwiek dopłat i rozliczeń pieniężnych. Występując z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej nie miał żadnych zobowiązań wobec L. P., które warunkowałyby przydzielenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]" w [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2002 r. przyjęła skarżącego w poczet swoich członków. Przedstawione przez J. S. zaświadczenie Spółdzielni z dnia [...] marca 2003 r. dotyczące zadłużenia przedmiotowego lokalu mieszkalnego z tytułu kredytu i odsetek na dzień [...] marca 2003 r. w kwocie [...] zł nie może być uznane przez organ za okoliczność uzasadniającą przyznanie tego świadczenia. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji pomoc finansowa ze środków budżetu Państwa jest świadczeniem celowym i ma służyć uzupełnieniu wkładu finansowego policjanta w uzyskaniu we własnym zakresie lokalu mieszkalnego (domu). Uzyskanie mieszkania bez konieczności poniesienia nakładów na ten cel (np.: w drodze zamiany) nie rodzi uprawnień do pomocy finansowej. Odnosząc się do powołanego w odwołaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że organ l instancji w swojej decyzji dokonał błędnej analizy spełnienia przez J. S. przesłanek do przyznania pomocy na dzień złożenia wniosku. Przy rozpatrywaniu uprawnień policjantów, którzy uzyskali lokal mieszkalny lub dom przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, dokonuje się oceny spełnienia przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia na dzień nabycia (uzyskania) tego lokalu tj.: czy w tej dacie posiadali oni prawo do pomocy (art. 94 ust. 1 ustawy) i prawo do przydziału lokalu (art. 95). W myśl art. 95 pkt 2 ustawy o Policji lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej (a zatem również pomocy finansowej) nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Zajmowany poprzednio przez J. S. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...].w R. o powierzchni mieszkalnej [...] m2 nie zapewniał przysługujących mu norm zaludnienia (zainteresowanemu przysługuje lokal w rozmiarze od 21 do 30 m2 powierzchni mieszkalnej). W świetle art. 88 ustawy o Policji, w dacie zajmowania lokalu nr [...] przy ul. [...] w R., zainteresowanemu przysługiwała pomoc finansowa jednak, jak wykazano powyżej, brak było możliwości przyznania przedmiotowego świadczenia na uzyskanie mieszkania w drodze zamiany, bez konieczności ponoszenia nakładów finansowych na ten cel. Skargę na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. S. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podał, że decyzję organu odwoławczego interpretuje w taki sposób, iż przed zamianą lokalu, w związku z tym, że zajmowany dotychczas lokal przy ul. [...] w R. nie zapewniał przysługujących mu norm zaludnienia, spełniał warunki do uzyskania pomocy finansowej. Fakt wystąpienia z prośbą o pomoc już po nabyciu większego lokalu w drodze zamiany nie byłby przeszkodą do jej uzyskania, o ile na nabycie tego lokalu poniósłby nakłady finansowe. Z uwagi na to, że nakładów takich nie poniósł pomoc mu nie przysługiwała. Organ odwoławczy podkreślił przy tym (akceptując stanowisko organu I instancji), że zadłużenie nabytego lokalu kredytem w kwocie [...] zł (na dzień [...] marca 2003 r.) zaciągniętym wiele lat temu przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w [...], nie może być uznane za okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia pieniężnego. Pomoc finansowa ze środków budżetu Państwa ma służyć uzupełnieniu wkładu finansowego policjanta w uzyskaniu we własnym zakresie lokalu mieszkalnego. Dodał, że prezentowanym powyżej poglądem organów administracji I i II instancji nie zgadza się. Zamiana lokalu bez jakichkolwiek nakładów (np. dopłaty na rzecz zbywcy) rzeczywiście nie może rodzić prawa do uzyskania pomocy finansowej. W omawianym przypadku zamiana lokalu odbyła się bez dopłat, jednakże nie jest prawdą, że w związku z tym skarżący nie ponosi żadnych nakładów finansowych. Zamiana lokalu na większy (spełniający tzw. normy zaludnienia) odbyła się bez dopłaty, ponieważ wziął na siebie w miejsce zbywcy obowiązek spłaty rat kredytu zaciągniętego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" na budowę bloku mieszkalnego, które uiszcza wraz z czynszem. Gdyby lokal nie był obciążony kredytem w podanej wyżej wysokości kwotę tę musiałby zapłacić osobie przekazującej mu większe mieszkanie. Wówczas, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu II instancji, pomoc finansową otrzymałby. Ponieważ lokal był (i jest nadal) obciążony podaną kwotą, zamiana odbyła się bez dopłaty, z tym, że kwota ta, która obecnie obciąża mnie, płatna jest do spółdzielni mieszkaniowej, która spłaca kredyt. W tym przypadku, jak twierdzi organ, pomoc nie należy się. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Odmowa przyznania J. S. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uzasadniona została tym, że w wyniku zawarcia w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 2002r. umowy zamiany, posiadał on własnościowe prawo do spółdzielczego lokalu mieszkalnego, a więc miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, i w związku z tym nie spełniał wymogów z art. 94 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( tj. Dz. U. z 2000r. Nr 101 poz. 1092 ). Przy rozpoznaniu sprawy organy administracji nie wyjaśniły do końca i nie wzięły pod uwagę faktu, że skarżący ubiegał się po raz pierwszy o pomoc finansową na uzyskanie posiadanego obecnie lokalu spółdzielczego, aby spłacić, jak utrzymuje, ciążące na nim zadłużenie z tytułu kredytu, który uzyskała Spółdzielnia Mieszkaniowa " [...]" w [...] na jego budowę. Obciążenie z tego tytułu na dzień [...] marca 2003r. wynosiło kwotę [...] zł. Obowiązujące w dniu uzyskania przez skarżącego lokalu (tj. [...] czerwca 2002r.) przepisy dawały prawo do uzyskania pomocy finansowej, jeżeli nie stały temu na przeszkodzie okoliczności wymienione w art. 95 ustawy o Policji. W ocenie Sądu, J. S. był uprawniony do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, o ile spełniał wówczas warunki do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Tej ostatniej kwestii nie wyjaśniono jednak, zakładając, że nie ma ona wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Przyjęto bowiem, że po uzyskaniu lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej odpowiadającego przysługującym mu normom, J. S. utracił prawo do pomocy finansowej. Przepisy ustawy o Policji nie przewidują jednak wygaśnięcia tego prawa na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania celu, na jaki pomoc jest przeznaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie, Art. 94 ust.1 ust. cytowanej ustawy o Policji mówi wprawdzie, że pomoc finansowa przysługuje "na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej", lecz wyrazy te określają cel, na jaki pomoc jest przyznawana, w żadnym zaś razie nie limitują czasu, w jakim ma być przyznana i nie uprawniają do wniosku, że może to nastąpić tylko przed uzyskaniem lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, a nie po jego uzyskaniu. Taka wykładnia przepisu w sposób nieusprawiedliwiony ograniczałaby ustawowe prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, które przysługuje każdemu, kto spełnia warunki określone w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r., a więc bez względu na uzyskiwane dochody i stan majątkowy. Przy rozpoznawaniu sprawy organ powinien także wziąć pod uwagę fakt, iż skarżący do chwili zawarcia umowy zamiany nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, a skoro tak to przysługiwało mu prawo do lokalu mieszkalnego lub pomoc finansowa na jego uzyskanie. Przedmiotowy lokal mieszkalny jest więc tym, który mu zgodnie z przepisami przysługuje, a nie kolejnym mieszkaniem, na które J. S. chce uzyskać od organu świadczenie. Jest faktem, iż lokal ten skarżący uzyskał bez dopłat i rozliczeń pieniężnych ale ze znacznym zadłużeniem co oznacza, że nie jest on wzbogacony. Wszystkie wyżej poruszone kwestie wymagają więc wyjaśnienia i analizy. Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc w tych okolicznościach argumenty prezentowane w skardze zasługiwały na uwzględnienie. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji. O koszach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.