I SA 1736/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Beata Ziomek Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skarg W. K. i M. T. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz W. K. i M. T. po [...] złotych ( [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1736/03 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] września 1968 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej faktyczną własność spadkobierców M. R. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że oceniając legalność powołanej decyzji wywłaszczeniowej organ centralny, jest zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 12 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) związany oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2002 r. (sygn. akt I SA 617/01, I SA 631/01). W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny oceniając legalność badanych decyzji wywłaszczeniowych stwierdził, iż jeżeli wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości poprzedzone zostało m.in. uchwałami zatwierdzającymi ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzającym szczególny plan zagospodarowania danego terenu, decyzjami lokalizacyjnymi i innymi uchwałami odnoszącymi się do tworzenia pracowniczych ogrodów działkowych, to organ dokonujący oceny legalności wywłaszczenia nie może uchylić się od ustosunkowania się od tych dowodów, zwłaszcza, że m.in. na te dokumenty powołuje się organ w decyzji wywłaszczeniowej. Stosownie do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego, organ centralny przeprowadził postępowanie i uznał, iż organ wywłaszczeniowy dysponował stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na ocenę przesłanki niezbędności wywłaszczenia. Przede wszystkim należy wskazać, iż organ dysponował zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1967 r., nr [...] wydanym zgodnie z lokalizacją ogólną, ustaloną w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonym uchwałą Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] września 1966 r., z której to, w sposób nie budzący wątpliwości wynikało usytuowanie ogrodów działkowych na przedmiotowej nieruchomości. Kwestie niezbędności danej nieruchomości na cel wywłaszczenia były również rozpatrywane na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 1968 r. Organ wywłaszczeniowy oceniając kwestię dopuszczalności wywłaszczenia nie naruszył rażąco art. 20 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ze względu na zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 16 kpa, organ orzekając w trybie art. 156 § 1 kpa zobowiązany jest wykazać, że badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wskazując przepis rażąco naruszony i ocenę, dlaczego to naruszenie ma taki charakter. W przedmiotowej sprawie nie można jednak uznać – biorąc pod uwagę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2002 r. – iż organ administracji państwowej wywłaszczając przedmiotową nieruchomość dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2003 r. wnieśli W. K. i M.T. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2003 r. i zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili rażące naruszenie art. 7 kpa, art. 10 ust. 1 kpa poprzez nie zapewnienie czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, art. 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez nie stwierdzenie nieważności decyzji pomimo wystąpienia do tego przesłanek, a także art. 9 kpa i art. 107 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargi Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi są uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Jego kontrola sprowadza się do zbadania, czy organ administracji, w toku rozpoznania sprawy, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego sprawy z dnia wydania decyzji. Oznacza to, że Sąd władny jest stwierdzić nieważność, bądź uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyn wskazanych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jeżeli organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia prawa. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który to przepis obowiązywał w dniu wydania zaskarżonej decyzji, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W art. 99 obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) przyjęte natomiast zostało uregulowanie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wobec takiego stanu normatywnego nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno organy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, są związane oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 617/01 i I SA 631/01, którym to Sąd uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] października 2000 r. Uchylonymi decyzjami organ stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] września 1968 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził m.in., że stosownie do zasady zawartej w przepisie art. 10 § 1 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. W przypadku bowiem, gdy strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym istnieje podstawa do wznowienia takiego postępowania. O "braku winy strony" można mówić m.in. w przypadku niedopuszczenia strony do uczestnictwa w postępowaniu, a to zachodzi w sytuacji, gdy o wszczęciu i prowadzeniu postępowania na wniosek strony, organ nie zawiadamia pozostałych stron i prowadzi postępowanie bez ich udziału. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Bezsporne bowiem jest, iż w wyniku ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 1999 r., stwierdzającej nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego przedmiotowej nieruchomości, B. N. (nabywca udziałów spadkowych w masie spadkowej po M. R.) ujawniła się jako właścicielka nieruchomości. Następnie umową notarialną z dnia [...] stycznia 2000 r. sprzedała przedmiotową nieruchomość W. K. Tak więc W. K., jako nabywca przedmiotowej nieruchomości, ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym tej nieruchomości, a więc winien być stroną postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nabytej nieruchomości. Przy czym okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2000 r. w sprawie I SA 310/99 i I SA 327/99 uznał, że B. N., jako nabywca udziałów w masie spadkowej po M. R., nie jest uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, nie ma znaczenie dla oceny istnienie interesu prawnego po stronie W. K. Organ nadzoru mimo, że w uzasadnieniu decyzji przyznał, że jest związany oceną prawną zawartą w tym wyroku, to jednakże, w tym zakresie, do tej oceny prawnej nie zastosował się, a więc decyzje tego organu zapadły z naruszeniem powołanych przepisów art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. oraz art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. O postępowaniu bowiem toczącym się po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 23 kwietnia 2002 r. nie został zawiadomiony W. K. Strony tej organ nadzoru nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu nadzorczym, nie poinformował go o możliwości wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonych dowodów oraz nie doręczono decyzji nadzorczych obu instancji. Z decyzji tych wynika, że B. N. była uznawana przez organ nadzoru za pełnomocnika W. K. i to jej, jako temu pełnomocnikowi organ doręczył odpisy obu decyzji. Tymczasem W. K. zaprzecza, aby tej osobie udzielił pełnomocnictwa, co wynika z uzasadnienia skargi. Takiego pełnomocnictwa nie ma również w materiale dokumentacyjnym. W odpowiedzi na skargi organ nadzoru, mimo iż zarzut ten zawarty był w obu skargach, nie zajął co do niego stanowiska. Należy więc uznać, że organ zupełnie dowolnie przyjął, że B. N. jest pełnomocnikiem W. K., co oznacza, że doręczenie jej decyzji nie wywołuje skutków prawnych jakie wiążą się z doręczeniem decyzji stronie. Natomiast, w konsekwencji, należy przyjąć, że stronie postępowania jaką jest W. K. nie doręczono tych decyzji. Tak więc obie decyzje nadzorcze zapadły z naruszeniem zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wyrażonej w art. 10 kpa oraz zasady praworządności zawartej w art. 7 kpa. Brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa., co uzasadnia uchylenie decyzji. Ponieważ już tylko stwierdzenie powyższego naruszenia przepisów procesowych uzasadnia uchylenie obu decyzji Sąd nie badał zasadności pozostałych zarzutów skargi. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.