I SA 1749/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Irena Kamińska Sędziowie NSA - Anna Lech - Cezary Pryca (spr.) Protokolant -Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] kwietnia 2002 r. nr [...] Komendanta Głównego Starzy Granicznej, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że decyzją z dnia [...] stycznia 1993 roku numer [...] Urząd Miejski w N. udzielił A. i M.J. pozwolenia na budowę małego domu mieszkalnego o powierzchni zabudowy [...] metra kwadratowego, powierzchni użytkowej [...] metra kwadratowego i powierzchni całkowitej [...] metra kwadratowego. Decyzją z [...] marca 2000 roku numer [...] Naczelnik Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta N. zmienił częściowo decyzję z [...] stycznia 1993 roku numer [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego i przyjął projekt zamienny na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy [...] metrów kwadratowych, powierzchni użytkowej [...] metra kwadratowego i powierzchni całkowitej [...] metra kwadratowego. W dniu [...] marca 2000 roku M.J. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w N. przy ulicy [...], składającego się z [...] izb o powierzchni mieszkalnej [...] metra kwadratowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, powołując się na treść art.98 ustawy z 12 października 1990 roku o Straży Granicznej ( Dz. U. 78/90, poz.462 ze zmianami), art.60 ustawy z 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. 120/98, poz.787 ze zmianami) w związku z § 6 ust.2 pkt.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 1987 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego ( Dz. U. 36/87, poz.203 ze zmianami), odmówił przyznania pomocy finansowej M.J. W dniu [...] lutego 2002 roku M.J. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Decyzją z [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Komendant Główny Straży Granicznej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Decyzją z [...] lipca 2002 roku numer [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2002 roku numer [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej. Na decyzję z [...] lipca 2002 roku numer [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.J. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniósł, że ustawa z 12 października 1990 roku o Straży Granicznej nie definiuje pojęcia domu jednorodzinnego, a zatem organ administracji publicznej dysponując ostateczną decyzją administracyjną o pozwoleniu na budowę winien mieć na uwadze jej treść i uznać, że pomoc finansowa dotyczy domu jednorodzinnego. Ponadto skarżący wskazał, że brak jest podstaw do stosowania, przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy przepisów ustawy z 2 lipca 1994 roku o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzyma swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Jednocześnie przypomnieć należy, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do wyłączenia w postępowaniu nadzorczym ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a więc zasady te znajdują zastosowanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w tym także zasady wynikające z treści art.107 § 1 k.p.a. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest w szczególności odpowiednie uzasadnienie faktyczne i prawne wydanej decyzji. Oczywistym jest, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy określona decyzja administracyjna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. Oznacza to, że organ w postępowaniu nadzorczym nie jest władny do rozpatrywania sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. ( vide wyrok NSA z 22.05.1987 r IV S.A. 1062/86, ONSA 1/87 poz.35, wyrok NSA z 14.08.1987 r IV S.A. 393/87, ONSA 1/90 poz.1). W rozpatrywanej sprawie zadaniem organów administracji publicznej było ustalenie czy decyzja z [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a., oraz czy w sprawie nie zachodzi którakolwiek z przesłanek negatywnych, o których mowa w art.156 § 2 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, że kwestie związane z prawem do lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy straży granicznej reguluje ustawa z 12 października 1990 roku o Straży Granicznej ( Dz. U. 78/90, poz.462 ze zmianami) oraz akty wykonawcze wydane w oparciu delegację wynikającą z przepisów w/w ustawy. Poza sporem pozostaje okoliczność, że według brzmienia przepisów ustawy o Straży Granicznej na dzień wydawania decyzji przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej ( [...].04.2000 r), funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów-art.92 ust.1 ustawy. Ustawowe prawo do lokalu mieszkalnego może być zrealizowane poprzez przydział na podstawie decyzji administracyjnej lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów. Jednocześnie przepisy ustawy wskazują kiedy funkcjonariuszowi nie można przydzielić na podstawie decyzji administracyjnej lokalu mieszkalnego-art.99 ustawy. Natomiast przepis art.98 ustawy o Straży Granicznej odnosi się do sytuacji, w których funkcjonariusz nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej mimo, że nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wymienionych enumeratywnie w treści art.99 ustawy. Powołany przepis prawa stanowi, że funkcjonariusz, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale otrzymuje pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z treści powołanego przepisu ustawy wynika, że aby funkcjonariusz mógł otrzymać pomoc finansową muszą zostać spełnione następujące przesłanki. Po pierwsze brak decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego dla funkcjonariusza, po drugie funkcjonariusz ubiega się o pomoc w celu uzyskania mieszkania w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Z ustawy nie wynika, iż przyznanie pomocy finansowej uzależnione jest od powierzchni lokalu mieszkalnego bądź domu jednorodzinnego. Istotne jest by pomoc finansowa dotyczyła między innymi domu jednorodzinnego. Poza sporem pozostaje okoliczność, iż ustawa z 12 października 1990 roku o Straży Granicznej nie zawiera definicji domu jednorodzinnego. Jednocześnie przepis art.98 ust.2 ustawy upoważniał Ministra Spraw Wewnętrznych do wydania przepisów określających zasady przyznawania i zwrotu oraz wysokość pomocy finansowej, o której mowa w ust.1 art.98. Zarówno przepisy zarządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z 30 września 1997 roku w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Straży Granicznej ( M.P.76/97, poz.713), jak i przepisy rozporządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2000 roku w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Straży Granicznej ( Dz. U. 65/00, poz.779), które uchyliły w/w zarządzenie, wskazywały, że do wniosku o pomoc finansową funkcjonariusz ma obowiązek dołączyć wyciąg z księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu ( domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną albo w przypadku budowy domu jednorodzinnego aktualny wyciąg z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu. Z przytoczonych przepisów prawa wynikałoby, że ustawodawca uznał, iż przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego decydujące znaczenie posiada wyciąg z księgi wieczystej oraz pozwolenie na budowę domu wydane przez właściwy organ. O tym czy wnioskodawca ubiegający się o pomoc finansową będzie ją wykorzystywał na budowę domu jednorodzinnego, a tym samym czy będzie budował dom jednorodzinny decyduje organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę tegoż domu jednorodzinnego. Ponadto podkreślić należy, że z treści w/w przepisów wykonawczych wynika, że wysokość pomocy finansowej uzależniona została od wysokości kwoty bazowej i liczby norm zaludnienia przysługujących funkcjonariuszowi ubiegającemu się o tę pomoc. Podkreślić należy, że obowiązująca w dacie podejmowania decyzji przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, ustawa z 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. 120/98, poz.787 ze zmianami) dotyczyła regulacji najmu samodzielnych lokali mieszkalnych przeznaczonych w całości przez wynajmującego do wynajmowania oraz zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych. Przepis art.2 ust.2 w/w ustawy zezwalał na stosowanie przepisów tej ustawy do lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowiły inaczej. Oznacza to, że przepisy ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, w takim zakresie jaki wynika z art.1 ust.1 ustawy, mogły być stosowane do lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a więc mogły dotyczyć regulacji najmu samodzielnych lokali mieszkalnych i to pod warunkiem, że przepisy odrębne nie stanowiły inaczej. Wreszcie należy odnieść się do przepisu art.60 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Należy wskazać, iż przepis ten odnosi się do istniejących domów mieszkalnych, a więc takich, które powstały pod rządami przepisów obowiązujących przed datą wejścia wżycie w/w ustawy i potwierdza, że budynki uznane w oparciu o poprzednie przepisy za domy jednorodzinne pozostają nadal domami jednorodzinnymi dla potrzeb ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Nadto stwierdzić należy, że powołane w treści decyzji z [...] kwietnia 2000 roku numer [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, rozporządzenie Rady Ministrów z 9 listopada 1987 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów Prawa lokalowego ( Dz. U. 36/87, poz.203 ze zmianami), wydane zostało w oparciu o ustawową delegację wynikającą z przepisów ustawy z 10 kwietnia 1974 roku Prawo lokalowe ( Dz. U. 30/87, poz.165), która to ustawa z mocy art.67 pkt.2 ustawy z 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych utraciła swą moc, a tym samym byt prawny utracił akt wykonawczy do tej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1a i c, art.152, art.200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271) orzekł, jak w sentencji wyroku.