I SA 1753/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) NSA Anna Lech Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Starosty K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę I SA 1753/03 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Powiat K. wnosił o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] odmawiającej komunalizacji mienia nieruchomego stanowiącego część nieruchomości położonej w K. przy Alei [...] W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko, że Powiat K. nie mógł nabyć przedmiotowego mienia z uwagi na niespełnienie przesłanek zawartych w przepisie art. 60 ustawy z dnia 12 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm. ) w szczególności ze względu na niemożność potraktowania najemcy czy dzierżawcy za "władającego". W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie przez organy materiału dowodowego wnioskiem z dnia [...] lutego1999 r. Starosta Powiatu K. powołując się na przepis art. 60 w/w ustawy wniósł o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Powiat K. mienia nieruchomego położonego w K. przy Alei [...] a związanego z 90 pomieszczeniami biurowymi znajdującymi się na II i III piętrze budynku C I oraz 11 pomieszczeniami usytuowanymi na parterze budynku C II. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Wojewoda [...] odmówił uwzględnienia w/w wniosku. W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość w całości znajdowała się w trwałym zarządzie Urzędu Wojewódzkiego w K. a od 1 stycznia 1999 r. S. Urzędu Wojewódzkiego w K. i żadna z jednostek organizacyjnych przejętych przez Powiat K. nią nie władała. Trwały zarządca udostępnił części nieruchomości różnym jednostkom i instytucjom na zasadzie umów najmu co nie powodowało wygaśnięcia trwałego zarządu a ponadto nie przenosiło na te jednostki władania nieruchomością w rozumieniu art. 60 wspomnianej ustawy. Rozpoznając sprawę w toku instancji Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska dokonał analizy pojęcia "władanie" o jakim mowa w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Stwierdził przy tym, że przepisy te nie precyzują pojęcia "władanie" stąd przy ich wykładni należy posłużyć się uregulowaniami zawartymi w kodeksie cywilnym a dotyczącymi instytucji posiadania ( art. 336 i nast. k.c. ). Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1986 r. III CRN 60/86 (OSNCP 9/87, poz. 138) organ zauważył, że kodeks rozróżnia posiadanie samoistne ( właścicielskie) i zależne, któremu odpowiada władztwo nad rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu innemu niż własność. W przedmiotowej sprawie zachodziła – w ocenie Ministra -konkurencyjność roszczeń. Na rzecz bowiem K. Urzędu Wojewódzkiego było ustanowione prawo zarządu zaś jego następca prawny – S. Urząd Wojewódzki - legitymował się prawem trwałego zarządu, natomiast Powiatowy Ośrodek Dokumentacji [...] – [...] podległy Powiatowi K. użytkował jedynie część pomieszczeń znajdujących się w budynku usytuowanym na przedmiotowej nieruchomości w oparciu o umowę najmu. W tych warunkach Minister uznał, że prawo trwałego zarządu jako ograniczone prawo rzeczowe jest prawem mocniejszym i z tego powodu to trwały zarządca a najemca może być traktowany jako "władający" mieniem w rozumieniu powyższych przepisów. W skardze do Sądu Powiat K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji polemizując z dokonaną przez organ wykładnią pojęcia " władający". Zdaniem skarżącego za władanie należało przyjąć stan faktyczny niezależnie od tytułu prawnego przysługującego konkretnemu podmiotowi. Z tego powodu istnienie trwałego zarządu nie umożliwia faktycznego władania nieruchomością przez inne jednostki, które nie legitymują się takim prawem. Nadto skarżący zauważył, że ustalenia faktyczne organu odwoławczego nie były rzetelne, gdyż Powiatowy Ośrodek Dokumentacji [...] [...] nie był jedynym nieformalnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując zatem materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione przez skarżącego w skardze zarzuty Sąd uznał, że nie były one zasadne. W przedmiotowej sprawie kluczowym zagadnieniem było prawidłowe zinterpretowanie pojęcia "władanie" jakie występuje m. in. w przepisie art. 60 wspomnianej ustawy Przepisy wprowadzające (...). Choć początkowo orzecznictwo przyjmowało różne interpretacje tego przepisu, jednak po wydaniu przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 206/01, Naczelny Sąd Administracyjny oraz obecnie wojewódzkie sądy administracyjne przyjęły w swoich rozstrzygnięciach jednolicie stanowisko wyrażone w w/w wyroku. Sprowadza się ono do poglądu, że użyte zarówno w przepisie art. 68 ust. 1 jak i art. 60 ust. 1 cytowanej ustawy pojęcie "władanie" nie może być identyfikowane z pojęciem "faktycznego władania" jakim posługuje się Kodeks cywilny i może podlegać - co do jego prawnego (normatywnego ) znaczenia - odmiennej wykładni od tej stosowanej w przypadku przepisów Kodeksu cywilnego ( art. 222, 336, 338 i 394 k.c. ). Wg Sądu Najwyższego nabycie ex lege prawa własności nieruchomości będącej we władaniu określonego w ustawie podmiotu mogło dotyczyć tylko takiego władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki , czyli takich form władztwa nad mieniem Skarbu Państwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa właściciela. Nie było natomiast intencją ustawodawcy regulującego kwestie nabycia mienia przez jednostki samorządu terytorialnego swoiste "uwłaszczenie" najemców lub dzierżawców mienia państwowego rozumiane jako przyznanie ex lege prawa własności nieruchomości dotychczasowemu jej najemcy lub dzierżawcy, posiadającemu tylko obligatoryjne prawo do faktycznego władania nieruchomością. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego posiadanie zależne nieruchomości Skarbu Państwa, wynikające z umowy najmu nie stanowi "władania" w rozumieniu przepisu art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...) i tym samym nie może być przesłanką nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego w tym trybie prawa własności nieruchomości. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił wyżej przedstawiony pogląd Sądu Najwyższego i z tego powodu uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W świetle powyższego okoliczność bowiem czy Powiatowy Ośrodek Dokumentacji [...] [...] był jedynym czy też jednym z wielu posiadaczy nieformalnych przedmiotowej nieruchomości była obojętną dla rozstrzygnięcia, gdyż o odmowie komunalizacji mienia zadecydował brak władania nią przez w/w jednostkę. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.