I SA 1756/02

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Irena Kamińska Sędziowie NSA - Cezary Pryca NSA - Anna Lech (spr.) Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 0,1063 ha położoną w Z. przy ulicy [...], oznaczoną jako działka nr [...] - oddala skargę – Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] uchylił w całości decyzję Starosty Powiatu Z. z dnia [...].02.2002 r. Nr [...] ustalającą odszkodowanie za przejętą na rzecz Gminy Z. nieruchomość o powierzchni 0,1063 ha położoną w Z. przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy: decyzją z dnia [...].02.2002 r. Starosta Powiatu Z. ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości 34 620 zł, przyznając je na rzecz M. M.. Od decyzji tej odwołał się Zarząd Miasta Z., kwestionując wysokość odszkodowania i sposób jego ustalenia. W niniejszej sprawie obowiązek ustalenia odszkodowania przewidzianego w art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest bezsporny, nie kwestionują go też strony postępowania. Poważne zastrzeżenia natury formalnej budzi natomiast wysokość i sposób ustalania odszkodowania za przejętą na rzecz Gminy Z. działkę nr [...] o pow. 1063m2. Zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie przepisem art. 130 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości (art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W operacie szacunkowym z grudnia 2001 r., rzeczoznawca majątkowy określił wartość nieruchomości na dzień uprawomocnienia się decyzji o podziale na kwotę 20.906 zł, w tym za grunt 15.346 zł; za ogrodzenie 4.132 zł oraz za naniesienia roślinne 1.428 zł. Biegły dokonał również alternatywnego szacunku naniesień roślinnych w oparciu o oświadczenie poprzedniej właścicielki nieruchomości, ustalając w tym przypadku wartość drzewostanu na kwotę 3.788 zł. Organ pierwszej instancji nie miał więc żadnych podstaw do określenia wysokości odszkodowania w kwocie 34.620 zł, gdyż nawet po oszacowaniu wartości naniesień roślinnych zgodnie z oświadczeniem właścicielki ustalona w operacie wartość nieruchomości wynosi 23.266 zł. Z treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, iż odszkodowanie w wysokości 34.602 zł określono po zwaloryzowaniu / w trybie art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami/ – na dzień wydania decyzji – ustalonej w operacie kwoty odpowiadającej wartości nieruchomości na dzień uprawomocnienia się decyzji o podziale. Taki sposób ustalenia wysokości odszkodowania jest zatem nieprawidłowy, gdyż przepisy powołanej ustawy nie przewidują możliwości zwaloryzowania ustalonej w operacie wartości rynkowej nieruchomości. Zgodnie z art. 130 ust. 1 tej ustawy odszkodowanie winno być ustalone według stanu i wartości nieruchomości na dzień wywłaszczenia, natomiast przepis art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje możliwość zwaloryzowania ustalonego w decyzji odszkodowania na dzień jego zapłaty, a nie na dzień wydania decyzji. Określona w art. 132 ust. 3 ustawy waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości odszkodowania. Dotyczy ono okresu między datą wydania decyzji, w której ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania /14 dni od dnia, w którym decyzja odszkodowawcza stała się ostateczna/ i to wyłącznie w sytuacji, jeżeli w tym czasie nastąpi istotna zmiana siły nabywczej pieniądza wpływająca na wartość nieruchomości /Gerard Bieniek i inni, Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wydanie II, Tom II, Zielona Góra 2000, str. 154/. Poważne zastrzeżenia budzi też ustalenie w decyzji odszkodowania za naniesienia roślinne w wysokości 3.788 zł., to jest zgodnie z oświadczeniem strony co do ilości występujących na działce nasadzeń w dniu jej przejęcia. Oświadczenie to może być uznane za dowód w sprawie /art. 75 § 1 kpa/, jednakże w sytuacji, w której biegły nie stwierdził śladów po brakującym drzewostanie /str. 8 operatu/ powinno ono być poparte innymi dowodami, na przykład zeznaniami świadków. W konkluzji Wojewoda [...] stwierdził, iż sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość rozstrzygnięta została z rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz z naruszeniem procedury administracyjnej – art. 7 i art. 77 § 1 kpa, zobowiązujących organ administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Nakłada to na organ odwoławczy obowiązek uchylenia decyzji Starosty Powiatu Z. z dnia [...].02.2002 r. w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami wymaga bowiem przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w znacznej części – art. 138 § 2 kpa. Na decyzję Wojewody [...] złożyła skargę M. M. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w decyzji Wojewody [...] zostało wyrażone przekonanie, iż wysokość odszkodowania należy ustalić według wartości nieruchomości na dzień uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości oraz o przejęciu części nieruchomości na rzecz Gminy Miasta Z., to jest na dzień 15 lipca 1997 r. Takie rozumienie przepisów narusza konstytucyjne prawo obywateli do słusznego odszkodowania, gdyż wypłacenie odszkodowania według wartości nieruchomości sprzed pięciu lat nie odpowiada wartości utraconego mienia. W związku z tym, że ustalenia organu wojewódzkiego mają wiążący charakter dla organu pierwszej instancji, to skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stwierdzenie, iż odszkodowanie zostało ustalone niezgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Jeśli chodzi o przepisy prawa materialnego, to podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zmianami). W myśl art. 98 ust. 1 i 3 powołanej ustawy działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki te przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W niniejszej sprawie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1997 r. nr [...] wydaną na wniosek właściciela nieruchomości M. M. został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości położonej w Z. przy ulicy [...]. Z pieczęci urzędowej wynika, że decyzja stała się prawomocna w dniu 15 lipca 1997 r. Na podstawie tej decyzji działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 1063 m2 przechodzi z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta Z. zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Okoliczności te nie są między stronami sprzeczne, natomiast strony nie doszły do porozumienia co do wysokości odszkodowania, co wynika z pism znajdujących się w aktach sprawy. W takim przypadku odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W myśl art. 130 i 132 § 1 i 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji o wywłaszczeniu podlega waloryzacji na dzień zapłaty. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji oparł się przy ustalaniu wartości nieruchomości na opinii z grudnia 2001 r. wydanej przez rzeczoznawcę majątkowego W. Z. Opinia ta nie uwzględnia przepisu § 37 obowiązującego w dacie wydania decyzji tak przez organ pierwszej instancji, jak i drugiej instancji, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 98, poz. 612), który stanowi między innymi, że za działki gruntu, o których mowa w art. 98 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami ustala się odszkodowanie według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, a ceny przyjmuje się na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu. Zasadnie zatem organ drugiej instancji uznał, że odszkodowanie zostało wadliwie wyliczone wskazując nadto, że organ pierwszej instancji nie przedstawił dowodów wskazujących na konieczność uwzględnienia części nasadzeń na gruncie, których śladów nie można było odnaleźć oraz dokonał waloryzacji wyliczonego przez biegłego odszkodowanie na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, podczas, gdy art. 132 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie stanowi, że ustalona w decyzji kwota podlega waloryzacji na dzień zapłaty. W takim przypadku gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ drugiej instancji prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 2 kpa i uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.