I SA 1759/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Anna Lech Sędziowie NSA - Marek Stojanowski WSA - Jolanta Zdanowicz (spr.) Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale lokalu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzji nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej K. S. kwotę 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1982 r., utrzymało w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził: W dniu [...] maja 2002 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wpłynęło żądanie K. S. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1982 r., znak [...], którą dokonano przydziału na rzecz A. i E. Z. części lokalu mieszkalnego nr [...], w domu przy ul. [...], składającego się z jednego pokoju o pow. [...] m2 oraz urządzeń sanitarnych bez używalności kuchni. W dniu [...] marca 2003 r., po rozpatrzeniu złożonego żądania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1982 r., znak [...]. W obszernym uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż brak jest podstaw prawnych do uznania, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa.). Od wyżej wymienionej decyzji, z zachowaniem terminu ustawowego, określonego w art. 127 § 3 kpa., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła K. S. We wniosku skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1982 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz o skorygowanie zapisu odtworzonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, treści decyzji z dnia [...] września 1982 r. we wskazany przez skarżącą sposób. Po zapoznaniu się z wnioskiem K. S. oraz podnoszonymi w nim zarzutami, które w znacznej części zostały podniesione już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego przed Kolegium oraz po powtórnym, dokładnym przeanalizowaniu sprawy w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie znalazło podstaw do zmiany decyzji własnej z dnia [...] marca 2003 r. i stwierdziło, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1982 r., której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ani też nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Brak staranności nie stanowi przesłanki z tego artykułu. Odnosząc się do podniesionych we wniosku dodatkowych zarzutów, organ stwierdził, iż nie są one zasadne. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 1982 r. brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (Dz. U. Nr. 14, poz. 84), który stanowił: "za lokal mieszkalny uważa się samodzielny lokal mieszkalny, jak też jego część obejmującą co najmniej jeden pokój o powierzchni nie mniejszej niż 10 m2, jeżeli jest ona odrębnym przedmiotem najmu" – to za lokal mieszkalny uważana była również część samodzielnego lokalu mieszkalnego pod warunkiem, iż obejmowała co najmniej jeden pokój o pow. 10 m2, jeżeli był on odrębnym przedmiotem najmu. Powyższe w sposób wyraźny wskazuje, iż organ mógł wyżej wymienioną decyzją dokonać przydziału lokalu mieszkalnego, który składał się z części samodzielnego lokalu. W zakresie zarzutu, iż treść wniosku A. Z. o przydział oraz zaświadczenie Urzędu Miejskiego w S. z [...] października 1980 r. jest wzajemnie sprzeczne, organ drugiej instancji takiej sprzeczności nie stwierdził, bowiem z zaświadczenia wydanego w dniu [...] października 1980 r. wynika jedynie, iż A. Z. "zamieszkiwała" wraz z mężem, trójką dzieci i matką w lokalu o pow. [...] m2 w S. przy ul. [...] – zaświadczenie powyższe nie wskazuje jednak w jakim okresie czasu wyżej wymieniona mieszkała pod wskazanym wyżej adresem. Sformułowanie "zamieszkiwała" wskazuje jedynie, iż był to czas przeszły. Natomiast z wniosku o przydział mieszkania z dnia [...] października 1980 r. wyraźnie wynika, iż A. Z. wraz z mężem i trójką dzieci w chwili składania wniosku mieszkała w izbie o pow. [...] m2 w budynku położonym w W. przy ul. [...] przeznaczonym do rozbiórki. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła K. S. domagając się stwierdzenia jej nieważności jak i decyzji z dnia [...] września 1982 r. Skarżąca zarzuciła błędne odczytanie treści decyzji z [...] września 1982 r., nie uwzględnienie przez organ jej żądanie ustalenia terminu otrzymania spółdzielczego mieszkania przez rodzinę Z. i nie odniesienie się do zarzutu, że wniosek o przydział mieszkania A. Z. z [...] października 1980 r., nie został wypełniony prawidłowo jako dokument administracyjny. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i wskazując, że organ wypowiedział się w kwestii zarzutów podnoszonych przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego, powyższa skarga stała się – na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie z zapisem art. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to znaczy bada legalność wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji i innych aktów oraz podjętych czynności. W przedmiotowej sprawie zachodzi nieważność decyzji obu instancji. Z dniem 12 listopada 1994 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.), która uchyliła prawo lokalowe z 1974 r. i wprowadziła daleko idące zmiany w sprawach lokalowych. Z dniem jej wejścia w życie zakończył się wieloletni okres publicznej gospodarki zasobami mieszkaniowymi i przywrócone zostały, właściwe dla tej kategorii stosunków, cywilnoprawne formy kształtowania stosunków najmu. Ustawa ta między innymi zniosła w kraju system najmu lokali na podstawie decyzji administracyjnych o przydziale (tzw. szczególny tryb najmu), normy zaludnienia lokali, instytucję tzw. mieszkań zakładowych. Działaniem tej ustawy objęte zostały lokale samodzielne jak również te, które miały wspólną kuchnie, łazienki, WC i inne pomieszczenia z innym lokalem, a zatem lokale pozbawione w istocie "naturalnych" cech samodzielności. Wobec zniesienia szczególnego trybu najmu, najem lokali mieszkalnych wchodzących do zasobu mieszkaniowego gminy, mógł być nawiązywany wyłącznie w drodze umowy. Stosownie do treści art. 56 tej ustawy najem nawiązany na podstawie decyzji administracyjnych o przydziale lub na podstawie innego tytułu prawnego przed wprowadzeniem publicznej gospodarki lokalami, albo szczególnego trybu najmu jest, w rozumieniu ustawy, najmem umownym zawarty na czas nieoznaczony. Ten zapis ustawy oznacza, iż w odniesieniu do stosunków najmu w nim wymienionych, nastąpiło przekształcenie tych stosunków z mocy samego prawa w stosunki najmu na czas nieoznaczony w rozumieniu powyższej ustawy. Tę istotną kwestię pominęły organy obu instancji orzekając w przedmiocie decyzji administracyjnej o przydzielenie mieszkania, która w myśl ustawy z 1994 r., przestała istnieć jako decyzja podlegająca orzecznictwu administracyjnemu, a stała się stosunkiem umownym najmu, podlegającym przepisom tej ustawy. Skoro zatem organ administracji pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie nie należącej do postępowania administracyjnego, należy przyjąć, iż decyzja dotknięta jest nieważnością, jako wydana bez podstawy prawnej, zaś decyzja drugiej instancji, utrzymująca w mocy decyzję dotkniętą nieważnością, wydana została z rażącym naruszeniem prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.